اقتصاد زبان‌محور

نشست «زبان‌کاران؛ اقتصاد زبان‌محور، ارزش‌آفرینی و کارآفرینی با زبان فارسی» برگزار شد

تخمین زمان مطالعه: ۱۱ دقیقه


نشست «زبان‌کاران؛ اقتصاد زبان‌محور، ارزش‌آفرینی و کارآفرینی با زبان فارسی» توسط انجمن «ویرایش و درست‌نویسی» و «مرکز زبان‌ها و زبان‌شناسی» دانشگاه صنعتی شریف، در تاریخ چهارشنبه ۱ خرداد ۱۳۹۸ برگزار شد. در ذیل گزارشی از آن را می‌خوانید:


در این نشست، ابتدا دکتر بحرانی مدیرگروه زبان‌شناسی رایانشی دانشگاه شریف با صحبت‌هایشان جلسه را آغاز و از انجمن و آقای صالحی برای فعالیت‌هایشان در این عرصه تشکر کردند. سپس، آقای مهدی صالحی دبیر انجمن «ویرایش و درست‌نویسی»، هدف از تشکیل جلسه را بررسی زبان فارسی در بُعد اقتصادی، ارزش‌آفرینی و کارآفرینی بیان کرد.

نشست «زبان‌کاران؛ اقتصاد زبان‌محور، ارزش‌آفرینی و کارآفرینی با زبان فارسی»اهمیت و نقش زبان

وی افزود: با بررسی زمینه‌های مختلف فعالیتی در ایران متوجه شدیم که درست‌نویسی زبان فارسی هدف بزرگ مجموعه فعالیت‌ها است. محور تمام عناصر فرهنگی زبان است. اولین استعمار جهانی با زبان و فهم زبان ملت‌ها صورت گرفته است.

اهمیت و نقش زبان یک ملت شبیه به نقش نخ در یک رشتۀ تسبیح است. اگر نخ رشتۀ تسبیح به هر دلیلی پاره شود، دانه‌های تسبیح ازهم‌گسسته و پراکنده می‌شوند؛ این یکی از هزاران دلیلی است که در طول تاریخ استعمارگران بر روی زبان ملت‌های مستعمره دست می‌گذارند.

نمونه‌های اقتصاد زبان‌محور در دنیا

در دنیای جدید یکی از اتفاقات رو به رشد، کسب درآمد از فرهنگ است. یکی از این عناصر فرهنگی زبان است. وقتی زبان را یکی از عناصر فرهنگی بدانیم، می‌توانیم از این عنصر برای پیشبرد و توسعه کسب‌و‌کار و درآمد استفاده کنیم. به چند تجربۀ جهانی که در همین زمینه شکل گرفته نگاهی می‌کنیم. یکی از مجموعه‌ها در این زمینه سایت گرامر‌لی است که با زبان درآمدزایی می‌کند.

سایت گوگل که با محور زبان و کلمات فضا ایجاد کرده و درآمد کلانی به وجود آورده است. مؤسسه بریتیش‌کانسیل که بازو گسترش فرهنگ و زبان انگلیسی است. درآمد یک سال این مؤسسه به تنهایی بیشتر از درآمد یک سال فروش نفت اُپک است. یا مؤسسۀ یونس امره و مؤسسه کنفسیوس که بر آموزش زبان ترکی استانبولی و آموزش زبان چینی در تمام کشورها متمرکز هستند.

 همۀ این مؤسسه‌ها و درآمدهایی که تولید می‌کنند، نشان می‌دهد که زبان ظرفیت‌های بسیاری دارد که ما از آن‌ها غافلیم و برای این غفلت هزینه می‌دهیم. درحالی‌که سایر ملت‌ها از همین عنصر زبان کسب درآمدهای میلیاردی می‌کنند.

