انتشار داده های خام پیمایش‌های شهری ؛ تقویت ارزش افزوده داده‌ها

نشست «آئین انتشار داده های خام پیمایش‌های شهری»


به گزارش بردار، دوشنبه دهم تیرماه ۱۳۹۸، معاونت فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران و مشخصاً دفتر تحقیقات فرهنگی و اجتماعی میزبان مهمانان در نشست «آئین انتشار داده‌های خام پیمایش‌های شهری» بود. این نشست در سالن ایوان شمس و سالن اشراق واقع در معاونت فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران برگزار شد.

سخنرانان این نشست دکتر نصر اصفهانی و دکتر جوادی یگانه از دفتر تحقیقات فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران، دکتر سراج زاده، عباس عبدی، دکتر خانیکی و علی‌اصغر محکی بودند.


انتشار داده‌های خام پیمایش‌های شهری ؛ این نشست از ساعت ۱۳:۳۰ تا ۱۵:۳۰ به درازا انجامید و سخنرانان و دیگر افراد حاضر به تقدیر از این اقدام جسورانه و تحول‌آفرین شهرداری تهران پرداختند.

دکتر نصر اصفهانی؛ انتشار عمومی داده‌ها با حفظ محافظه‌کاری، مسئولیت فردی مدیران است.

در ابتدا، دکتر نصر اصفهانی تماماً از این اقدام دفاع نمود و تأکید کرد برای تداوم چنین جرقه‌های امید باید سیاست‌ها و قوانینی تدوین شود. همچنین ابراز امیدواری نمود این اقدام شهرداری تهران، الگوی دیگر سازمان‌ها و نهادها شود. دکتر نصر انتشار عمومی داده‌ها را مسئولیت فردی مدیران دانسته و تأکید می‌کند برای بهبود این فرایند باید بر روی سیاست‌ها و قوانین تمرکز نمود. او از محافظه‌کاری و خطر نکردن مدیران در قبول مسئولیت انتشار چنین داده‌هایی را مورد نقد قرار می‌دهد.

دکتر جوادی یگانه؛ اقدام شهرداری باید الگوی دیگر سازمان‌ها و نهادها شود.

آقای دکتر جوادی یگانه، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران که اکنون مسئولیت‌هایی در زمینه امور فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران بر عهده دارند، سخنران بعدی این نشست بودند. ایشان، ابتدا به جدال و جنگ میان خود و نصراصفهانی اشاره کرد و خاطرنشان ساخت برای خط به خط این آمارها با نصر جنگیده است و گاهی او پیروز بوده و گاهی نصر. او تأکید می‌کند لازمه کار اجرایی اندکی محافظه‌کاری است و این اقدام شهرداری تهران بالقوه می‌تواند در معرض نقدها و هجمه‌های بسیار قرار گیرد.

دکتر جوادی یگانه اشاره می‌کند در تعامل و رایزنی با نصر، بیش از صد متغیر را به دلیل ملاحظات متعدد به حدود هشتاد متغیر در فایل نهایی داده‌های منتشر شده و در معرض دسترس عموم تقلیل داده‌اند. اگرچه جوادی یگانه بر ملاحظات و محافظه‌کاری‌های معمول اشاره نمود، اما اهمیت این اقدام شهرداری تهران و ضرورت الگوگیری از آن را مورد تأکید قرار داد. جوادی یگانه از تهدید چندباره‌ای که دکتر نصر به عدم برگزاری جلسه دریافت نموده اشاره کرد و ابراز امیدواری نمود که این محافظه‌کاری کمتر بشود.

جوادی یگانه به آسیب‌های متعددی اشاره می‌کند که در چندین دهه پیمایش‌های ملی در کشور ملاحظه می‌شود. او از جمله به انحصار مادی و انحصار کلیت پژوهش‌ها اشاره می‌کند و این امر را مشکل‌آفرین قلمداد می‌کند. جوادی یگانه آرزو می‌کند که مرجعیت علم به داخل کشور بازگردد و این حساسیت بیش از حد به علوم اجتماعی و پیمایش‌ها متوقف شود. او معتقد است علوم اجتماعی حرف‌ها و نقدهای خطرناکی نداشته و ندارد.

