اطلاعات شخصی و اخلاق

چرا باید به حفظ اهمیت اطلاعات شخصی در توسعه فناوری توجه کنیم؟- بخش اول

نویسنده:حسین تاجمیر ریاحی

تخمین زمان مطالعه: ۵ دقیقه


توسعه فناوری‌های نوین امکان‌ خدشه‌دار شدن حریم خصوصی افراد را فراهم نموده است. برای مثال هک شدن اطلاعات شخصی در فضای سایبری، به وجود آمدن پایش همیشگی و نامرئی به‌وسیله نانوابزارها و حتی احتمال خواندن افکار از طریق روش‌های نور و تصویربرداری، ازجمله نگرانی‌های هستند که اخلاق­دانان و فیلسوفان فناوری به آن پرداخته‌اند.

اما سؤالی بنیادین‌تری وجود دارد که قبل از پرداختن به این نگرانی‌ها باید پاسخ داده شود: اساساً چرا حریم خصوصی مهم است؟ تنها با دانستن پاسخ این سؤال است که جایگاه حقیقی سیاست‌های حفظ حریم خصوصی و قوانین محافظت از اطلاعات در توسعه فناوری‌ها روشن می‌گردد. ما در این مقاله دو بخشی تلاش خواهیم کرد به برخی از دلایل اهمیت حفظ حریم خصوصی از منظر اخلاق دانان و فلاسفه بپردازیم.


۱- صدمه‌هاي مبتني بر اطلاعات

اولين دسته از دلايل اخلاقي براي محافظت از اطلاعات، با اصل اخلاقی پرهيز از صدمه رساندن به دیگران مرتبط است و به‌طور دقيق‌تر صدمه‌اي كه يك نفر مي‌تواند با استفاده از اطلاعاتِ شخصي دیگران به آن‌ها وارد نمايد. تبهكارانی شناسایی‌شده‌اند كه از پايگا‌‌ه‌هاي داده و اينترنت براي کسب اطلاعات و عملی کردن جنایت خود استفاده مي‌كنند.

اگرچه مهم‌ترین مسئله اخلاقي در اين بخش صدمات مالي و حیثیتی به دليل افشاي اطلاعات شخصي افراد است. برای مثال ممكن است به‌حساب بانكي يك نفر دستبرد زده شود يا گزارش‌های مالي فرد خاصي دستكاري شود كه او را از دسترسي به امكان‌هاي بازرگاني و مالي محروم سازد.

علاوه بر این، نفوذ به پایگاه‌های داده و هک کردن ابزار‌های پایش و رهگیری می‌تواند منجر به دزدیدن هویت یک نفر و یا تغییر در اطلاعات شخصی مهم او شود. به طریقی مشابه، متجاوزان می‌توانند اطلاعات درباره بسیاری از چیز‌ها را در پایگاه‌های داده دستکاری كنند که منجر به آسیب‌های عمومی می‌شود. مثلاً در پايگاه داده كالا‌ها جنس کهنه‌ای را به‌جای جنس نو جا بزنند و یا کالای دزدی را به‌عنوان کالای قانونی ارائه دهند.

این تبهکاران بدون دست يافتن به اطلاعات شخصی افراد از طریق اينترنت و پايگاه‌هاي داده آنلاين نمی‌توانند قربانیان خود را شناسایی کنند. ازاین‌رو در جامعه مبتنی بر اطلاعات امروز، آسیب‌پذیری جدي در برابر صدمه‌ي مبتني بر اطلاعات وجود دارد.

هيچ قانون اخلاقي ديگري به‌جز قانون پرهیز از صدمه جان استوارت ميل فیلسوف بریتانیایی لازم نيست تا اعمال محدوديت بر اشخاصي كه منجر به صدمه مبتني بر اطلاعات به مردم می‌شوند را توجيه كند.

حفاظت از اطلاعات شخصي به‌جای اشاعه آزاد آن، از احتمال این‌که به مردم آسيب برسد مي‌كاهد، مشابه به وضعيتي كه سخت‌گیری در دسترسي به سلاح گرم احتمال تير خوردن مردم در خيابان‌ها را كاهش مي‌دهد. اصل پرهيز از صدمه مبتني بر اطلاعات براي دولت‌ها توجيه بسيار قوي فراهم مي‌كند تا آزادي شهروندان و امكان دسترسي آن‌ها به داده‌هاي شخصی را محدود و دشوار سازند.

