بالینت و فرسودگی شغلی

گروه‌های بالینت ؛ راهی به‌سوی کاهش فرسودگی شغلی در پزشکان و متخصصان سلامت

 گفتگو با منصوره کیانی‌ دهکردی، پزشک و متخصص اعصاب و روان (روان‌پزشک) – بخش اول

گفتگو کننده : مینا شمالی زاده

تخمین زمان مطالعه: ۸ دقیقه


هدف از تشکیل گروه‌های بالینت، کاهش فرسودگی شغلی پزشکان عمومی و افزایش رضایت شغلی بود. پژوهش‌ها نشان داده‌اند پزشکانی که این فرصت را دارند تا در گروه‌های بالینت شرکت کنند، رابطۀ بهتری با بیمارانشان خواهند داشت. تمام هدف درمانگر گروه بالینت متمرکز نگه‌داشتن توجه اعضا گروه بر رابطۀ بیمار و پزشک و ایجاد فضای امن است. برای آشنایی بیشتر با فضای کاری این گروه در ایران،  بردار با دکتر منصوره کیانی دهکردی گفتگویی داشته است. دکتر کیانی پزشک و متخصص اعصاب و روان و دارای فلوشیپ روان‌درمانی است و در حال حاضر در بیمارستان روان‌پزشکی رازی مشغول به کار است. در بخش نخست این گفتگو دربارۀ پیشینۀ گروه‌های بالینت و فرایند اجرا و ادارۀ گروه‌ در آنها و پژوهش‌های انجام شده در زمینۀ کارایی و اثرگذاری این شیوه و رویکرد بر روی گروه هدف مباحثی مطرح شد.


موضوع مصاحبه آشنایی با گروه بالینت و شناخت بیشتر از نحوۀ کار آن هست. لطف می‌کنید توضیح مختصری در رابطه با  تاریخچۀ بالینت و دلیل شکل‌گیری آن بدهید؟ ایدۀ استفاده از روان درمانی و پزشکی در کنار هم چطور شکل گرفت؟

برای اولین بار گروه‌های بالینت را در ۱۹۵۰ دکتربالینت که روان‌کاو بودند و در زمینه های روان درمانی و پزشکی کار کرده بودند، در بریتانیا بنیان گذاشتند. این گروه ها که در  در ابتدا تنها به صورت سمیناری برای پزشکان عمومی بود. به خاطر مبدع و بنیانگزار آن، گروه های بالینت نام گرفت. دکتر بالینت برای کاهش فرسودگی شغلی پزشکان عمومی و افزایش رضایتمندی شغلی آن‌ها، گروه‌های بالینت را تشکیل داد.

گروه بالینت از شش تا دوازده عضو تشکیل می‌شود. گروه می‌تواند در کمترین حد چهار عضو داشته باشد یا حداکثر هفده عضو. اعضای گروه بالینت در ابتدا پزشکان عمومی بودند، اما درحال حاضر برای گروه‌هایی با دیگر تخصص‌های سلامت روان، روان درمانی و پزشکی نیز اجرا می‌شود. فراوانی برگزاری جلسات نیز می‌تواند از هفته‌ای یک بار تا ماهی یک بار باشد و در بعضی مواقع دوهفته‌ای یک بار نیز اجرا می‌شود. طول مدت گروه معمولاً یک ساعت است؛ اما می‌تواند دو ساعت نیز باشد و دوام گروه از نظر مدت زمان معمولاً بین یک تا دو سال است؛ اما گروه‌های بالینتی وجود دارند که بین  دوازده تا هفده سال هم بقا دارند، از جمله گروه‌هایی که در بریستول بریتانیا برگزار می‌شود. گروه‌های بالینت ابتدا برای پزشکان عمومی با این هدف اجرا شد تا آن‌ها بتوانند روی رابطۀ بیمار و پزشک کار بیشتری انجام دهند، به این معنا که پزشکان بتوانند با بیمارانشان ارتباط بهتری برقرار کنند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند پزشکانی که این فرصت را دارند تا در گروه‌های بالینت شرکت کنند، رابطۀ بهتری با بیمارانشان خواهند داشت و نگاهی که به بیمارانشان دارند، به‌عنوان یک انسان با تمام ویژگی‌هایش است و  از طرفی توجه به جنبه‌های روانی‌اجتماعی بیمارشان بیشتر خواهد شد. دلیل دیگر ایجاد گروه بالینت، کاهش فرسودگی شغلی، افزایش رضایت‌مندی شغلی و موفقیت شغلی پزشکان بود.

