دانشجویان و رشته جامعه شناسی

جامعه شناسی از نگاه دانشجویان امریکایی: از انتخاب رشته تا بازار کار

نویسنده: صادق فارسیان

تخمین زمان مطالعه: ۶ دقیقه


در این پیمایش از پاسخگویان خواسته شده است تا میزان دانش خود دربارۀ هر تکنیک را در بازۀ «خیلی زیاد» تا «خیلی کم» پاسخ دهند. به طور کل، در مقایسه با دانش نظری، اکثر دانشجویان دانش روش‌شناختی خود را پایین‌تر توصیف کرده‌اند.

 


 

انجمن جامعه شناسی آمریکا (ASA) با حمایت انجمن ملی علوم، در دو نوبت و در سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۱۲، در قالب مطالعۀ طولی، دربارۀ آیندۀ دانشجویان مقطع کارشناسی رشتۀ جامعه شناسی، اطلاعات پیمایشی جمع‌آوری کرد. نتایج در دسترس محققان[۱] قرار گرفت تا به تحلیل بپردازند. در اولین نگاه، رکود بزرگ سال ۲۰۰۸، در زمینۀ اجتماعی مطالعه، تغییری مهم ایجاد کرده است. شاید در پیمایش دوم (۲۰۱۲) سؤال بسیاری از پاسخگویان این بوده باشد که با مدرک لیسانس جامعه شناسی -در وضعیتی که پیدا کردن کار دشوار شده و بسیاری از خانواده‌ها گرفتار بیکاری یا اُفت درآمد شده‌اند- چه کار می‌توانم بکنم. بنابراین، گزارش تحلیلی داده‌های این تحقیق توصیفی (با تأکيد بر پیمایش ۲۰۱۲ و مقایسه با پیمایش ۲۰۰۵)، به نهادهای علمی و متقاضیان ورود به دانشگاه، اطلاعاتی ارزشمند و کاربردی دربارۀ متقضایان ورود به رشته، دانشجویان جامعه شناسی و آینده حرفه‌ای‌شان، می‌دهد.

این مطالعۀ طولی، از طریق پیمایش، ۶ موضوع را توصیف می‌کند:

  1. خصوصیات جمعیت شناختی و آکادمیک دانشجویان جامعه شناسی
  2. علت انتخاب رشتۀ جامعه شناسی
  3. دانش و تخصصی که دانشجویان جامعه شناسی در دانشگاه به دست آورده‌اند
  4. میزان مشارکت دانشجویان در فعالیت‌های مربوط به رشته
  5. رضایت دانشجویان از برنامه‌های آموزشی دانشکده
  6. اولین برنامۀ دانشجویان بعد از فارغ‌التحصیلی و استراتژی‌های‌شان برای جستجوی کار

داده‌های این ۶ موضوع، از طریق پیمایش آنلاین، جمع‌آوری شده است. جمعیت نمونه ۲۶۹۵ نفر است که از طریق نامه‌نگاری انجمن جامعه شناسی آمریکا با ۲۳۳ دانشکده، به دست آمده است. در پایین نتایج هریک از ۶ موضوع به طور خلاصه آمده است.

  1. خصوصیات

از بعد آکادمیک، از ۲۶۹۵ نفر عضو نمونه، ۲۷۸ نفر (۱۰٫۳ درصدِ نمونه) در مقطع کارشناسی، ۸۸۰ نفر (۳۲٫۶ درصدِ نمونه) در مقطع ارشد، ۱۵۳۸ نفر (۵۷٫۱ درصدِ نمونه) در مقطع دکترا تحصیل می‌کنند. اما از بعد جمعیت شناختی، تقریبا در هر مقطع، ۷۰ درصد دانشجویان، مؤنث هستند. نکتۀ جالب توجه این است که ۴۰ درصد کل جمعیت نمونه، سفیدپوست نیستند و هرچقدر که مقطع بالاتر می‌رود، تنوع قومی بیشتر می‌شود. سن دانشجویان کمابیش هماهنگ با سن طبیعی تحصیل است، با این تفاوت که در مقطع بالاتر، افراد مسن‌تر بیشترند که نشان می‌دهد در بین ادامۀ تحصیل، کار می‌کرده‌اند. ]خوانندگان خسته نشوید! به زودی وارد ابعاد محتوایی و جذاب می‌شویم. دانستن این خصوصیات، برای فهم بهتر داده‌های محتوایی لازم است. صبور باشید![ به طور کل، بیش از نیمی از مادران پاسخگویان، مدرک دانشگاهی ندارند و کمابیش ۳۰ درصد این مادران مدرک دیپلم یا پایین‌تر دارند. به طور خاص، بیشترین خانواده‌های تحصیل‌کرده در جمعیت در مقطع کارشناسی هستند؛ در حالی که در مقطع ارشد، خانواده‌های تحصیل‌کردۀ پاسخگویان بسیار کمترند و نشان می‌دهد که این افراد، نسل اول دانشگاه‌رفتگان خانوادۀ خود هستند.