ما در اقتصاد زبان‌محور می‌توانیم چه خدماتی ارائه دهیم؟

دبیر انجمن ویرایش و درست‌نویسی، به بررسی تاریخ زبان فارسی اشاره کرد و آگاهی از پیشینۀ تاریخی زبان را یکی از علم‌های راهگشا برای شناخت قابلیت‌های زبان فارسی معرفی کرد.

وی به نکته‌های تاریخی اشاره کرد که نشان‌دهندۀ اهمیت زبان فارسی است، اینکه اولین امپراتوری زبانی در سراسر جهان ازان فارسی‌زبانان بوده است که از غرب تا مرزهای اروپا و از شرق تا قلب چین، زبان فارسی حضور فعال داشته است و اغلب نوابغ زمانه به زبان فارسی مسلط بوده‌اند. زبان درباری امپراتوری عثمانی فارسی بوده و شاهنامه هدیۀ فاخر شاهان عثمانی بوده است یا شاهان عثمانی منصب شاهنامه‌خوانی داشته‌اند.

او یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های زبان فارسی را داشتن کلمات و زبانی قوی در ابزار عشق و عرفان بیان کرد. سپس ایده‌ها و اطلاعاتی را طرح کرد که دانشجویان علاقه‌مند بتوانند با کمک آن‌ها در حوزۀ زبان فارسی تلاش کنند و خدماتی ارائه دهند.

اقتصاد زبان‌محور در حوزه زبانی

صالحی گام اول فعالیت در حوزۀ زبانی را آموزش دانست. آموزشی فراتر از حد معمول و رایج کنونی جامعه، دوره‌های آموزشی برای تربیت افراد متخصصی که در صنعت یا کارگروه‌ نام‌گذاری و برندینگ در حیطه زبان فارسی بتوانند مؤسسه‌ها و صنعت‌گران را همراهی کنند یا تربیت مشاوران و ناظران زبان فارسی برای همراهی کردن کارگردانان و فیلم‌نامه‌نویسانی که در حیطه زبان فارسی دست به تولید فیلم می‌زنند.

اقتصاد زبان‌محور در حوزه آموزش و سرگرمی

در حوزۀ آموزش و سرگرمی گسترۀ وسیع‌تری داریم. تربیت افراد خلاقی که بتوانند بازی‌هایی مثل بازی آمیرزا تولید کنند. بازی‌ای که تنها بر عنصر زبان و دایرۀ واژگانی زبان تأکید کرده است و هم‌اکنون نزدیک به هفده میلیون نصب فعال دارد. یا بازی فندق که بازی مشابه بازی آمیرزا است. این بازی‌ها را می‌توانیم گسترش بدهیم و به مشاعره، جمله‌سازی و هزار‌ و ‌یک قابلیت دیگر زبان فارسی وارد کنیم.

اقتصاد زبان‌محور در حوزه خدمات‌رسانی

از حوزه‌های دیگر زبان فارسی که می‌توانیم در آن کسب درآمد داشته باشیم، حوزه خدمات‌رسانی است. این حوزه قابلیت گسترش در دو بُعد خصوصی و دولتی را دارد که می‌توانیم زبان فارسی را به غیرفارسی‌زبانان در سراسر دنیا آموزش دهیم.

اقتصاد زبان‌محور در حوزه تبدیل گفتار به نوشتار

حوزه تبدیل گفتار به نوشتار از دیگر حوزه‌های زبان فارسی است که به تربیت متخصص نیاز دارد. در این حوزه می‌توان خدماتی ارائه داد که مشاغل بسیاری مثل جراحان در اتاق عمل‌ به آن احتیاج دارند. یا غلط‌یاب، برنامه‌‌ای ساده که بیشتر زبان‌های مختلف جهان هزاران مدل مختلف از این برنامه را طراحی کرده‌اند؛ درحالی‌که برای زبان فارسی یک برنامۀ غلط‌یاب قوی یا برنامۀ تحلیلی گفتمان نمی‌بینیم.

