کارآفرینی در دانشگاه؛ پاسخگوی نیازهای جدید

دانشگاه کارآفرین ؛ راهی برای پیشرفت

نویسنده: اعظم ملک دار

تخمین زمان مطالعه: ۹ دقیقه


دانشگاه‌ها دیگر جزایر مستقل دانش تلقی نمی­‌شوند؛ بلکه نیروی مهمی در اقتصاد و ضامن توسعه هستند. دانشگاه می‌­تواند فعالیت‌های فردی و سازمانی را در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی به کار تبدیل کند. در واقع کارآفرینی، توانایی مهمی برای دانشگاه‌ها محسوب می­‌شود و نقش بسزایی در مواجهه با شرایط اجتماعی-اقتصادی متغیر جامعه دارد.

از آنجایی که حمایت از نوآوری و کارآفرینی یکی از وظایف دانشگاه­‌ها است، بررسی تجربه کارآفرینی در دانشگاه‌های کشورهای پیشرفته و برنامه‌ها و سیاست‌­هایی که دنبال می­‎کنند، الگوی مناسبی در توسعه کارآفرینی در کشور محسوب می‌شود. از جمله یکی از چند دانشگاه کارآفرین موفق که در این زمینه کارنامه درخشانی دارد، دانشگاه صنعتی دلفت هلند است.


دنیای امروز دستخوش تحولات و دگرگونی‌های چشمگیری است که به دلیل رشد فزاینده دانش، صنعت و فناوری رخ داده است و کشورهایی در این عرصه موفق خواهند بود که خود را با شرایط جدید سازگار و همگام با این تغییرات، حرکت کنند. آنچه جوامع برای هماهنگ شدن با این تغییرات به آن نیازمندند، نوآوری و خلق ایده‌های جدید است و مهمترین ابزاری که در این مسیر به آنها کمک می­‌کند، کارآفرینی است.

کارآفرینی به معنای توانایی ایجاد یک تیم با مهارت، جهت کشف و بهره­‌برداری از فرصت­‌ها است که نتیجه‌ی خلاقیت و نوآوری است. نقشی که کارآفرینی در رشد، توسعه اقتصادی و اشتغال‌زایی دارد، بر کسی پوشیده نیست و به همین دلیل در دهه‌های اخیر، کشورهای مختلف روی آن سرمایه‌گذاری فراوانی نموده‌اند.

دانشگاه کارآفریننسل سوم دانشگاه؛ دانشگاه کارآفرین

می‌دانیم دانشگاه نهادی نیرومند در تربیت نیروی کار متخصص است. در نتیجه به همراه تحولات اخیر جوامع و تغییر شرایط و نیازهای آنها، آنچه دانشگاه را نجات می‌دهد، یک دگردیسی و تبدیل شدن به دانشگاه نسل سوم است.

در ابتدا، دانشگاه‌های آموزش‌محور یا نسل اول بودند که هدفشان آموزش و تربیت نیروی انسانی بود. سپس در اواخر قرن ۱۹ با انقلاب آکادمیک در آلمان، دانشگاه‌های پژوهش‌محور و نسل دومی بر سر کار آمدند که پژوهش و تولید علم نقش محوری در آنها داشته است.

 با انقلاب آکادمیک دوم در نیمه دوم قرن بیستم، نسل سوم دانشگاه‌ها یعنی دانشگاه کارآفرین مطرح شدند.  هدفِ دانشگاه کارآفرین تربیت نیروی انسانی کارآفرین بود که علاوه بر آموزش و پژوهش، عامل تحقق نوآوری فناورانه را به ویژه در فضای فناوری‌های پیشرفته، مورد توجه داشتند.

دانشگاه کارآفرین

دانشجویان نسل سوم، منتظر کار نمی­‌مانند!

در دانشگاه کارآفرین، علاوه بر آموزش مطالب نظری و تئوری، مهارت‌های شغلی، مدیریتی و بهره‌گیری از فرصت‌ها به دانشجویان آموزش داده می‌­شود. همچنین آنها را با بازار کار آشنا کرده و روحیه کارآفرینی را در میان آنان توسعه می‌­دهد، به طوری که دانشجویان نسل سوم دانشگاه، منتظر کار نمی‌­مانند بلکه کار آفرینی می­‌کنند.

دانشگاه کارآفرین ؛ پاسخگوی نیازهای جدید

دانشگاه‌ها دیگر جزایر مستقل دانش تلقی نمی‌شوند بلکه نیروی مهمی در اقتصاد و ضامن توسعه هستند. دانشگاه می­‌تواند فعالیت‌های فردی و سازمانی را در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی به کار تبدیل کند. در واقع کارآفرینی، توانایی مهمی برای دانشگاه‌ها محسوب می­‌شود و نقش بسزایی در مواجهه با شرایط اجتماعی-اقتصادی متغیر جامعه دارد.

