دولت رفاه سوئدی: ایده هایی برای جامعه شناسان علاقه مند به طراحی مدل های اجتماعی و فناوری های نرم

نویسنده : کاظم حاجی زاده

تخمین زمان مطالعه : ۸ دقیقه


رجوع به تجربیات کشورهای دیگر با هدف جستجوی مدل های اجتماعی و فناوری های نرم موفق یکی از راه های طراحی فناوری های نرم بومی است. سوئد کشوری است که با به کارگیری مدل های اجتماعی خلاقانه به شاخص های بسیار بالای توسعه دست یافته است. نظام مالیاتی و نهضت تعاونی سوئد شهرت جهانی دارند. در این یادداشت و یادداشت های بعد به معرفی اجمالی این مدل ها با هدف الگوگیری برای طراحی و ساخت فناوری های اجتماعی موثر در کشورمان می پردازیم.


طراحی دولت رفاه سوئدی

در دهه ۱۹۳۰ و به دلیل اعتقاد به توانایی نیروهای چپ در ارائه راه حل برای مقابله با مصائب و بدبختی هایی که در اثر بحران اقتصادی دامن گیر مردم در جوامع صنعتی شده بود، همچنین فقر گسترده، گرسنگی و بیماری های همه گیر که میلیون ها انسان را به ورطه ناامیدی کشانده بود، ایده تامین رفاه همگانی و دولت رفاه در کشورهای صنعتی پدید آمد. در ابتدا دولت های رفاه با موفقیت های چشمگیری رو به رو شدند اما در پایان قرن بیستم افول این دولت ها آغاز شد.

در سوئد مسئولیت تامین مالی و فراهم سازی اعانات به عهده شهرداری هاست. اعانات به خانوارها تعلق می گیرد. هدف ارتقای خانوار به بالای خط حداقل استاندارد زندگی (غذا، مسکن، نگه داری فرزندان و …) است. هیچ سقف زمانی برای دوره مشمولیت یک خانوار تصریح نشده اما دریافت کنندگان کمک باید همه تلاش شان را بکنند که شغلی پیدا کنند (اگر بیکارند) یا به طور کلی راه حلی برای مشکل شان بیابند تا از امدادهای اجتماعی دولت بی نیاز شوند.

بخش خصوصی مردانه، بخش عمومی زنانه

سوئد نه تنها نمونه تیپیک دولت رفاه سوسیال دموکرات است، بلکه همچنین پیشگام اشتغال معطوف به سیاست گذاری های خانواده است که در اثر آن کشور از اوایل دهه ۱۹۷۰ از مدل نان آور بودن مرد (male breadwinner) شروع به فاصله گرفتن کرد. در میان دموکراسی های غربی، سوئد از همه بهتر نماینده مدل دو نان آور (dual-earner) است. دولت سوئد اشتغال زنان و استقلال شان را به میزان خیلی زیادی حمایت می کند. نسبت نیروی کار زنان به نیروی کار مردان ۹۱ درصد است. سیاست های دولت که با یک نظام خدمات اجتماعی سخاوتمند آمیخته گشته منجر به مشارکت بسیار بالای نیروی کار زنان و باروری زیاد در میان زنان سوئدی شده است (منظور نسبت به دیگر کشورهای اروپایی است). در دولت های رفاه فراگیر مانند سوئد، الگوهای تضاد بیشتر پیرامون جنسیت و بخش اشتغال ساختار می یابند تا حول طبقه. یکم، خصلت فراگیر برنامه های رفاه متمایل به مهار تقسیمات طبقاتی است. دوم، مالیات های زیادی که لازمۀ دولت رفاه گرایی پیشرفته و بازار کار مبتنی بر تفکیک جنسیت است باید تقسیمات بین بخش خصوصی تحت تسلط مالیات دهندگان مرد و بخش عمومی عمدتا زنانه مالیات گیر را تقویت نمایند. دیگران تاکید بیش تر را به طور خاص بر جنسیت گذاشته اند و می گویند جمعیت هدف و ساختار تسهیلات اجتماعی دولتی به طور معناداری فرصت های شغلی و استانداردهای زندگی زنان و به طور کلی منافع جنسیتی را تعیین می کنند. بحث این است که حمایت عمومی از سیاست های رفاهی در میان زنان قوی تر از مردان است، چرا که زنان بیش تر به دولت رفاه از جهت خدمات اجتماعی، مزایا و اشتغال وابسته اند.

مدل مستمری سالمندان در سوئد

درباره خدمات اجتماعی دولت رفاه نظرات مختلفی وجود دارد. عده ای به نقد آن می پردازند. به عنوان شاهد یافته های برخی تحقیقات نشان می دهد که تکیه بر حمایت مالی از سوی دولت رفاه در سوئد بسیار قابل توجه است. از این رو برخی معتقدند مجموعه اقدامات رفاهی دولت موجب تضعیف حس مسئولیت فردی و خانوادگی در خانواده های سوئدی می شود. مصادیق کمک های رفاهی دولت و شرایط استفاده از آن ها به اندازه ای مفصل و پرجزئیات است که خود می تواند موضوع مطالعه ای جداگانه قرار گیرد. در زیر به یک نمونه که مربوط به مستمری سالمندان و دیگر خدمات رفاهی آن هاست، اشاره کوتاهی می شود.

سیاست های ملی سوئد بیشتر بر این هدف تکیه دارد که سالمندان به صورت مستقل و بدون نیاز به کمک دیگران بتوانند با در نظر گرفتن کلیه جنبه های کیفی و استانداردهای لازم سالمندان، به خصوص در جنبه های خدمات اجتماعی و مراقبتی زندگی کنند. هر گونه اقدامی در سوئد در راستای کمک به زندگی سالمندان، از پرداخت های مالیاتی، معاف است.

در سیستم بیمه بازنشستگی سوئد، دو نوع مستمری اصلی وجود دارد و در کنار آن، دو نوع مستمری مکمل هم می تواند پرداخت شود:

الف) مستمری مبتنی بر درآمد:

در این مستمری کل درآمد اشخاص در طول زندگی آن ها مبنای مستمری قرار می گیرد. هر فردی حق دارد از سن ۱۶ سالگی بر مبنای درآمد سالانه خود به این بخش وارد شود،

ب) مستمری مبتنی بر حق بیمه:

بازنشستگی و برقراری مستمری از سن ۶۱ سالگی قابل پرداخت است و سقفی برای بازنشستگی وجود ندارد،

ج) مستمری تضمینی:

برای افرادی که درآمد کمی دارند و یا فاقد درآمد هستند، مستمری تضمینی تنها از سن ۶۵ سالگی قابل پرداخت است. این مستمری برای افرادی که تنها از مستمری مبتنی بر درآمد استفاده می کنند، قابل دریافت است، و

د) بیمه مکمل گروهی:

اولین بیمه مکمل گروهی به اوایل قرن بیستم برمی گردد که سالمندان و بیوه زنان شاغل در بخش خصوصی را در بر می گرفت که بعد از آن، این پوشش گسترش یافته و امروزه بیشتر مردم تحت پوشش بیمه مکمل مبتنی بر قراردادهای گروهی قرار دارند.

علاوه بر این، سالمندان با دریافتی کم می توانند از منازل دولتی به عنوان متمم بازنشستگی استفاده کنند. میزان استحقاق افراد برای دریافت این منازل توسط دولت تعیین می شود.

ادامه دارد …

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

نوزده − پانزده =