بورسیه تحصیلی و علوم انسانی

بورسیه تحصیلی ؛ حامی، مؤسسه‌ای برای حمایت از دانشجویان برتر رشته‌های علوم انسانی

مصاحبه‌کنندگان:  سمیه موسوی و سرور به‌روش

تخمین زمان مطالعه: ۶ دقیقه


مؤسسه‌ حامی علوم انسانی آنگونه که در سایت این مؤسسه ( www.haamee.org )گفته می‌شود، به دنبال توسعه علوم انسانی و اجتماعی در کشور به ویژه توسعه دانش مدیریت و حکمران governance است و بدین منظور سعی می‌کند از فعالیت‌هایی که سبب گسترش دانش عمومی دربارۀ این علوم می‌شود حمایت کند. حامی از سال ۱۳۸۵ اقدام به شناسایی و حمایت از دانشجویان برتر رشته‌های علوم انسانی کرده و تا کنون اعطای بورسیه سالانه برای ادامه تحصیل در این رشته‌ها مهم‌ترین فعالیت حامی بوده است.

از این رو برای بررسی و آشنایی بیشتر با فعالیت‌های این مؤسسه و بورسیه تحصیلی آن گفتگویی داشتیم با دکتر حسین جوشقانی، مدیر عامل حامی که استادیار مهمان دانشکده‌ مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف و دارای دکتری اقتصاد از دانشگاه شیکاگو است. این گفتگو را در سه بخش خواهید خواند. در بخش نخست این مصاحبه از انگیزه و ضرورت راه اندازی این مؤسسه با دکتر جوشقانی سخن گفته‌ایم و از منابع مالی این مؤسسه.


ایده‌ اصلی تشکیل مؤسسۀ حامی از کجا شکل گرفت و چه فرایندی را برای شکل‌گیری طی کرد؟ برای ایجاد چنین امکانی چه ضرورتی احساس شد؟

اگر تاریخ کشورمان را نگاه کنیم، می‌بینیم اگر نهادهای مختلف از نهادهای حکومتی گرفته تا نهادهای مردمی، مردم‌سالاری و حتی نهادهای دینی بخواهند توسعه یابند – البته توسعه به معنای کلی نه صرفاً اقتصادی – راهکارهای متفاوتی مطرح می‌شود. در دهه‌های اخیر، راهِ نجات یافتن از فراز و فرودها و توسعه همه‌جانبه‌ جامعه‌‌مان، تقویت علوم مهندسی فرض شده بود.

در سال‌هایی که ما دانش‌آموز بودیم، افرادی که نخبگان کشوری بودند، ترغیب می‌شدند که به سمت علوم مهندسی بروند و همان طور که پیش‌بینی می‌شود کشور ما در این مقیاس کشور صنعتی‌ای نیست که نیاز به چنین قشر وسیعی از مهندسان داشته باشد.

دانشگاه صنعتی شریف که جز بهترین دانشگاه‌های کشور است تا چند سال قبل صرفاً ارائه‌کننده‌ رشته‌های مهندسی بود و نه رشته‌های دیگر. البته علوم پایه، ریاضی و فیزیک هم تدریس می‌شد اما رشته‌هایی مانند فلسفه‌ علم، تاریخ، اقتصاد یا مدیریت جایی در این دانشگاه نداشتند و البته احساس نیاز هم نمی‌شد.

این در حالی است که رسالت دانشگاه صنعتی شریف کمک به توسعه‌ کشور تعریف شده است. در واقع در هنگام تأسیس دانشگاه تصور این بود که برای توسعه‌ کشور نیاز به تعدادی مهندس خواهیم داشت. درحالی که بعدها به تجربه، در دهه‌های اخیر مهندسان به این نتیجه رسیدند که علوم مهندسی به تنهایی برای توسعه کافی نیستند که یکی از این بزرگواران آقای دکتر نایبی بودند.

ایشان از اولین فارغ‌التحصیلان دکتری برق شریف بودند و دانشجوی دکتر عارف بودند و بسیار سریع استادیار و سپس استاد دانشگاه شریف شدند. ایشان هم در دانشگاه و در مقام استادی بسیار موفق بودند و به عنوان استاد نمونه انتخاب می‌شدند و هم در صنعت موفق بودند: شرکت‌های بزرگی تأسیس کردند و معاملات بسیار بزرگ مالی داشتند. در خلال تجربیات، ایشان به این نتیجه رسیدند که مشکل کشور ما، کمبود مهندس نیست، ما در کشورمان مهندسان خوب داریم و اگر تجهیزات نداشته باشیم، تجهیزات آن را وارد می‌کنیم.

