داده باز و گردآوری داده

داده باز ایده‌ای است بر این مبنا که داده و اطلاعات باید به شکل آزادانه در اختیار هر کسی قرار گرفته شود تا بتواند به هر صورت که افراد می‌خواهند از آن استفاده کرده یا آن را بازنشر کنند.

بخش دوم

نویسنده: سمیه موسوی

تخمین زمان مطالعه: ۶ دقیقه

 در بخش پیشین این یادداشت به معرفی مختصری از مفهوم داده باز و پروژۀ تأثیر داده باز پرداختیم. در این بخش، سایت این پروژه و بخش‌های مختلف آن را که اطلاعات پروژه را به صورت شفاف و قابل دسترس در اختیار عموم قرار می‌دهد، بررسی می‌کنیم. ابتدا مختصری از طرح گرافیکی این سایت با عنوان جدول تناوبی داده باز را معرفی خواهیم نمود و سپس به بررسی نمونه‌هایی از پروژه‌های معرفی شده در این سایت خواهیم پرداخت.

چرا داده باز؟

 داده باز به چهار شیوه جهان را دگرگون می‌کند:

۱- توسعه حکومت

۲- توانمندسازی شهروندان

۳- خلق فرصت‌ها

۴- حل معضلات اجتماعی

در ابتدای مواجهه  با سایت http://odimpact.org با عبارات بالا مواجه می‌شویم. همانگونه که در بخش پیشین این یادداشت گفته شد، این سایت به انتشار عمومی گزارش‌ها و نتایج تحقیقات گروه پژوهشی تاثیر داده باز در فضای مجازی عمومی می‌پردازد. برای هریک از موارد ذکر شده در بالا، تعدادی نمونۀ مطالعاتی وجود دارد که در صفحۀ نخست سایت امکان باز کردن گزارش‌ها و همچنین بارگذاری آن‌ها وجود دارد.

   داده باز

 داده باز و جدولی برای عوامل تعیین کننده

داده باز

بر اساس موارد مطالعاتی این پروژه، در این سایت جدولی تناوبی بر اساس عناصر داده باز که روی عوامل تعیین‌کننده اثرگذاری داده باز مؤثرند، طراحی شده است. با وجود آن‌که اهمیت متغیرها و پس‌زمینه‌های منطقه‌ای بسیار زیاد است، پژوهش این گروه نشان می‌دهد که این عوامل اثرگذار را می‌توان به پنج دسته تقسیم کرد: تعریف مسائل و پاسخ‌های آن‌ها، ظرفیت و فرهنگ، به اشتراک‌گذاری، خطرات و حکمرانی.  عوامل مطرح شده در هر یک از این دسته‌های پنج‌گانه، اغلب موضوعاتی هستند که نیاز به تخصص‌های علوم انسانی داشته و  درگیری دانش‌آموخته‌های رشته‌های علوم انسانی را برای بهبود کیفیت اثربخشی این پروژه‌های داده باز می‌طلبد. مواردی که به گزارش این سایت در تعدادی از این پروژه‌ها لحاظ نشده و باعث شده است که پروژه‌های مذکور اثربخشی و کارایی بهینه نداشته باشد. برای نمونه در ابتدای تعریف پروژه نیاز است که توسط کارشناسان یک نیازسنجی دقیق کیفی و آماری دربارۀ پروژه صورت گرفته شود تا به طور کامل مشخص شود داده باز در کدام حیطه و به چه صورتی باید اجرا شود.

 نقشه پراکندگی موارد مطالعاتی در جهان

داده باز

در نقشه بالا می‌توانید پراکندگی و تعداد پروژه‌های مورد بررسی این پژوهش را در جهان به شکلی گرافیکی ببینید. همان طور که مشخص است موارد مطالعاتی در سراسر جهان و فارغ از وضعیت اقتصادی منطقۀ مذکور پراکنده هستند.