۲- کرامت انسانی و رضایت آگاهانه

دومين نوع دليل اخلاقي براي توجيه حفاظت اطلاعات مرتبط با کرامت انسانی است. هرروز تعداد بيشتري از مردم متوجه مي‌شوند كه تجارت داده‌هاي شخصي چه سودهايي در بردارد.

برای مثال اگر يك مشتري محصولی را در يك مغازه بخرد، اطلاعات درباره این داد و ستد مي‌تواند در يك پايگاه داده ذخيره گردد. بسياري از مشتريان کم‌کم درمی‌یابند كه هر بار براي خريد به مغازه‌اي مي‌روند، اطلاعاتی درباره دادوستد خود را هم مي‌فروشند.

به اشتراك گذاشتن اطلاعات شخصي مثل علايق، عادات و غيره در اينترنت و در وب‌سایت‌های گوناگون هم ممكن است بیشتر و بیشتر به افشای اطلاعات شخصی ما در آینده منجر شود. اتفاقی که می‌تواند دراین‌بین رخ دهد این است که اطلاعات طي قرارداد‌هاي خصوصيِ تبادل داده‌هاي شخصي به فروش برسد.

براي مثال، سايت آمازون، در سال‌های اخیر به فروش داده‌هاي شخصي كاربران متهم شده است. اگر یک‌خرده فروش بداند كه من محصول الف را دوست دارم و تعداد زيادي از آن را بدون توجه به قيمتش مي‌خرم، سپس مي‌تواند به‌راحتی مرا به خريدن بيشتر الف ترغيب كند. اين كار براي فروشنده‌ها بسيار سودآورتر است چراکه لازم نيست كس ديگري كه محصول را نمي‌شناسد به‌وسیله قيمت پايين و تخفیف ويژه وادار به خريد كنند.

بنابراين ابزارهاي ره‌گیری و پایش مي‌توانند محل زندگي ما را به فضايي برای دادوستد تبديل كند. چراکه آن‌ها قادرند اطلاعات ما را به‌صورت آني و سيستماتيك ذخيره كنند. اما بسياري از مردم نسبت به این كه اطلاعات شخصي آن‌ها يك فرصت اقتصادی براي كمپاني‌ها و شرکت‌ها ايجاد مي‌كند هوشیار نیستند، وگرنه آن‌ها به‌راحتی رضایت به تبادل اطلاعات خود نمی‌دادند.

ورود افراد، شرکت‌ها و یا حتی دولت‌ها به فضای حریم خصوصی افراد بدون جلب رضایت آگاهانه آن‌ها را می‌توان بر اساس آرای امانوئل کانت فیلسوف شهیر آلمانی تحلیل نمود. قوانین اخلاقی کانت بیان می‌کنند که ما باید همواره کرامت انسان را رعایت نماییم و از او به‌عنوان ابزار‌ی برای رسیدن به دیگر اهداف استفاده ننماییم.

شرکت‌ها با عدم اطلاع‌رسانی درباره اهمیت اطلاعات افراد و عدم کسب رضایت آگاهانه آن‌ها در جمع‌آوری اطلاعات، درواقع از انسان‌ها و اطلاعات شخصی‌شان به‌عنوان ابزاری برای دست یافتن به اهداف اقتصادی خود سود می‌برند.

حتی اگر گفته شود که جمع‌آوری این اطلاعات می‌تواند به سود افراد باشد و خدمات‌رسانی بهتری را برای آن‌ها به ارمغان آورد تا زمانی که این عمل بدون رضایت و آگاهی صورت گیرد، خودمختاری و حق تعیین سرنوشت افراد را مخدوش می‌سازد و لذا کرامت آن‌ها به‌عنوان انسان‌ها بالنده و دارای قدرت تصمیم زیر سؤال می‌رود.

علاوه بر این اگر با افراد براي دسترسي به اطلاعات شخصي آن‌ها نیز قراردادي امضا شود و موافقت كنند كه بر روي آن‌‌ها پايشي صورت بگيرد، به‌سادگی نمي‌توانيم فرض بگيريم كه شرايط تجارتِ درحال‌توسعه‌ی اطلاعات شخصي، تبادل و داد ستد منصفانه، آگاهانه و برابر را ضمانت ‌كند. لذا قوانين حفاظت از اطلاعات مي‌تواند از حفظ کرامت انسانی پشتیبانی نماید و شهروندان را با آگاهي بخشي و به وجود آوردن شفافيت در قرارداد‌ها موردحمایت قرار دهد.

ادامه دارد …

0

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

دو × پنج =