روش تحقیق

وقتی که برای فکر کردن دربارۀ سؤالات تحقیق می‌گذارید، موجب صرفه‌جویی در زمان در مرحلۀ مرور ادبیات موضوع خواهد شد.

پاتریک وایت

تخمین زمان مطالعه: ۶ دقیقه


– مرور ادبیات موضوع را بدون این که حداقل یک ایدۀ اولیه درباره موضوع‌تان داشته باشید، شروع نکنید.

– برای تولید ایده‌های آغازین، از رسانه‌ها و یادداشت‌های درسی استفاده کنید یا با کادر دانشگاهی به گفتگو بنشینید.


یکی از مسائلی که در آغاز پژوهش با آن مواجه می‌شوید، این است که سؤالات تحقیق را باید پیش از مرور ادبیات موضوع صورت‌بندی کنید یا اینکه از ادبیات برای ایده‌پردازی دربارۀ سؤالات تحقیق کمک بگیرید. این چیزی شبیه یک موقعیت پارادوکسیکال است، زیرا در حالی که مرور ادبیات می‌تواند به شناسایی سؤالات جالب و تاپ کمک کند، وقتی بدون سؤال هستیم، راهنمایی در دست نداریم تا بدانیم مطالعه را از کجا باید شروع کنیم.

اگر از شما خواسته شده که به پژوهش بپردازید، اما از چیزی که می‌خواهید بررسی کنید فقط تصوری کلی دارید، ادبیات موجود، در شناسایی مسائل کلیدی آن حوزۀ معین، فوق‌العاده می‌تواند راهگشا باشد. برای مثال اگر علاقه‌مندید بدانید افراد چگونه دربارۀ مسیر تحصیلی و شغلی‌شان تصمیم‌گیری می‌کنند، یافتن مقالات مجله‌ها، گزارش‌های پژوهشی و اسناد سیاست‌گذاری که حول این موضوع وجود دارد، تقریباً سرراست خواهد بود. این کار را از طریق جست‌و‌جو در پایگاه‌های کتاب‌شناسی، سؤال کردن از کادر آموزشی یا دوستان دانشگاهی، یا گشت زدن در قسمت مربوطۀ کتابخانه‌تان، می‌توانید انجام دهید (آنلاین یا با استفاده از سی‌دی رام). وقتی چند متن کلیدی را پیدا کردید، با رجوع به فهرست منابع آن‌ها به ادبیات بیشتر در آن حوزه دست پیدا می‌کنید. مسئلۀ بعدی این است که چه وقت کار مطالعه را متوقف و صورت‌بندی سؤال‌های تحقیق را آغاز کنید.

اگر دربارۀ چیزی که می‌خواهید بررسی کنید، مطلقاً هیچ ایده‌ای نداشته باشید، در پیدا کردن نقطۀ شروع سردرگم خواهید شد و هرگونه جست‌وجو در ادبیات موضوع بی‌هدف و زمان‌گیر خواهد بود. لازم است قبل از شروع مرور ادبیات موضوع، دستِ‌کم یک ایدۀ اولیه در مورد موضوعی که می‌خواهید درباره‌اش پژوهش کنید، داشته باشید. هر چقدر ایده‌تان متمرکزتر و پرداخته‌تر باشد، در حین جست‌و‌جوی ادبیات موجود راهنمای بهتری خواهد بود.

اگر نمی‌توانید به‌صورت مستقیم با فکر کردن، موضوعی برای تحقیق بیابید، راه‌های متعددی برای تولید ایده دربارۀ موضوعات پژوهشی وجود دارد. تورق روزنامه‌ها راه‌حلی مفید است، زیرا به شما می‌گوید چه مسائلی در حال حاضر متداول و بحثِ روز هستند. اکثر روزنامه‌ها (مانند Independent، Guardianیا Times) سیاست‌گذاری‌های اجتماعی و مسائل اجتماعی را پوشش می‌دهند و نیز ضمائمی اختصاصی در آموزش و پرورش، رسانه، جامعه، سیاست و تجارت منتشر می‌کنند. این ضمائم، مسائل حوزه‌های مربوطه را به‌صورت ژرف پوشش می‌دهند و می‌توانند در تولید ایده‌های پژوهشی بسیار کمک‌کننده باشند. مجلاتی که دربارۀ مسائل اجتماعی کار می‌کنند، مانند New Statesman، Times Educational Supplement، Economist و New Internationalist نیز می‌توانند همین هدف را تأمین کنند. با توجه به این که امروزه روزنامه‌ها و مجلات به‌صورت آنلاین در دسترس هستند، حتی می‌توانید با استفاده از ابزارهای جست‌وجو در وب‌سایت‌های مربوطه، مسائل جالب را دنبال کنید. در مرور ادبیات موضوع، می‌توانید از نوشته‌های مرتبط در این راستا استفاده کنید تا نشان دهید پژوهش شما بی‌واسطه به مسائل روز، گره خورده است.