  1. علت انتخاب رشتۀ جامعه شناسی

به دانشجویان ۱۱ معیار یا گویه برای سنجش علت انتخاب رشته داده شده است تا هرکدام را که در انتخاب‌شان موثر بوده است، با گزینۀ «با اهمیت» انتخاب کنند (یک یا چند انتخاب). ۵ دلیل اول برای انتخاب جامعه شناسی کاملا به محتوای رشته و به بیان دیگر علاقه به مفاهیم جامعه شناختی مربوط می‌شود؛ برای مثال در هر مقطع، بیش از ۹۵ درصد گفته‌اند که مهم‌ترین معیار انتخاب رشته، مفاهیم جذاب جامعه شناسی بوده است. دومین معیار، فهم افراد از طریق عوامل اجتماعی؛ سومین معیار، لذت اولین کلاس جامعه شناسی (طبعا پیش از دانشگاه)؛ معیار چهارم، شناخت زندگی و معیار پنجم، تغییر جامعه است. بنابراین از ۹۵ درصد در معیار اول به حدود ۷۵ درصد در هر مقطع در معیار پنجم می‌رسیم که روی‌هم‌رفته، گویای آن است که دانشجویان این رشته، بسیار به محتوای جامعه شناسی و نه صرفا نتایج مادی آن در بازارکار علاقه‌مندند. همچنین اینکه ۹۰ درصد دانشجویان در هر سه مقطع، لذت اولین کلاس جامعه شناسی را معیار مهم برای انتخاب رشته دانسته‌اند، که گویای اهمیت کیفیت آموزشی دانشکده‌ها و اساتید رشته است. البته نیمی از جمعیت، علت انتخاب رشته را در بعد کاری نیز مهم دانسته‌اند. دانشجویان مقطع دکتری و ارشد بیش از مقطع کارشناسی، جنبۀ کاری جامعه شناسی را در انتخاب رشته مهم دانسته‌اند. از منظری، افراد در مقاطع بالاتر، کمتر می‌توانند به خانواده وابسته باشند و بنابراین بیشتر به رابطۀ تحصیل و کار اهمیت می‌دهند. در میان پایین‌ترین معیارها شهرت دانشکده و ساعت کلاس کمتر و به طور کل آسانی رشته، معیار مهم برای انتخاب آن بوده است.

  1. دانش و تخصص به دست آمده توسط دانشجویان از دانشگاه

با ۶ سوال، دانش دانشجویان دربارۀ مفاهیم جامعه شناختی توصیف شده است؛ برای مثال یکی از سوالات این است که«آیا می‌توانند دربارۀ نظریه‌های بنیادی و رویکردهای نظری بحث کنند؟». بازۀ جواب بین «بله، قطعا» تا «ابدا» تعریف شده است. در حدود ۹۰ درصد جمعیت نمونه، دانش نظری خود دربارۀ مفاهیم بنیادی رشته را «بله، قطعا» توصیف کرده است. پایین‌ترین جواب دربارۀ تشخیص اثرات و پیامدهای سیاست‌های اجتماعی است که در حدود ۶۰ درصد گفته‌اند «بله، قطعا»! در مورد اخیر، یعنی فهم پیامدهای سیاست‌های اجتماعی، دانشجویان مقطع کارشناسی نمرۀ پایین‌تری گرفته‌اند.

در این بعد، ۱۵ سوال هم دربارۀ دانش روش‌شناختی که هستۀ تخصصی رشته محسوب می‌شود، پرسیده شده است. از پاسخگویان خواسته شده است تا میزان دانش خود دربارۀ هر تکنیک را در بازۀ «خیلی زیاد» تا «خیلی کم» پاسخ دهند. به طور کل، در مقایسه با دانش نظری، اکثر دانشجویان دانش روش‌شناختی خود را پایین‌تر توصیف کرده‌اند. دست‌کم به طور میانیگن، ۶۰ درصد پاسخگویان در ۶ تکنیک جواب «خیلی زیاد» را در توصیف دانش‌شان داده‌اند: جمع‌آوری اطلاعات برای بحث براساس شواهد، دانستن مسائل اخلاقی تحقیق، نگارش گزارش، استفاده از کامپیوتر برای یافتن مرجع، ارزیابی نقاط قوت و ضعف روش‌های تحقیق. در مقابل، فقط کمتر از یک سوم از دانشجویان، دانش خود در ارائۀ نموداریِ داده، نگارش رزومه، نگارش پروپوزال، استفاده از نرم‌افزارهای تحلیل داده‌های کیفی، «خیلی زیاد» توصیف کرده‌اند. باید به این نکته توجه داشت که موضوعات اخیر، برای موفقیت در بازار کار رشته بسیار مهم‌اند.

پایان بخش اول.


[۱]. Mary S. Senter, Nicole Van Vooren and Roberta Spalter-Roth (2013). Sociology Majors: Before Graduation in 2012. A Publication of the American Sociological Association منبع این نوشته

از انتخاب رشته تا بازار کار: چرا دانشجویان رشته جامعه شناسی را انتخاب می کنند؟-بخش دوم

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

دوازده + نه =