دکتر جوادی یگانه بر نکته دکتر نصر تأکید می‌کند و بر الزام دستگاه‌ها به انتشار داده‌ها تأکید می‌کند. او افزود علاوه بر گزارش باید فایل داده‌ها را در اختیار مردم و پژوهشگران قرار داد و تأکید نمود باید در عمل بر شعار تهران شهر من پایبند بود. او از پژوهشگران خواست که شهر تهران را از زاویه این داده‌ها بیشتر ببینند و تحلیل کنند. او بر لزوم فضای رسمی و قانونی و تحقق بخشیدن بر آن در زمینه انتشار داده‌ها تأکید نمود و مجدداً از پافشاری و همکاری دکتر نصر تقدیر کردند و ابراز امیدواری کردند که ایشان از محافظه‌کاری مدیران دلسرد نشوند.

علی‌اصغر محکی؛ چالش‌های زیادی پیش‌روی پژوهشگران و منتشرکنندگان داده‌ها وجود دارد.

علی‌اصغر محکی از همکاران پیشین معاونت فرهنگی و اجتماعی تهران از دیگر سخنرانان این نشست بود. او به چالش‌هایی که در معرض انتشار این داده‌ها و جلسات وجود دارد اشاره کرد و به تجربه خود در زمینه پیمایش سنجش کیفیت زندگی شهروندان تهرانی در یکی از پروژه‌های پیشین شهرداری تهران اشاره نمود. او ابراز امیدواری کرد این قبیل اقدامات تداوم یابد و پیشگامی معاونت فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران به عنوان اولین نهادی که دست به چنین اقدام نوین و مهمی زده است موردتوجه دیگر نهادها و سازمان‌ها قرار گیرد.

دکتر خانیکی؛ اقدام شهرداری یعنی واقف نمودن شهروندان تهرانی به چیزهایی که نمی‌دانند.

دکتر خانیکی انتشار این داده‌ها را از این حیث حائز اهمیت می‌دانند که می‌تواند به شهروندان تهرانی این پیام را انتقال دهد که بیش از آنچه فکر می‌کنند در مورد تهران می‌دانند، چیزهایی هست که نمی‌دانند. این یعنی واقف کردن شهروندان به نیاز به داده‌ها. او اشاره کرد که گفتگو در حوزه عمومی می‌تواند به واسطه این داده‌ها گسترش یابد. او مرحله تحقیق و پژوهش را مرحله بعدی می‌داند. در مرحله سوم نیز اطلاعات از حالت انحصاری خارج شود و محافظه‌کاری درون‌سازمانی و برون‌سازمانی کاهش دهد. خانیکی به همکارانی که در این ابتکار عمل شریک بوده‌اند تبریک گفت و آرزوی تداوم این گام‌ها رو نمود.

دکتر سراج‌زاده؛ دسترسی آزاد به داده‌ها را معرف و لازمه حکمرانی خوب می‌داند.

دکتر سراج زاده عنوان سخنانش را دسترسی آزاد به داده‌ها را معرف و لازمه حکمرانی خوب می‌نامد. او یکی از شاخصه‌های حکمرانی خوب اهمیت دادن به افکار عمومی می‌داند. او انواع داده‌های پیمایشی را در شناخت گرایش‌ها و عقاید عمومی حائز اهمیت می‌داند. پیمایش‌ها منبع اطلاعاتی بسیار خوبی هستند که واقعیت‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی را گردآوری می‌کنند که در سطح بین‌الملل و ملی حائز اهمیت هستند. داده‌ها گاهاً در ارزیابی موفقیت سیاست‌ها کمک می‌کند. داده‌ها به پژوهشگران کمک می‌کند تا فرض‌های نظری خود را آزمون کنند و علم را توسعه دهند.

