روانشناسی در انگلستان

نظام روانشناسی در انگلستان چگونه کار می‌کند؟

گفتگو کننده: زهرا عرب

تخمین زمان مطالعه: ۱۲ دقیقه


 این گفتگو با هدف فهم رشته و حرفه روانشناسی در انگلستان انجام شده است تا در پرتو آن وضعیت حرفه روانشناسی در ایران بهتر درک شود. بنابراین سوالات این مصاحبه پیرامون این موضوع که در کشور انگلیس چگونه کسی روانشناس می‌شود و به عبارتی واژه‌ روانشناس به او اطلاق می‌شود طراحی شده است. در واقع به طور عینی می‌خواهیم بدانیم چگونه دانشجو وارد سیستم آموزشی دانشگاهی این کشور شده، چه مهارت‌هایی باید کسب کند تا فارغ‌التحصیل شود و پس از آن که فارغ‌التحصیل شد، چگونه شروع به کار می‌کند و چه نهادهای نظارتی وجود دارد که بر کار وی نظارت کند.


شناخت‌نامه: خانم نازنین حبیبی، دانشجوی سال آخر دکتری سلامت از دانشگاه آزاد و روانشناس کودک و نوجوان اند. در حال حاضر، زمینه تخصصی خود را نوجوانی و اوایل جوانی انتخاب کرده‌اند و در کلینیکشان خدمات درمان، آموزش والدگری، یوگادرمانی و هنردرمانی برای نوجوان و جوانان را ارائه می‌دهد. از آنجا که خانم حبیبی دوره کارشناسی ارشد خود را در کشور انگلستان، دانشگاه کینگستون گذرانده اند، عضو انجمن روانشناسی این کشور اند و به غیر از سال‌های اقامتِ تحصیل‌شان، سال‌های بسیاری به این کشور رفت و آمد داشته اند، تصمیم گرفتیم گفتگویی با وی درباره نظام روانشناسی و مشاوره بریتانیا و تجربیات شخصی‌شان در این کشور داشته باشیم.

پس برای اولین سؤال، لطفاً توضیح دهید در انگلستان، چگونه کسی می‌تواند وارد رشته روانشناسی شود و چه مهارت‌هایی را باید کسب کند؟

در انگلستان، تحصیل در رشته‌ روانشناسی و ورود به دانشگاه مانند رشته‌های دیگر، به‌راحتی امکانپذیر است، اما رویه‌ دانشگاه در این کشور بسیار سختگیرانه و شامل برنامه‌های فشرده است. اما روانشناس شدن یا به عبارتی ارائه خدمات مشاوره و درمانی در انگلستان با تحصیل در این رشته متفاوت است. به‌طوری که ارائه خدمات درمانی در حوزه‌ روانشناسی، مستلزم تحصیل در یکی از ۳ شاخه‌ زیر است:

  1. مشاوره council
  2. روانشناسی بالینی clinical psychology
  3. روانشناسی سلامت health psychology

بنابراین در انگلستان اگر کسی در رشته‌ای مانند education psychology تحصیل کند، امکان دیدن مراجع و ارائه خدمات درمانی را ندارد یا حتی یک استاد دانشگاه در رشته روانشناسی اجازه‌ ارائه  چنین خدماتی را ندارد. در نتیجه، می‌توان در رشته روانشناسی تحصیل کرد اما روانشناس شدن متفاوت است با این مقوله؛ بر خلاف ایران که می‌توان با یک آزمون، این رشته‌ها را با یکدیگر تطبیق داد. در کنار این، همه دانشگاه‌هایی که در انگلستان در زمینه‌ روانشناسی هستند، مجوز درمانگری ندارند.

پس چگونه می‌توان وارد حوزه‌ درمان روانشناختی در انگلیس شد؟

در انگلستان، ورود به حوزه درمانی در رشته‌ روانشناسی، مستلزم آن است که دو نهاد انجمن روانشناسی بریتانیا [۱] و شورای بهداشت و درمان حرفه ای[۲]، رشته و دانشگاه را تأیید کند؛ یعنی فرد برای ارائه خدمات درمانی در حوزه‌ روان شناسی، باید در رشته و دانشگاهی که مورد تأیید این دو نهاد است، تحصیل کند. در غیر این صورت، فرد باید دوره‌هایی را تحت عنوان conversion courses بگذراند.

در روانشناسی در انگلستان منظور از Conversion courses چیست؟

Conversion course یا روان شناسی عمومی برای کسانی است که می‌خواهند دروس را تطبیق دهند تا وارد حوزه‌ درمان در روانشناسی شوند. این دوره شامل مقاطع فوق لیسانس و پیش دکترا M.Phil  است و تنها دانشگاه مورد پذیرش آن، دانشگاه کمبریج است.