تماشای اخبار تلویزیون، برنامه‌های مسائل روز یا مستندها نیز می‌تواند توجه شما را روی مسائل معینی متمرکز کند. شبکه‌های رادیویی نیز همین هدف را تأمین می‌کنند. در مرور ادبیات موضوع، استفاده از این دست منابع دشوارتر است (اگرچه گاهی می‌توان به متن این برنامه‌ها دسترسی داشت)، اما در تولید ایده‌های پژوهشی درست به اندازۀ بقیه مفیدند.

یک منبع دیگر برای ایده‌های پژوهشی درس‌هایی است که قبلاً گذرانده‌اید یا اکنون دارید می‌گذرانید. رجوع به کتاب‌های درسی، متنِ‌ سخنرانی‌ها یا متون توصیه‌شده ممکن است برای علاقۀ شما به موضوعی خاص، حکم یک جرقه را داشته باشد. سؤال‌کردن از اساتید و مربی‌های‌تان نیز کمک‌کننده خواهد بود. آن‌ها از بحث‌های روزِ حوزۀ تحقیق اطلاع دارند و می‌توانند خیلی‌روشن به شما بگویند با توجه به زمانی که در اختیار دارید تا کجا قادرید پیش بروید.

وقتی که همان ابتدای تحقیق برای فکر کردن دربارۀ سؤالات پژوهش می‌گذارید، قطعاً موجب صرفه‌جویی در زمان در مرحلۀ مرور ادبیات موضوع خواهد شد. این کار به‌خصوص وقتی اهمیت می‌یابد که از فرد خواسته می‌شود در یک بازۀ زمانی نسبتاً کوتاه پژوهش خود را به انجام برساند، مانند موقعی که دانشجویان کارشناسی یا کارشناسی ارشد می‌خواهند فارغ‌التحصیل شوند. پیش از شروع مطالعۀ عمیق، باید تا جایی که مقدور است دقیقاً روشن کنید قصد پژوهش روی چه چیزی را دارید، زیرا وقتی کسی کاملاً مطمئن نیست که دنبال چیست، به‌راحتی مدت خیلی زیادی در باتلاقِ ادبیات موضوع گرفتار می‌ماند. به احتمال زیاد به موازات اینکه با یافته‌های پژوهش‌های پیشین و بحث‌های کلیدی در یک حوزۀ معین آشنا می‌شوید، سؤالات‌تان تا حدودی تغییر می‌کنند، اما سعی کنید در اوایل کار که دارید دربارۀ ایده‌های پژوهشی می‌اندیشید، از این جهت نگرانی به خود راه ندهید. چیزی که مهم است این است که در مورد موضوع پژوهش‌تان ذهنیت روشنی داشته باشید تا هنگام مرور ادبیات موضوع، مسیر حرکت برای‌تان معلوم باشد.

برخلاف بسیاری از دانشجویان، کارورپژوهان، اقدام پژوهان و محققانی که تحقیقات کاربردی یا معطوف به سیاست‌گذاری اجرا می‌کنند، غالباً ذهنیت کاملاً روشنی دربارۀ مسائل و سؤالات‌شان دارند. با این حال، وقوف به مسئلۀ مرکزی یک تحقیق علمی هرگز به معنای این نیست که مرور ادبیات موضوع دیگر ضرورتی ندارد. سؤالات پژوهش غالباً نیاز به اصلاح دارند و کار درست این است که تحقیق‌تان را به نظریه‌های مناسب، یافته‌های تجربی و بحث‌های مربوط به سیاست‌گذاری و عمل، پیوند بزنید. چنین پیوندی معمولاً فقط از طریق مرور ادبیات موضوع می‌تواند برقرار شود.

نکات کلیدی

– مرور ادبیات موضوع را بدون این که حداقل یک ایدۀ اولیه درباره موضوع‌تان داشته باشید، شروع نکنید.

– برای تولید ایده‌های آغازین، از رسانه‌ها و یادداشت‌های درسی استفاده کنید یا با کادر دانشگاهی به گفتگو بنشینید.

– وقتی که برای فکر کردن دربارۀ سؤالات تحقیق می‌گذارید، موجب صرفه‌جویی در زمان در مرحلۀ مرور ادبیات موضوع خواهد شد.


Source: White, Patrick. 2009. Developing Research Questions: A Guide for Social Scientists. Palgrave Macmillan

 

 

 

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

یک + سه =