دانشگاه کارآفرین در مقایسه با دانشگاه سنتی (دانشگاه آموزشی و پژوهشی) توان بیشتری در پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه و توجه به فرصت‌های محیطی دارد و تمرکز اصلی آن بر نوآوری و به کار گرفتن دانش جدید در حوزه‌های عملی است. البته نباید فراموش کرد که توسعه‌ی کارکرد کارآفرینی در دانشگاه به معنای حذف یا تضعیف کارکردهای آموزشی و پژوهشی دانشگاه‌ نیست.

دانشگاه کارآفرینویژگی­‌های دانشگاه کارآفرین

  • تولید دانش برای استفاده در بخش اقتصادی
  • توسعه صنایع و فناوری‌های جدید مبتنی بر پژوهش دانشگاهی
  • مرتبط کردن صنعت و جامعه
  • توسعه روحیه کارآفرینی در میان دانشجویان
  • حمایت مالی و آموزشی از کارآفرینان
  • ایجاد مرکز رشد و پارک‌های فناوری
  • خلق مشاغل جدید
  • آموزش مهارت­‌های شغلی و مدیرتی
  • استقبال از ایده‌های جدید و خلاق

الگویی برای توسعه کارآفرینی

کارآفرینی یکی از مهمترین محورهای اصلی رشد و توسعه اقتصادی پایدار است. و توجه به کارآفرینی و اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های تشویقی و حمایتی از کارآفرینان، برای کشور بسیار حیاتی است. با توجه به مشکلاتی که جامعه با آن مواجه است، یکی از بهترین استراتژی‌های حل مسائل جامعه امروز ایران، جایگزینی اقتصاد کارآفرینی به جای اقتصاد نفتی و توسعه کارآفرینی در دانشگاه‌­ها است. منظور از توسعه کارآفرینی، ایجاد فرهنگ کارآفرینی و تقویت گرایش به کارآفرینی است. کارآفرینی نه تنها یک حوزه علمی نوخاسته بلکه نوعی سبک زندگی است.

 از آنجایی که حمایت از نوآوری و کارآفرینی یکی از وظایف دانشگاه‌­ها است، بررسی تجربه کارآفرینی در دانشگاه‌های کشورهای پیشرفته و برنامه‌ها و سیاست­‌هایی که دنبال می­‌کنند، الگوی مناسبی در توسعه کارآفرینی در کشور محسوب می­‌شود و از جمله دانشگاه‌های کارآفرین موفق که در این زمینه کارنامه درخشانی دارد، دانشگاه صنعتی دلفت هلند است.

دانشگاه دلفت هلند؛ نمونه موفق دانشگاه کارآفرین

هلند کشوری پیشرفته و ششمین اقتصاد بزرگ در اتحادیه اروپا است که اقتصادی مبتنی بر کارآفرینی دارد. طبق گزارش مؤسسه پژوهشی لگاتوم، از میان ۴۹ کشور، هلند رتبه ۹ در شاخص رفاه، رتبه ۴ در شاخص کیفیت اقتصاد، ۱۴ در کسب ­و ­کار و رتبه ۲ در آموزش را به خود اختصاص داده است.

دانشگاه‌های هلند در راستای تغییرات جوامع بشری، به سمت کارآفرین شدن حرکت کردند و از نمونه‌های موفق این دانشگاه‌ها می­‌توان دانشگاه صنعتی دلفت را نام برد.

دانشگاه صنعتي دلفت Delft University of Technology  که تحت عنوان TU Delft  نیز شناخته می‌شود از بزرگترین و قدیمی‌ترین دانشگاه‌­های صنعتی هلند و از معتبرترین دانشگاه‌های دنیا در زمینه مهندسی و فناوری است. این دانشگاه در سال ۱۸۴۲ میلادی، به عنوان آکادمی سلطنتی جهت آموزش کارمندان دولتی، تأسیس شد. این دانشگاه در سال ۱۹۰۵ به عنوان اولین مؤسسه تکنولوژی شناخته شد و برنامه‌های تحقیقاتی و آموزشی خود را توسعه بخشید.

 دانشگاه دلفت، همواره جزء ۱۰۰ دانشگاه برتر جهان بوده و در رتبه‌بندی تایمز و QS طی سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ رتبه بالایی کسب کرده است.

رتبه تایمز رتبه QS
۲۰۱۴ ۲۰۱۵ ۲۰۱۶ ۲۰۱۴ ۲۰۱۵ ۲۰۱۶
۷۱ ۶۵ ۵۹ ۸۶ ۶۴ ۶۲

 

برنامه‌های کارآفرینی دانشگاه دلفت:

دانشگاه دلفت که دانشگاهی کارآفرین است طی ۱۷۵ سال گذشته، توانسته بسیاری از یافته‌های پژوهشی و اختراعات دانش‌آموختگان و اساتید را تجاری‌سازی نماید. این دانشگاه در راستای تشویق کارآفرینی و پیشبرد آن، برنامه‌ها و دوره‌های آموزشی متنوعی را ارائه نموده است:

دانشگاه کارآفرین

  • یس دلفت: یک نوع مرکز رشد یا انکوباتور است که در سال ۲۰۰۵ تأسیس شده و از برترین مراکز رشد کسب و کار در جهان است. این مرکز در دو بخش دانشجویی و غیر دانشجویی فعالیت می­‌کند.

