تاریخ و فناوری

معرفی یک نمونه از اپلیکیشن‌های موفق آموزش تاریخ:  Timeline World War 2 with Dan Snow

نویسنده: مرتضی میرحسینی

تخمین زمان مطالعه: ۶ دقیقه


چکیده: یاری گرفتن از فناوری برای آموزش، موضوع جدیدی نیست و نمونه‌های فراونی از تجربیات موفق در این زمینه در گوشه و کنار دنیا وجود دارد. برخی از این تجربیات می‌توانند الگوهای خوب و مناسبی در اختیار ما قرار بدهند؛ منظورمان از الگوهای مناسب، الگوهایی است که امکان پیاده‌سازی آن در کشور ما هم وجود دارد. متنی که پیشِ رو دارید، به معرفی نمونۀ موفقی از اپلیکیشن‌ها در آموزش تاریخ پرداخته است. این اپلیکیشن به نام مبدع آن Timeline World War 2 with Dan Snow نام‌گذاری شده است.


مقدمه

نوشتن دربارۀ اهمیت دومین جنگ جهانی، یعنی همان ماجرای خونینی که با حملۀ آلمان به خاک لهستان آغاز شد و شش سال به درازا کشید، ضرورتی ندارد. جنگی که در پایانش فقط «دو دولت معظم، ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی کمر راست کردند». «عدۀ مردمی که … در خلال آن سال‌ها از گرسنگی یا سرما جان سپردند به مراتب زیادتر از آن بود که نسل‌ها یا حتی قرن‌ها هرگز نظیرش در تاریخ دیده شده باشد… هیچ‌کدام از آمار تلفات نظامی جز ارقامی تقریبی چیز دیگری نمی‌تواند باشد و هیچ‌کس نمی‌تواند دقیقاً از مجموع نفوسی که مستقیماً یا به‌طور غیرمستقیم، به‌واسطۀ بمباران‌ها، کشتارهای دسته‌جمعی و بن‌کن کردن مردم به دست  آلمان‌ها، قحطی‌ها و واگیری‌های بعد از جنگ جان سپردند، سیاهۀ دقیقی ارائه دهد. یحتمل عدۀ تلفات سر به سی‌وپنج الی چهل میلیون نفر بزند، اما در فهم چنین ارقامی عقل بشر قاصر می‌گردد و آئینۀ تأثرات بشری کدر می‌شود».

دربارۀ این دوران و حوادث کوچک و بزرگ متن و حاشیۀ آن تاکنون صدها کتاب و صدها فیلم داستانی و مستند و ده‌ها مجموعۀ تلویزیونی ساخته شده است و هنوز هم ایده‌های زیادی برای تولید آثار هنری و کارهای نو و مبتکرانۀ دیگر از آن گرفته می‌شود. یکی از این ایده‌ها که در عمل نیز بسیار موفق از آب درآمد، نرم‌افزاری به نام «Timeline World War II» است؛ که ما در اینجا آن را معرفی می‌کنیم.

دربارۀ نرم‌افزار و بررسی مهم‌ترین ویژگی‌های آن

نرم‌افزار «Timeline World War II» اپلیکیشنی از دستۀ نرم‌افزارهای آموزشی، آن هم در حوزۀ آموزش تاریخ است. البته این نرم‌افزار جای یک کتاب تحلیلی را پُر نمی‌کند، اما اطلاعات اصلی و پایه‌ای را در اختیار کاربران و مخاطبان خود قرار می‌دهد و به آنها در مرور مهم‌ترین حوادث آن دورۀ خونین و بازخوانی روایت‌هایی از این جنگ بزرگ کمک می‌کند. وجود عکس‌ها و تصاویر بسیار زیبا از صحنه‌های مختلف نبرد و حاشیه نبرد، و تعداد زیادی کلیپ ویدئویی، جذابیت این نرم‌افزار را بیشتر و اثرگذاری آن را بر مخاطب عمیق‌تر می‌کند. همچنین میدان‌های اصلی درگیری و سنگربندی و خطوط دفاعی هر جبهه و جابه‌جایی نیآموزش تاریخ به کمک نرم‌افزارروها و تغییرات ارضی و مرزهای ناپایدار و متغیر آن دوران را روی نقشه نشان می‌دهد. عهدنامه‌ها و انگیزه‌ها و شرایط امضاکنندگان و نتایج به‌دست‌آمده از آنها را بررسی و تفسیر می‌کند و نشان می‌دهد که چرا و چگونه برخی حوادث به نقاط عطف جنگ تبدیل شدند.

در این بازخوانی پُرکشش، شخصیت‌های مهم و کلیدی نیز معرفی و نقش آنها در حوادث کوچک و بزرگ و تاثیر آنها در روند کلی جنگ نیز بررسی می‌شود. زمان و مکان نبردها و طرف‌های درگیر در آن به همراه شمار نیروها و تجهیزات آنان و نتیجۀ زدوخوردها و آمار کشته‌ها و زخمی‌های هر جبهه ارائه می‌شود؛ و به کاربران خود نشان می‌دهد که مرز میان پیروزی و شکست در برخی جبهه‌ها چقدر باریک و نامشخص بود.