 تولید و تهیه انواع فونت و قلم که به تنهایی درآمدهای فراوانی ایجاد می‌کند. تربیت‌کردن مشاوران حقوقی در زبان فارسی که بتوانند اطلاعات قانون اساسی را به زبان ساده و همه‌فهمی برگردانند. برای تمام این‌ خدمات و محصولات ما بازاری فراتر از مرزهای ایران در اختیار داریم. کشورهای افغانستان و تاجیکستان و هند.

نیاز مردم در اقتصاد زبان‌محور از زبان مردم؟!

یکی از دانشجویان حاضر در جلسه از آقای صالحی دبیر انجمن ویرایش و درست‌نویسی این سوال را بپرسیدند:

 مثال‌هایی از کشورهای مختلف بیان کردید که با زبان تولید درآمد می‌کنند؛ اما سمت‌و‌سوی نگاه‌ها به زبان در همۀ کشورها یکسان نیست، در برخی از کشورها مثل آمریکا نگاه از پایین به سمت بالا است؛ آنچه موردتوجه و نیاز مردم عادی جامعه است را بررسی می‌کنند، مردم عادی را مشتریان بالقوه می‌بینند و متناسب با نیاز آن‌ها محصول تولید می‌کنند. در مقابل آمریکا کشوری مثل چین را داریم که نگاه از بالا به پایین دارد و با توجه به جمعیت بالای این کشور روی یک پروژه سرمایه‌گذاری می‌کنند و محصول تولید می‌کنند.

 در ایران نگاهی دوگانه داریم. دو نوع نگاه و دید متفاوت بین مردم و دولت وجود دارد. اینجا تکلیف کار چیست؟ باید جانب‌دار کدام نگاه باشیم؟ اگر بازار فروش را بخواهیم باید درست‌نویسی را کنار بگذاریم و با زبان راحت مردم با آن‌ها صحبت کنیم تا کار را پیش ببریم؛ اما اگر نگاه عکس را انتخاب کنیم، سرمایه‌گذار نداریم. در ایران تکلیف کار چیست؟

صالحی در پاسخ به این پرسش گفت:

باید دو جنبه را مدنظر داشته باشیم. یکی اینکه جامعه چه می‌خواهد، سازمان‌های فرهنگی مثل فرهنگستان و بنیاد سعدی در این عرصه عمومی نیازسنجی می‌کنند را بررسی کنیم. دوم اینکه خودمان بررسی کنیم مخاطبمان الآن خواهان چیست؟ در جامعه بین عوام حضور داشته باشیم. ببینیم نیاز عامه مردم چیست.

امیرحسین اکرمی کارشناس معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در تکمیل سخنان صالحی در پاسخ به این پرسش بیان کرد:

الآن در ایران به علت وجود ممیزی‌های مختلف، نگاه به اپلیکیشن‌ها یک نگاه از پایین به بالا است، مثل اسنپ. این اپلیکیشن‌ها در حوزۀ علوم انسانی و حوزۀ هنر در حال شکل‌گیری و توسعه‌اند. یکی از نمونه‌های خوب برنامک (اپلیکیشن) در این حوزه بازی آمیرزا است که درآمد چندصدمیلیون تومانی تولید می‌کند.

یکی از استادان حاضر در جلسه به زیبایی‌های زبان فارسی اشاره کرد و گفت: زبان در سرزمین اصلی خودش دچار گوشه‌نشینی و مهجوری شده است. باید کار جدی انجام داد و از ظرفیت‌های بالای این زبان استفاده کرد.