-نحوۀ اجرای کار در گروه های بالینت به چه صورت است؟ چگونه در این گروه ها روان درمانی و پزشکی می توانند به بهبود کیفیت کار پزشکی منجر بشوند؟

نحوۀ اجرای گروه بالینت و اینکه چه اتفاقی در آن رخ می‌دهد، به این صورت است که به‌عنوان مثال تعدادی از پزشکان عمومی، حدوداً شش تا دوازده نفر در جلسۀ بالینت حضور دارند. گروه دو نفر لیدر دارد و توسط یکی از لیدرها با خطاب قراردادن گروه آغاز می‌شود. لیدر می‌پرسد: “امروز چه‌کسی می‌خواهد دربارۀ بیمارش صحبت کند؟”

در گروه دربارۀ بیماری صحبت می‌شود که اصطلاحاً بیماری‌ست که ذهن درمانگر را به خود مشغول کرده و به‌نوعی بیمار سختی است و در کار با او دشواری خاصی تجربه می‌شود. در واقع یا نوع بیماری سخت بوده است، مثلاً کودکی که مبتلا به سرطان هست و در حال شیمی‌درمانی‌شدن و پزشک را از نظر عاطفی خیلی درگیر کرده است یا بیماری که سرطان دارد و در مراحل پایانی زندگی است و پزشک می‌داند که درمان زیادی برای این بیمار نمی‌تواند انجام دهد و فقط یک سری کارهای مراقبتی برای او می‌توان انجام داد یا بیماری که  مبتلا به نوعی اختلال شخصیت است، کار با او تا حدودی سخت است. به‌عنوان مثال تصور کنید بیماری با مشکل دیابت نزد پزشک می‌آید و پزشک طبق پروتکل یک سری اقدامات برای او انجام می‌دهد، ولی اگر بیمار مذکور از اختلالی شخصیتی هم رنج ببرد، پزشک وقتی می‌خواهد مسیر درمان را با او پیش ببرد کار برایش سخت می‌شود.

این نکته را در نظر داشته باشیم که در گروه‌های بالینت نمی‌خواهیم سواد علمی پزشکان یا تکنیک‌هایی که به‌کار می‌برند را قضاوت کنیم یا حتی در این حوزه‌ها کمک و راهنمایی بگیریم، بلکه دو درمانگر بالینت تمام توجه‌شان بر این است که موضوع جلسه را به رابطۀ درمانگر و بیمار برگردانند و محیط امنی را برای پزشکی که در جلسه دربارۀ بیمارش درحال صحبت‌کردن هست، ایجاد کنند. پزشک مسئله‌اش با بیمار را حدود ده دقیقه مطرح می‌کند و یکی از لیدرهای گروه که معمولاً زمان را نگه می‌دارد، از پزشک ارائه‌دهنده می‌خواهد که صندلی‌اش را عقب بکشد (Seat Back) و به‌صورت سمبولیک و نمادی، انگار که از گروه بیرون برود تا گروه دربارۀ مسئله‌ای که مطرح شده است بحث کند. در این مرحله اعضای گروه شروع به صحبت‌کردن می‌کنند و می‌توانند دربارۀ احساسات، افکار و ایده‌هایی که دارند، هم دربارۀ آن نمونۀ مطرح‌شده و هم دربارۀ بیمارهای مشابه‌ای که خودشان داشتند، صحبت کنند. نقش درمانگر در گروه این نیست که مشابه گروه‌های تحلیلی، تحلیل ارائه دهد. تمام هدف درمانگر متمرکز نگه‌داشتن توجه اعضا بر رابطۀ بیمار و پزشک و ایجاد فضایی امن است. بعد از حدود سی تا چهل دقیقه از پزشکی که بیمارش را در گروه مطرح کرده بود، خواهش می‌شود به گروه برگردد و درصورتی که تمایل داشته باشد صحبت کند و گروه دوباره کار خود را  ادامه می‌دهد. کارکردهای درمانی گروه بالینت چند سطح دارد که بعضی وقت‌ها، بعضی از گروه‌ها ممکن است در سطح یک باقی بمانند، بعضی‌ها سطح دو را نیز پشت سر بگذارند یا به سطح دیگر که سطح سوم است برسند. این سطح‌های مختلف نیز برحسب طول مدت زمانی است که گروه بالینت ادامه‌دار می‌شود.

-آیا دربارۀ کارایی و اثرگذاری گروه های بالینت در گرو های روان درمانی و پزشکی پژوهشی انجام شده است؟

تحقیقاتی دربارۀ گروه بالینت انجام شده است،  یکی از آنها پژوهش مهمی است که توسط وان روی  به‌صورت مقاله‌ای مروری در سال ۲۰۱۵ انجام شده است. اما از طریق این تحقیقات نمی‌توانیم به نتایج قطعی و کلی دربارۀ کارکرد گروه‌های بالینت برسیم، به این خاطر که تحقیقات خوب و کاملی طراحی نشده‌اند و روش‌هایی که دارند، خیلی دقیق نیستند. با وجود این به موضوع «طول مدت گروه بالینت» اشاره شده است. خیلی از تغییراتی که مدنظرمان است، در گروه‌هایی که زیر شش ماه اجرا شده‌اند، اتفاق نمی‌افتد. بلکه این تغییرات بیشتر در گروه‌هایی که بین یک تا دو سال تداوم دارند، اتفاق می‌افتد؛ مثلاً در سطح سوم بالینت که پزشکان می‌توانند راجع به کانترترانسفرنس شان ( انتقال متقابل) حرف بزنند؛ یعنی دربارۀ احساسات و افکاری که به مراجعانشان در خود احساس می‌کنند، سخن بگویند. صحبت از احساساتشان دربارۀ بیمارانشان به پزشکان کمک می‌کند تا مسیر رابطه با آن‌ها هموار شود. طبق تحقیقات دکتر روبرت گاسنینگ فقط ۲۰درصد از پزشکان به سطح سوم می‌رسند.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

1 × 5 =