البته من قصد ندارم بگویم رشته‌های مهندسی مهم نیستند اما دردِ کشور ما مهندسی نیست. چیزی که باعث می‌شود مهندس‌های خوب نتوانند در کشور خودمان کار کنند و به خارج از کشور بروند، اشتغال وجود نداشته باشد و صنعت شکل نگرفته باشد، ضعف در مهندسی نبوده است. زیرا برای توسعه کشورها، به علوم و فنون دیگری نیاز است تا قوانین و ساختارها را به گونه‌ای طراحی کنند که مهندسین خوب هم بتوانند مشغول به کار شوند.

با توجه به تجربه دکتر نائبی در کارهای تجاری، دغدغه‌ ایشان در سال ۸۴-۸۵ این بود که مشکل، مشکل مدیریتی و نهادی است و البته ایشان دیگر خودشان فرصتی برای یادگیری علوم انسانی نداشتند. پس تصمیم گرفتند با منابع مالی‌ای که شخصاً در دست داشتند، از دانشجویان مستعد در یادگیری علوم انسانی حمایت کنند.

همزمان در دانشگاه شریف یک حرکت دیگر شروع شده بود، یعنی تاسیس دانشکده مدیریت و اقتصاد در سال ۷۸ و ۷۹. ایده‌ی تأسیس این دانشکده در دانشگاه صنعتی شریف این بود که به جای اینکه دانشجوهای رتبه‌ برتر در مقطع کارشناسی وارد رشته‌های مهندسی شوند و در همین رشته‌ها بمانند یا به خارج از کشور بروند یا وارد کارخانه‌ها بشوند، به تعدادی از آن‌ها برای تحصیل در رشته‌های اقتصاد و مدیریت کمک شود و بورسیه تحصیلی داده شود.

آقای دکتر نایبی از بین پیشنهاداتی که به ایشان رسیده بود، این انتخاب را کردند که از دانشجویانی که توانسته بودند از دانشگاه‌های برتر دنیا در رشته‌های علوم انسانی پذیرش بگیرند، حمایت مالی کنند و به آن‌ها بورسیه تحصیلی بدهند.

در واقع در ابتدا اصلاً مؤسسه‌ حامی وجود نداشت و دکتر نایبی هر سال شخصاً مبلغی را به چنین دانشجویانی اختصاص می‌دادند. پس از مدتی با استقبالی که از این طرح شد، دکتر نایبی تصمیم به گسترش طرح و جذب حامیان و افراد خیّر دیگر گرفتند تا بتوانند سالیانه از افراد بیشتری حمایت کنند.

برای مثال، ما امسال ۶ نفر را بورسیه‌ تحصیلی کرده‌ایم. به ۲ نفر بورسیه‌ سفر برای شرکت در همایش‌ها و به ۲ نفر دیگر کمک هزینه برای فرصت مطالعاتی داده‌ایم و اگر درخواستی باشد، این امکان نیز وجود دارد که برای یک یا دو نفر تسهیلات مسکن در نظر بگیریم. هدف این است که برای سال آینده این مسئله را گسترش بدهیم و امیدواریم سال به سال این کمک‌ها را بیشتر کنیم.

پس منابع شما به صورت شخصی تامین می‌شوند؟

بله، کاملاً شخصی. یک ریال هم از جایی نگرفته‌ایم و تنها از سوی دکتر نایبی، مهندس نوید یا خیّرین دیگر تأمین شده است.

آیا شما از شیوه‌های تأمین مالی مثل سی.اس.آر یا مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها و شرکت‌ها استفاده کرده‌اید؟

تا الان خیر. در ابتدا دکتر نایبی این کار را به اسم شرکت‌شان و مسئولیت اجتماعی شرکتشان انجام می‌دادند ولی عملاً شخصی بود. به نظر من از این جهت هم خوب است که شفاف‌سازی می‌شود منابع مالی مؤسسه از کجا تامین می‌شوند ولی هنوز وارد این حوزه نشده‌ایم. تقریباً ۷-۸ ماه است که تلاش کردیم فعالیتمان را خیلی گسترد‌ه‌تر کنیم و تبلیغات وسیعی داشته باشیم. به این دلیل که قبل از این، مشخص نبود درخواستمان در وزارت کشور پذیرفته شود. اما پس از اینکه درخواست اولیه‌ ما در وزارت کشور پذیرفته شد، فعالیتمان را خیلی شفاف‌تر و گسترده‌تر دنبال کردیم.

ادامه دارد…

ادامه این مطلب در سایت بردار منتشر خواهد شد.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

11 − هشت =