او اشاره می‌کند که بحث داده‌ها جدا از گزارش‌های پژوهشی است. از دهه هفتاد در ایران وضعیت پیمایش‌ها بسیار بهتر از وضعیت کشورهای منطقه است. وضع ایران در زمینه داده‌های پژوهشی نسبتاً خوب است. داده‌ها تقریباً هرگز به طور عمومی منتشر نشده است ولی گزارش‌های پژوهشی گاهاً منتشر شده است. این گام به ابتکار معاونت اجتماعی و فرهنگی، اقدامی در راستای بهبود حکمرانی خوب است. سراج زاده اشاره می‌کند دسترسی به داده‌ها در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته امری معمول است. سراج زاده به پیمایش‌هایی که در انگلیس به‌صورت عمومی داده‌هایشان منتشر می‌شوند اشاره نمود و خاطرنشان ساخت آن‌ها دسترسی به داده‌ها را در راستای حکمرانی خوب می‌داند.

او یکی از کارکردهای دسترسی عمومی به داده‌ها را افزایش کیفیت داده‌ها دانسته و معتقد است این داده‌ها با هزینه‌های بسیار گردآوری شده ولی انتشار آن‌ها باعث می‌شود با داده‌کاوی، اطلاعات بیشتر به دست بیاید. کارکرد دیگر، اقتصادی شدن بیشتر داده‌ها می‌شود و افراد مختلف در این داده‌ها بررسی می‌کنند و تولید دانش بیشتر می‌شود و نظام پژوهشی ما را کارآمدتر می‌کند. سراج زاده به مقاله‌ای اشاره می‌کند که تحقیقاتی که به تحلیل داده‌های یکی از پیمایش‌های انگلیس اقدام کرده بودند را گردآوری و آنالیز کرده بود و نشان داده بود انتشار عمومی یک داده پیمایشی تا چه حد می‌تواند به تولید پژوهش‌های متعدد منجر شود.

بنا به دیدگاه سراج زاده، افزایش آگاهی‌های عمومی از دیگر کارکردهای انتشار عمومی چنین داده‌هایی است. از حیثی داده‌های پژوهشی در مالکیت عموم هستند. اما بعد انتشار آن‌ها عموماً عامه مردم کاری با این داده‌ها نخواهند داشت و پژوهشگران هستند که از آن‌ها استفاده خواهند کر. سراج زاده معتقد است انتشار عمومی این داده‌ها کمک می‌کند دیدگاه‌های واقع‌گرایانه در میان مردم و مسئولین افزایش پیدا کند و تصمیم‌گیری‌های اجرایی بهبود یابد. این‌ها همه کمک به حکمرانی خوب می‌باشد. او مجدداً از این اقدام خوب شهرداری تهران تقدیر و تشکر نمود. او تأکید نمود علاوه بر انتشار عمومی داده‌ها، سایر ابتکار عمل‌ها مانند آگاه نمودن دانشجویان و دانشگاه‌ها در قالب برنامه‌هایی می‌تواند سودمند و مفید باشد.

دکتر عبدی؛ دسترسی عمومی و آزاد به داده‌ها مخصوصاً برای پژوهشگران، می‌تواند مقدمه نقد و اعتبارسنجی آن‌ها باشد.

آقای عباس عبدی انتشار این قبیل داده‌ها را دارای عوارضی می‌داند. او به تحقیق خود در سال ۶۴ اشاره می‌کند و می‌افزاید از ابتدا علاقه‌مند بود داده‌های آن پژوهش را به‌صورت عمومی منتشر کند ولی بنا به دلیل ملاحظاتی نتوانست. او تأکید بر گردآوری داده‌ها را در پایان‌نامه‌های دانشجویی کاری عبث می‌داند و اتفاقاً کاربر روی این قبیل داده‌های ثانویه را گامی در راستای دور شدن از آن قبیل تمرکز در سیستم آموزشی می‌داند.