در بخش دانشجویی از دانشجویان با انگیزه کارآفرینی، حمایت می‌کند و آنها را تشویق به فعالیت می‌کند. همچنین برنامه‌هایی برای دسترسی آنها به متخصصین این حوزه و راه‌اندازی کسب و کارشان فراهم نموده و با شبکه‌سازی و ارائه تسهیلات و امکانات لازم به آنان کمک می‌کند.

این مرکز علاه بر دانشجویان به شرکت­‌ها، فارغ التحصیلان و دانشمندان نیز خدمات ارائه می‎دهد. این فرصت را برای دانش‌آموختگان فراهم می‌­کند تا به ناظران، سرمایه‌گذاران و متخصصان دسترسی داشته باشند و از تجربیات و دانش آنها استفاده کنند. همچنین از شرکت­‌هایی که در حوزه‌های مختلف صنایع، فناوری اطلاعات و ارتباطات، فناوری پزشکی، محصولات قابل فروش و فناوری پاک فعالیت دارند و راه‌حل ارائه می‌دهند، استقبال می‌کند.

  • راه‌اندازی مرکز کارآفرینی: دانشجویان علاقه‌مند به کارآفرینی و پژوهشگران این حوزه را گرد هم آورده و برنامه­‌های مالی، توسعه محصولات و بازاریابی را به آنان آموزش می‌دهد. هدف این دوره‌ها حمایت از دانشجویان در کارآفرینی و انتقال دانش به بازار کسب ­و کار و ایجاد فضای رقابتی است.
  • بازی کسب و کار پایدار: دوره امکان­‌سنجی برای ایده‌های کسب و کار است که در این دوره به دانشجویان در ارزیابی ایده‌شان کمک می‌کند. این دوره‌ها بیشتر بر رشته تحصیلی دانش‌­آموختگان تمرکز دارد تا دانش‌آموختگان را با توجه به رشته­‌ی تحصیلی­ شان در راه‌اندازی کسب و کار راهنمایی کند. در این دوره‌ها از اساتید مختلف در رشته‌های مختلف دعوت می­‌شود و رویکردی میان رشته‌ای برقرار است.
  • تورهای انکوباتوری: این تورها به صورت ماهیانه برگزار می‌­شود که طی آن دانشجویان با کارآفرینان با تجربه آشنا و از فعالیت‌های آنها و مسیری که طی نموده‌اند، آگاهی می‌یابند.
  • دوره‌های بین‌المللی کارآفرینی: دوره‌های ۶ ماهه تمام وقت برای دانشجویان دوره کارشناسی، که طی یک ترم تحصیلی، موضوعاتی مانند کارآفرینی اجتماعی، تاریخچه و توسعه فناوری، کسب و کار مشارکتی، بازاریابی، مسائل مالی، ارتباطات و تنوع فرهنگی تدریس می­‌شود. در این دوره‌ها دانشجویان با مباحث توسعه پایدار و کارآفرینی آشنا می­‌شوند.
  • آموزش‌های یاری دهنده: دوره­‌هایی که در توسعه مهارت‌های کارآفرینی به دانشجویان کمک می­‌کند و مستلزم داشتن ایده کسب و کار و تیم کاری است.
  • سخنرانی‌های الهام بخش: ایراد سخنرانی­‌هایی در زمینه کارآفرینی و ایده‌پردازی توسط کارآفرینان با تجربه و موفق تا دانشجویان نسبت به کارآفرینان و ایده‌هایی که عملی شده و کسب وکارهای راه اندازی شده، مطلع گردند.
  • بازی DO IT– انجامش بده: در این بازی مراحل مختلف برای شروع یک کسب و کار و تأسیس یک شرکت تمرین می‌شود.

منابع:

  • کارآفرینی و دانشگاه کارآفرین در هلند: روندها، سیاست­‌ها و اقدام­‌ها، مهتاب پورآتشی، رهیافت- شماره ۷۰- تابستان ۱۳۹۷٫
  • الگوی مناسب ایجاد دانشگاه کارآفرین، علی تقی پور ظهیر و نرگس حس مرادی، مجله علمی- پژوهشی اقتصاد و مدیریت- شماره ۶۹- تابستان ۱۳۸۵٫
  • Ropke, J. (1998) “The Entrepreneurial University”. Department of Economics, Philips – University Marsburg , Germany

در این سلسله یادداشت ها به دنبال معرفی کسب و کارها و نمونه‌هایی از آنها هستیم.

1+

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

نوزده − هفده =