شما از دو نهاد مهم مرتبط با روانشناسی در انگلستان نام بردید. اگر امکان دارد بیشتر درباره این دو نهاد و نقشی که در این زمینه دارند، توضیح دهید.

بله. دو نهاد مهم در انگلستان، انجمن روانشناسی بریتانیا و شورای بهداشت و درمان حرفه ای اند که این دو نهاد، نقش بسیار مهمی را در حوزه‌ روانشناسی بازی می‌کنند.

برای روانشناس شدن، فرد باید واحدهایی درسی و دوره‌هایی را در انگلستان گذارنده باشد که مورد تأیید انجمن روانشناسی بریتانیا است. این نهاد، دوره‌ها و مقطع‌ها را مشخص می‌کند و همچنین دانشگاه‌های مورد تأیید خود را به صورت سالیانه اعلام می‌دارد که فرد برای روانشناس شدن باید در آن دانشگاه‌ها تحصیل نماید.

شورای بهداشت و درمان حرفه‌ای (HCPC)  از نهادهای کلیدی در حوزه‌ روانشناسی در انگلستان است که در ارتباط با متخصص شدن است. فرد برای روانشناس شدن، علاوه بر دریافت مجوز از انجمن روانشناسی بریتانیا، باید از این نهاد نیز مجوز دریافت کند؛ به عبارتی، دانشگاه تحصیل فرد باید مورد تأیید این سازمان نیز باشد.

در انگلستان با چه سازوکاری، فرد وارد حرفه روانشناسی می‌شود؟ آیا نیاز است دوره‌ها یا کارگاه‌های خاصی را بگذراند یا به صرف مدرک دانشگاهی می‌تواند فعالیت حرفهای خود را آغاز کند؟

کار در حوزه‌ روانشناسی در انگلستان، پس از دریافت مدرک دانشگاهی میسر می‌شود که البته منوط به رعایت شرایط زیر است:

  1. فرد حتماً باید دوره‌هایی را بگذراند. با گذراندن این دوره‌ها، در سیستم رتبه بندی، جایگاه مشخصی خواهد یافت که البته این رتبه‌بندی میزان حقوق را نیز مشخص می‌کند.
  2. علاوه بر گذراندن دوره‌های کارورزی، باید تحت نظر سوپروایزر کار کند.

آیا این دوره‌ها مشابه دوره‌های موجود در ایران است؟

بله. در انگلستان نیز مانند ایران، دوره‌هایی همچون CBT یا دوره‌های روانکاوی تحلیلی که مورد تأیید سازمان نظام روانشناسی است، برگزار می‌شود که مستلزم دریافت تاییدیه از انجمن روانشناسی بریتانیا هستند.

سوپروایزر شدن در انگلستان چگونه است و اساساً چه نقشی دارد؟

سوپروایزر باید از انجمن روانشناسی بریتانیا و شورای بهداشت و درمان حرفه ای مجوز داشته باشد. سوپروایزر تأیید می‌کند که فرد آمادگی مشاوره و انجام امور درمانی را دارد یا خیر. کسب آمادگی در این زمینه هیچ قاعده‌ خاص و مدت زمان مشخصی ندارد. صرف داشتن آمادگی در این مورد کفایت می‌کند که برای فردی ممکن است با ۱۰۰ ساعت و برای فرد دیگر با ۳۰۰ ساعت، این امر میسر گردد.

با توجه به اینکه برای تایید سوپروایزر، تسلط کامل به زبان انگلیسی ضروری است، در نتیجه ورود افراد غیربومی به این رشته‌ها در انگلستان بسیار سخت است زیرا داشتن مدرک زبان در این رشته کافی نیست و باید تا حد زیادی با فرهنگ انگلستان نیز در ارتباط بود.

با توجه به اینکه نظام سلامت در انگلستان یا NHS یکی از گسترده‌ترین نظام‌های درمانی در جهان است، لطفاً در مورد جایگاه حوزه‌ روانشناسی در این سیستم بیشتر توضیح دهید.

کار کردن به عنوان روانشناس یا روانپزشک یا دکتر معمولی در انگلستان، زیر نظر سرویس سلامت همگانی ( NHS ۳) است.