معادل‌یابی واژگان

در این نشست، یکی از دانشجویان گفت: در زبان فارسی موضوع پالایش مطرح است. یک زبان بین‌المللی مثل زبان انگلیسی از زبان‌های مختلف جهان لغت وام گرفته است و بدون اینکه در لغات تغییری بدهد از همان واژگان استفاده می‌کند؛ اما در زبان فارسی سعی داریم به‌جای ماگ از معادل آن لیوان بزرگ استفاده کنیم. ماگ معنای متفاوت از لیوان بزرگ دارد و ما با حذف کلماتی مثل ماگ از زبان فارسی‌زبان را ضعیف می‌کنیم. چراکه معادل‌ها نمی‌توانند معنای کامل کلمه را انتقال بدهند. آیا این ناتوانی انتقال معنا باعث ضعف زبان فارسی نمی‌شود؟

صالحی در پاسخ به پرسش توضیح داد؛ مسئلۀ اصلی در زبان‌ها، واژه‌ها نیستند. همه زبان‌ها همواره در تبادل واژه هستند و این اجتناب‌ناپذیر است؛ اما مسئلۀ اصلی در یک زبان که باید حفظ و نگهداری شود، ساختار آن زبان است. خیلی از واژه‌های بیگانه، زبان را ضعیف و نحیف می‌کنند مثل واژۀ مرسی که باعث حذف واژه‌هایی مثل دست‌مریزاد یا خداقوت از فرهنگ زبانی ما شده است یا واژه سورپررایز که واژه‌های غافلگیری، متعجب‌شدن، شادمانه شدن، در پوست خود نگنجیدن از شادی را از زبان ما حذف کرده است و باعث ضعف در زبان و پوکی زبان شده‌اند. پوکی زبان باعث می‌شود واژگان در بیان افکار و احساسات ناتوان شوند درست مثل واژۀ مرسی که هیچ چیزی از عواطف و اندیشه را از یک فارسی‌زبان به یک فارسی‌زبان دیگر انتقال نمی‌دهد.

دربارۀ واژه‌ها هم در سه مرحله معادل‌یابی می‌شود. واژگان عمومی و واژگان دانشی و واژگان فناوری که فرهنگستان با متخصصانی که در اختیار دارد عهده‌دار معادل‌یابی واژگان است و این کار را انجام می‌دهد هرچند که در این زمینه به‌سرعت عمل بیشتر و مشارکت مردمی احتیاج دارد و باید مردم را هم در معادل‌یابی و دغدغه واژه‌گزینی به روش‌های مختلف مثل طراحی بازی و برنامک (اپلیکیشن) و طراحی مسابقه وارد کنند.

جمع‌بندی نشست

در پایان نشست، آقای صالحی به این نکته مهم تأکید کرد که با وارد شدن به حوزۀ کارآفرینی ِزبان فارسی با افق بی‌پایانی روبه‌رو می‌شویم که می‌توانیم بی‌نهایت طرح و ایده و درآمد تولید کنیم؛ به شرط آنکه ۱٫ دانش زبان فارسی را جذب کنیم و ۲٫ مباحث کسب‌و‌کاری را ایجاد کنیم و ۳٫ فناوری را به این حوزه وارد کنیم. با این سه می‌توانیم مثلثی بسازیم که بی‌تردید درآمدهای خوبی ایجاد کنیم و اثرگذاری‌های عالی داشته باشیم. نمونه‌ی این سبک از کار بازی آمیرزا است.

همچنین، با توصیه به دانشجویان یادآور شد که دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف بزرگ‌ترین دانشگاه فنی و فناوری ایران، با استفاده از امکاناتی که در اختیار دارد و اجرایی کردن این ایده‌ها می‌توانند شرکت‌های دانش‌بنیان و خلاق تأسیس کنند و از ظرفیت و امکانات مختلف آن بهره‌ ببرند.

نشست «زبان‌کاران؛ اقتصاد زبان‌محور، ارزش‌آفرینی و کارآفرینی با زبان فارسی»

لازم به ذکر است که در برگزاری این نشست، مرکز زبان‌ها و زبان‌شناسی دانشگاه صنعتی شریف، ستاد فناوری‌های نرم و هویت‌ساز، گروه بُردار، انجمن ویرایش و درست‌نویسی و مؤسسه ویراستاران همکاری داشته‌اند.

2+

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

9 − 4 =