در نقشه دیگری در این سایت شما می‌توانید روی نقشۀ جهان این پروژه‌ها را بر اساس موضوعات و دسته‌بندی‌ها دنبال کنید.

http://odimpact.org/explore.html

داده باز

طبقه‌بندی تأثیر داده باز

در بخش دیگری از سایت شما می‌توانید بر اساس طبقه‌بندی‌های متفاوت پروژه‌های مورد نظر خود را پیدا کرده و گزارش کامل آن‌ها را بارگذاری کنید. یکی از این دسته‌بندی‌ها بر اساس اثرات داده باز بر حکومت و شهروندان و اجتماع است که در بخش نخست این یادداشت ذکر شد. نوع دیگری از طبقه‌بندی، دسته‌بندی موضوعی این طرح‌هاست که شامل موارد زیر می‌شود:

کشاورزی، تجارت، آموزش، خدمات اضطراری، انرژی، بهداشت، کمک‌های خیریه، آب و هوا، حمل و نقل، سیاست و انتخابات و …

نوع دیگری از تقسیم‌بندی بر مبنای دو بخش و هدف اصلی پروژه است یعنی تأثیر جهانی داده باز و اثربخشی داده باز در توسعۀ اقتصادی.

نمونه‌هایی از پروژه‌‌های داده باز

حال بر اساس میزان ارتباط با علوم انسانی و اجتماعی دو نمونه از پروژه‌های داده باز بررسی شده در این سایت را به طور خلاصه معرفی می‌کنیم:

اطلاعات آموزشی آزاد در تانزانیا

نرخ پایین قبولی در امتحانات در سال ۲۰۱۲، باعث نگرانی‌های زیادی در سطح کشور تانزانیا شده بود. با این حال، درک عمومی دربارۀ پس‌زمینه‌ها و چرایی این موضوع به دلیل فقدان اطلاعات لازم دربارۀ نظام آموزشی کشور محدود بود. دو درگاه اینترنتی که به تازگی راه‌اندازی شده‌اند در تلاش هستند که این وضعیت را اصلاح کنند. این اصلاح و درمان از گذر فراهم آوردن اطلاعات بیشتر برای عموم جامعه دربارۀ نرخ‌‌های قبولی در امتحانات و سایر اطلاعات و داده‌های مربوط به مدارس فراهم می‌شود. نخستین درگاه پروژه‌ایست که حاصل همکاری مرکز نوآوری داده باز تانزانیا، بانک جهانی و مرکز توسعۀ بین‌المللی انگلستان به راه افتاد. درگاه دوم را فردی به نام آرنولد مینده که یک برنامه نویس، کارآفرین و علاقمند به پروژه‌های داده باز است، طراحی کرد. این فرد پیش از این پروژه‌هایی را برای بررسی تغییرات اجتماعی در تانزانیا اداره کرده بود. علی‌رغم ضریب نفوذ پایین اینترنت در تانزانیا این دو درگاه به آهستگی شیوۀ دسترسی شهروندان به اطلاعات و تصمیم‌گیری آن‌ها دربارۀ آموزش فرزندان‌شان را تغییر دادند. این پروژه‌‌ها سبب شدند که شهروندان به مطالبه مسئولیت‌پذیری بیشتر از مدارس و نظام آموزشی تشویق شوند.

محافظت از انتخابات در اندونزی

کاوال پمیلو (محافظت از انتخابات) پس از رویدادهای بعد از انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۴، در حالی که کشور اندونزی از لحاظ سیاسی دوقطبی شده بود و هر دو کاندیدای ریاست جمهوری ادعای تقلب در انتخابات را داشتند، طراحی شد. در مواجهه با این ماجرا گروه‌های پراکنده‌ای از متخصصان فناوری، فعالان اجتماعی و داوطلبان گرد هم جمع آمدند تا وب‌سایتی که به شهروندان اجازه مقایسۀ شمارش رسمی آراء با جدول‌بندی اصلی در مراکز رای‌گیری را می‌داد، راه‌اندازی کنند. این جدول‌بندی‌ها در آن زمان به عنوان بخشی از تعهد کمیسیون عمومی انتخابات به باز بودن آرا  و شفافیت وجود داشت. با وجود این، سازمان‌دهندگان کاوال پمیلو نقشی اساسی در جمع‌آوری تیمی بیش از ۷۰۰ داوطلب برای دیجیتالی کردن فرم‌های اغلب دست‌‌نویس انتخابات داشته و داده‌های انتخاباتی را بیش از پیش در دسترس و قابل شمارش کردند. این وب‌سایت با بودجه کلی برابر ۵۴ دلار و ظرف دو روز ساخته شد. اثر دیگر این سایت فراهم آوردن امکان مشارکت شهروندان در رصد نتایج انتخابات، افزایش اعتماد عمومی به شمارش رسمی، و بیش از آن آسان ساختن گذار دموکراتیک در اندونزی بود.

داده باز و تاثیر آن ؛ پروژه‌ای برای سنجش اثرگذاری فرایندهای داده باز در جهان – بخش ۱

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

یک × 1 =