بطور کلی NHS یا سرویس سلامت همگانی در انگلستان، مشابه بیمه‌ تأمین اجتماعی در ایران است. این سازمان مجری کلیه‌ سیاست‌هایی است که وزارت بهداشت انگلیس ابلاغ کرده است. بودجه این سازمان دولتی، بر اساس مالیات‌ها و بیمه‌ ملی (مالیات بر درآمد) تأمین می‌شود. برای همه مردم بریتانیا خدمات و مراقبت‌های پزشکی و درمانی رایگان است. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت WHO، سازمان سلامت همگانی بریتانیا یکی از کامل‌ترین نظام‌های مراقبت‌های درمانی از جهت حفظ استانداردها و افزایش سطح سلامت جامعه در جهان به شمار می‌رود.

دسترسی به خدمات روانشناسی در انگلستان به چه شکل است؟ دولت انگلیس چه حمایت‌هایی از بخش روانشناسی و خدمات آن می‌کند؟

طبق سیاست‌های خدمات سلامت همگانی یا NHS در انگلستان، برای مراجعه به روانشناس، ابتدا باید به پزشک عمومی [۴] GPرجوع شود و در صورت صلاحدید پزشک عمومی، برای رفتن به روانشناس، نوبتی برای فرد در نظر گرفته می‌شود که این نوبت‌ها اغلب مدت زمان بسیاری طول می‌کشد.

در این کشور در هر منطقه، کلینیک‌های متعددی وجود دارد و مشخص می‌شود که فرد برای مراجعه به پزشک عمومی باید به چه کلینیکی مراجعه کند. بدین ترتیب پزشک عمومی برای هر فرد مشخص است. تشخیص پزشک عمومی بسیار اهمیت دارد و در صورت تشخیص وی، فرد می‌تواند به پزشک روانشناس یا مشاور مراجعه کند.

پس به این ترتیب، رجوع به روانشناس، نیاز به تشخیص پزشک عمومی دارد؟

بله. پزشک عمومی باید این مورد را تأیید کند.

شما در حوزه‌ خدمات روانشناسی، سیستم سلامت همگانی یا NHS را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

طبق گزارش‌ها تعداد افرادی که در انگلستان دچار اختلالات روانی اند، بین ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۰ دوبرابر شده و علیرغم دسترسی افراد به خدمات سرویس خدمات همگانی، مراقبت از آنها در خصوص خطراتی مانند افکار مربوط به خودکشی، خودزنی و نیز پایان دادن به زندگی کافی نیست.

از طرفی، سرویس سلامت همگانی سبب می‌شود افراد، زمان بسیاری را برای دریافت درمان منتظر مانده که این مدت زمان طولانی، ممکن است بیماری فرد را تشدید کند یعنی اختلال فرد از حالت حاد به مزمن تبدیل شود. به علاوه،  این موضوع احساس ناامیدی را برای بیماران به همراه دارد، زیرا تصور می‌کنند کسی به آنان کمک نمی‌کند.

سرمایه‌گذاری انگلستان در پیشگیری در حوزه‌ سلامت روان چگونه است؟

انگلستان سرمایه‌گذاری بسیاری در زمینه‌ اطلاع‌رسانی درباره پیشگیری و آموزش سلامت روان در مدارس و مکان‌های عمومی و به عبارتی پیشگیری اولیه انجام می‌دهد. به جز مدارس، مکان‌هایی به نام council house در انگلستان وجود دارند که کارکردی مشابه سرای محله در ایران دارند و در حوزه پیشگیری‌های اولیه فعالیت می‌کنند. لازم به ذکر است که خدمات روانشناختی در این خانه‌ها رایگان اند و در این مکان‌ها، برنامه‌های آموزشی و کارگاه‌های مختلف برگزار می‌شود که محل گفتگوی افراد را فراهم می‌کند.

برخلاف پیشگیری اولیه، پیشگیری ثانویه در انگلستان ضعیف است و مهمترین دلیل آن، روند طولانی در مراجعه افراد نزد متخصص است. مراجعه به کلینیک‌های تخصصی، هزینه‌ بسیاری به همراه دارد، زیرا مبلغ ویزیت این کلینیک‌ها بسیار  است. از طرفی پزشکان در انگلستان در صورتی اقدام به راه اندازی کلینیک‌های تخصصی می‌کنند که تجربه‌ زیادی داشته باشند، اگرچه با وجود خدمات رایگان در این کشور کمتر کسی به این کلینیک‌ها مراجعه می‌کند، مگر افراد بسیار ثروتمند یا افرادی که وضعیت بیماری‌شان بسیار حاد است.