راوی این تاریخ، چنان که در عنوان نرم‌افزار هم دیده می‌شود، دانیل رابرت اسنو (Daniel Robert Snow) چهرۀ تلویزیونی جوان و محبوب در انگلیس است. وی خود در رشتۀ تاریخ تحصیل کرده و متخصص تاریخ معاصر به شمار می‌رود. تعدادی از خویشاوندان نزدیک او هم از کارشناسان شناخته شده و معتبر رشتۀ تاریخ محسوب می‌شوند. گفتنی است وی به جز این نرم‌افزار، اجرای چند برنامۀ تلویزیونی دربارۀ تاریخ را هم در کارنامۀ خود دارد.

مخاطبان و کاربران

این نرم‌افزار ابتدا برای آموزش تاریخ به دانش‌آموزان دبیرستانی طراحی و ساخته شده بود، اما رفته‌رفته مخاطبان بیشتری را خارج از این جامعه هدف به خود جذب کرد و فراتر از تمام پیش‌بینی‌ها و برنامه‌ریزی‌های سازندگان آن به اپلیکیشنی محبوب و پُرفروش تبدیل شد. تا جایی که می‌گفتند پدرها بیشتر از پسرها جذب این برنامه شده‌اند و از آن استفاده می‌کنند. حتی چندی بعد برخی سایت‌های اینترنتی و فروشگاه‌های آنلاین این اپ را با عنوان «هدیه‌ای مناسب برای روز پدر» معرفی و در معرض فروش گذاشتند.

اما در نگاه سازندگان این نرم‌افزار ـ و برخی نرم‌افزارهای مشابه ـ نسل‌های جدیدتر با رویدادهایی که دوران زندگی آنان را شکل داده است آشنا نیستند و مطالعه تاریخ و ضرورت شناخت گذشته را چندان جدی نمی‌گیرند. یکی از اهداف اپلیکیشن Timeline WWII ایجاد زمینه و انگیزه در میان جوانان و نوجوانان برای تفکر درباره تاریخ معاصر و حوادث مهم آن بود. تا آن‌ها از فضای حاکم بر نسل خود کمی فاصله بگیرند و درباره دهه‌های پیش از خود بیندیشند؛ و ببینند که دوران آنها، دوره‌ای مجزا و بی‌ارتباط با زمان پدران و پدربزرگ‌هایشان نیست و در ادامه و امتداد آن قرار دارد. اینکه عبارت «نظامی دوران جنگ دوم جهانی» که روی برخی سنگ‌قبرها حک شده، یک عبارت خشک‌وخالی و کلیشه‌ای و بی‌اهمیت نیست و همین چند واژه، گوشه‌ای از حیات انسان معاصر و یکی از تجربیات تلخ و خونین و دردناک بشریت را نشان می‌دهد.

جمع‌بندی و حرف پایانی

ویژگی ارزش‌مند و تحسین‌برانگیز این نرم‌افزار، اطلاعات مستند و دقیق و تحلیل‌های منصفانه و قابل دفاع از رویدادهاست؛ تحلیل‌هایی که با گزارش‌ها و خاطرات شماری از شاهدان عینی ـسربازها و افسرها و پزشک‌ها و خبرنگاران و سایر کسانی که خود در میدان نبرد حضور داشته‌اندـ تقویت می‌شوند.

ناگفته نماند که ساخت چنین نرم‌افزارهایی بدون تحقیقات گسترده دربارۀ موضوع، بدون تسلط کامل بر مبانی علم تاریخ و بدون آشنایی کامل با روش‌های مطالعه در این رشته ممکن نیست. به صرف داشتن دغدغۀ خام و مطالعۀ چند کتاب نمی‌توان در چنین عرصه‌ای به موفقیت دست یافت. از کنار هم گذاشتن مجموعه‌ای از عکس‌های تکراری و بی‌ربط و سرهم‌بندی کردن مشتی اطلاعات دم‌دستی، نرم‌افزار مفید و باارزشی ساخته نمی‌شود. مثلا در همین نمونۀ معرفی شده، بیش از دو هزار حادثه با جزئیات کامل بررسی می‌شود؛ که نشان‌دهندۀ پشتوانۀ قوی پژوهشی این کار است.


پی‌نوشت: جملات داخل گیومه («») در بخش مقدمه، از جلد دوم کتاب «تاریخ جهان نو» نقل شده‌اند؛ ر.ک.: تاریخ جهان نو؛ رابرت ر. پالمر، ترجمه ابوالقاسم طاهری، انتشارات امیرکبیر.

 

 

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

چهار × 2 =