او می‌افزاید سایت مرکز آمار ایران را با مصر مقایسه کرد و سایت مرکز آمار ایران بسیار بهتر از مشابه‌های دیگر است. ارزش افزوده اطلاعات در استفاده عمومی از داده‌ها می‌باشد. او معتقد است برای انتشار داده‌ها باید یک حدی از اعتبار آن را تأیید نمود وگرنه استفاده نادرست از آن‌ها مشکل‌ساز می‌شود. او سوءاستفاده از داده‌ها را بهانه‌ای برای عدم انتشار داده‌ها می‌داند.

او معتقد است تولید و انتشار باهم ارتباط دارند. تولید داده‌ها با انتشار و نقد آن‌ها مشخص می‌شود. او در این مورد مثال جالبی را ذکر می‌کند و می‌گوید زمانی که در خواندن آواز صداها بلند بشود مشخص می‌گردد که توانایی خواننده چقدر است چون وقتی ما آرام زمزمه می‌کنیم فکر می‌کنیم مانند استاد شجریان توانمند هستیم ولی وقتی بلند بخوانیم می‌بینیم صدا بی‌کیفیت است. او در ادامه، اطلاعات و داده‌ها را با لیوان مقایسه می‌کند و می‌گوید در تولید لیوان مثلاً، هزینه اولیه و عمده مربوط به ساخت قالب است و سپس برای ساخت لیوان هزینه مواد اولیه و نیروی انسانی و غیره لازم است اما با تولید داده‌ها و انتشار عمومی آن‌ها، هزینه‌های بعدی کار روی آن‌ها با شدت بیشتری کاهش می‌یابد.

او برای ارزش افزوده بیشتر معتقد است باید داده‌ها در اختیار عموم قرار بگیرد و این یک وظیفه اخلاقی است. عباس عبدی نیز توصیه نمود که برای انتشار بهتر این داده‌ها از دانشجویان و اساتید و مراکز مرتبط دعوت شود و آشنایی‌های لازم با این داده‌ها صورت گیرد. او اجتماعی شدن مفهوم پژوهش را حائز اهمیت می‌داند.

عبدی معتقد است در دانشگاه، پژوهش را امر علمی می‌دانند ولی قسمتی از امر علمی و درک ما از واقعیت، اجتماعی است. ایشان تأکید می‌کند که علم را باید اجتماعی کرد و بینش اجتماعی باید نزدیک به معرفت علمی شود. ایشان نیز از این اقدام دفاع کردند و از این ایده دفاع کردند که شهر را نمی‌توان در پستو اداره کرد و پژوهش‌ها باید در معرض دید همگان باشد تا بتوان طرح مسئله درستی را انجام داد.

عباس عبدی همچنین به خاطره خود در زمینه آزمون شدن داده‌ها اشاره نمود و خاطرنشان ساخت در یکی از پروژه‌هایی که برای شهرداری انجام داده، داده‌های ثبتی کاملاً اشتباه بودند و با تحلیلی و دسترسی به آن بود که مشخص شد این اطلاعات و داده‌ها مشکل دارند. از این روی، او مجدداً تأکید کرده که دسترسی عمومی و آزاد به داده‌ها مخصوصاً برای پژوهشگران می‌تواند مقدمه نقد و اعتبارسنجی آن‌ها باشد.

این جلسه به پایان رسید و باید دید در آینده واکنش‌ها به اولین اقدام جسورانه در راستای انتشار عمومی داده‌ها توسط شهرداری تهران چه خواهد بود. یکی از تمرکزهای مجموعه بردار بر تحلیل و تجاری‌سازی داده‌های فرهنگی و اجتماعی بوده است و چنین اقدامی از سوی شهرداری تهران، فارغ از انگیزه‌ها و اهدافش را حائز اهمیت و یک نقطه عطف در پژوهش‌های کشور می‌داند.

3+

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

3 × 1 =