چه فرهنگی به لحاظ حرفهای در کشور انگلیس در میان روانشناسان یا کسانی که از این خدمات استفاده می‌کنند وجود دارد؟

فرهنگ حاکم در انگلستان به‌گونه‌ای است که مردم تمایلی به مراجعه به روانشناس ندارند، اما برای مراجعه به counsil house و دریافت آموزش‌های اولیه مشتاق اند. مهمترین موضوع در این زمینه این است که نظام پزشکی شما را به روانشناس ارجاع می‌دهد، یعنی با توجه به خدمات سلامت همگانی، بنا به صلاحدید پزشک عمومی، فرد به روانشناس یا مشاور مراجعه می‌کند. این موضوع می‌تواند خود عدم تمایل به روانشناس و مشاور را موجب شود. اما بطور کلی، مردم انگلستان رویکرد خوبی درباره مراجعه به روانشناس ندارند.

چه سازمان‌های نظارتی برای دفاع از حقوق روانشناسان و مراجعان وجود دارد؟ و چقدر این سازمان‌ها درست کار می‌کنند؟

نظارت روانشناسان در انگلستان بر عهده NHS است و تخلف، اخطار انجمن روانشناسی و تشکیل کمیسیونی در این موضوع را به همراه دارد. بنابراین اگرچه انجمن روانشناسی بریتانیا و شورای بهداشت و درمان حرفه‌ای به روانشناسان مجوز می‌دهند، ولی نظارت بر روانشناسان به عهده NHS است. البته نظارت روانشناسانی که به صورت خصوصی کار می‌کنند، بر عهده‌ انجمن روانشناسی است.

در انگلستان نظام رتبه‌بندی روانشناسان از چه قواعدی پیروی می‌کند؟

نظام رتبه‌بندی روانشناسان در انگلستان بر اساس مدرک، سابقه کاری و سوپروایزر شدن است. مرزهای صلاحیت حرفه‌ای در انگلستان روشن است و مسئولیت روانشناس، مشاور و روان‌درمانگر در این زمینه بسیار خطیر است، به‌طوری که در صورت بروز هر اتفاقی، مجوزشان باطل خواهد شد.  بطور کلی نظام دیپورت در انگلیس به‌راحتی اجرا می‌شود. به عنوان مثال در صورت تقلب در دانشگاه به عنوان یک غیر انگلیسی دیپورت و از آن کشور اخراج می‌شوید.

از آنجا که شما دو سیستم آموزشی و حرفه ای انگلیس و ایران را تجربه کرده اید، اگر بخواهید آنها را با هم مقایسه کنید، چه تفاوت و شباهت‌هایی را می‌بینید؟

۱٫     روان‌درمانگر شدن در ایران بسیار آسان است. در ایران افراد به راحتی می‌توانند اقدام به راه‌اندازی یک مرکز کرده و خود را روانشناس بخوانند، در حالیکه در انگلستان، حتماً باید طی فرایندی متخصص شده باشید و از همه مهمتر، تأیید دو نهاد انجمن روانشناسی بریتانیا و شورای بهداشت و درمان حرفه‌ای را داشته باشید.

۲٫     در ایران در مقایسه با انگلستان، وضعیت پیشگیری اولیه بسیار ضعیف است؛ به‌گونه‌ای که اطلاعات روانشناسی و مربوط به سلامت روان در مدارس آموزش داده نمی‌شود. از طرفی شغل مشاور مدرسه در ایران از پیش پا افتاده‌ترین مشاغل است و متخصصان روانشناس حاضر به فعالیت در این زمینه نیستند، بلکه اغلب روانشناسان تازه کار این گونه مشاغل را برعهده می‌گیرند و تصدی این شغل به‌راحتی امکان‌پذیر است.

۳٫     میزان علاقه به روانشناسی در ایران نسبت به  انگلستان بیشتر است به‌ گونه ای که افراد در ایران از طریق فضای مجازی، موضوعات روانشناسی را به میزان روزافزونی دنبال می‌کنند.

۴٫     خدمات روانشناختی در انگلستان تحت حمایت دولت بوده و همه  افراد بیمه اند و می‌توانند به‌صورت رایگان از خدمات روانشناختی بهره‌مند شوند. این در حالی است که در ایران، خدمات روانشناختی تحت حمایت بیمه قرار ندارد.


[۱] British psychology society

[۲] council health & care professional

[۳] National Health Service

[۴] General practitioner


بردار به تازگی در حال انجام پروژه ای با عنوان آسیب شناسی رشته و حرفه روانشناسی و مشاوره در ایران است که می‌توانید اینجا پیگیری کنید.

1+

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

4 × 1 =