علوم انسانی و کسب و کار

علوم انسانی دیجیتال ، امتداد همان مهارت‌ها و روش‌های سنتی دانش است، نه جایگزینی برای آنها؛ اما واسطۀ اصلی تولید و توزیع دانش، نه کلمات چاپی بلکه «کدها» هستند.

نویسنده: تمنا منصوری

تخمین زمان مطالعه: ۶ دقیقه


دنیای دیجیتال، علوم انسانی را با جعبۀ ابزارهای جدید و سرشار از آرشیوها و پایگاه داده‌های نوین و هیجان‌انگیز روبه‌رو ساخت. با ظهور فناوری‌های دیجیتالی، امکان ذخیره و تحلیل بی‌شمار کتاب و تعامل فراهم شد و شیوه‌های درک ما از فرهنگ را نیز دستخوش تغییر کرد. علوم انسانی برای پاسخ به سؤال‌هایی که در برابر ارتباطات نوین انسانی مطرح می‌شد باید از ابزارهای جدیدی استفاده می‌کرد تا با مناسبات عصر دیجیتال و فرهنگ مادی همسو باشد.


مقدمه

علوم انسانی دیجیتال[۱] از برخورد علوم انسانی سنتی و روش‌های محاسباتی زاده شد. با شبکه‌ای‌شدن عرصه‌های مختلف حیات، چالش‌ها و فرصت‌های پیش روی اومانیست‌ها شکل جدیدی به خود گرفته است و از آنجا که رویکردهای دیجیتال بر همکاری و مولد بودن مبتنی هستند، پاسخ به سؤال‌های علوم انسانی هم تحت تأثیر سنت و فرهنگ دنیای دیجیتال است. در این یادداشت، این رشتۀ نسبتاً نوپا را به همراه مهارت‌های لازم، پروژه‌های نمونه و بازار کار آن معرفی می‌کنیم:

محاسبات علوم انسانی[۲]، معادل دیگری است که گاه به جای علوم انسانی دیجیتال استقاده می‌شود. این شاخۀ علمی -گذشته از عنوانی که دارد- در محل تلاقی رایانش یا فناوری‌های دیجیتال و رشته‌های مربوط به علوم انسانی ظهور یافت و به طور خلاصه شامل روش‌های جدید برای انجام کارهای علمی است که با برخورداری از ویژگی‌هایی مانند مشارکتی، فرارشته‌ای و محاسباتی‌بودن، از ابزارها و روش‌های دیجیتال برای مطالعۀ علوم انسانی استفاده می‌کند.

دو نکتۀ قابل توجه در مورد این رشته وجود دارد: اول، واسطۀ اصلی تولید و توزیع دانش، نه کلمات چاپی بلکه کدها هستند. دوم، بین علوم انسانی و امر دیجیتال، رابطه‌ای دوطرفه برقرار است؛ یعنی این شاخۀ علمی از یک‌سو فناوری را برای انجام تحقیق و تدریس به خدمت می‌گیرد و از سوی دیگر به مطالعه و انتقاد از تأثیر آن بر میراث فرهنگی و فرهنگ دیجیتال می‌پردازد.

با توجه به اینکه بنا به گفتۀ Inside Higher Ed به رغم گذر از مرز ۶۰ سالگی ظهور علوم انسانی دیجیتال، هنوز اجماع روشنی بر سر تعریف مشخص و دقیق این حوزۀ میان‌رشته‌ای وجود ندارد، بهتر است به آنچه تاکنون در تشریح این علم ذکر شد بسنده کنیم و به ارزش‌ها، روش‌های مورد استفاده و مهارت لازم هر فردی که در این حوزۀ علمی مشغول به کار یا تحصیل است بپردازیم:

ارزش‌ها

  • انتقادی و نظری
  • مبتنی بر تکرار و آزمایش و تجربه
  • مشارکتی و توزیعی
  • چندوجهی و قابل اجرا و نمایش
  • آزاد و در دسترس

مهارت‌ها

این رشته بیشتر در محافل دانشگاهی و پژوهشی مورد استفاده است و افرادی که در این حوزه فعال هستند معمولاً توسط دانشگاه‌ها، کتابخانه‌ها و پژوهشگاه‌ها به کار گرفته و جذب می‌شوند. اهمیت «طراحی» و «داده» در این رشته ایجاب می‌کند که هر فرد متقاضی با روش‌های به‌کارگیری هر دو این موارد آشنا باشد. برای مثال، سایت HASTAC که به طور تخصصی به اطلاع‌رسانی در مورد شیوه‌های جدید و خلاقانۀ یادگیری و تحقیق در آموزش عالی رشته‌های علوم انسانی و هنر و غیره می‌پردازد، از پنج مهارت رایانه‌ای برای علاقه‌مندان به علوم انسانی دیجیتال نام می‌برد:

  • کار با پایگاه‌های داده، مخصوصاً اس کیوال (SQL)
  • توانایی کار با TEI و XML به عنوان زبان‌های نشانه‌گذاری
  • آشنایی با زبان‌های مختلف برنامه‌نویسی مانند Java و دیگر روش‌های سفارشی‌سازی وب‌سایت
  • توانایی کار با نرم‌افزار Python به منظور تحلیل متون
  • آشنایی با سیستم‌های مدیریت محتوا مانند WordPress

هرچند داشتن تمامی آنچه در این فهرست ذکر شد ضروری نیست، اما توجه به این واقعیت مهم است که علوم انسانی دیجیتال با داده‌های دیجیتال سروکار دارد؛ بنابراین دور از ذهن نیست که برخورداری از دست‌کم بخشی از این توانایی‌ها از یک فرد علاقه‌مند به حوزۀ تعامل انسان-رایانه[۳] و وب و خواستار تمرکز مهارت‌های خود بر جهان علوم انسانی دیجیتال انتظار می‌رود.

نمونه پروژه‌ها

در ادامه به چند مورد از مثال‌های عینی پروژه‌های علوم انسانی دیجیتال که به ویژه در مطالعات ادبی و رسانه‌های اجتماعی کاربرد دارند، اشاره می‌کنیم:

علوم انسانی دیجیتال

شکل ۱: نمونهای از برنامۀ تحلیل متن است که برای مطالعۀ رمان غروروتعصب، به نویسندگی جین آستین با استفاده از Voyant Tools انجام شده است.

شکل ۲: تحلیل شبکۀ کاربران توئیتر

شکل ۳: نمونه‌ای از یک ابزار بصری‌سازی که برای مطالعۀ شعر به شیوۀ جدید با استفاده از برنامۀ Poemage انجام شده است

شکل ۴: تحلیل روایی انتخابات آمریکا در سال ۲۰۱۲

به طور کلی پروژه‌های علوم انسانی دیجیتال برخلاف علوم انسانی سنتی دربرگیرندۀ کار تیمی یا آزمایشگاهی است که بر ماهیت مشارکتی این علم در مقایسه با مدل تک‌مؤلفی سنتی پیشین تأکید دارد. از جملۀ این پروژه‌ها می‌توان به بایگانی‌های دیجیتال، کاوش، تحلیل و بصری‌سازی متون، تحلیل روندهای ریزبینانه در تحولات فرهنگی و انتشار آنلاین اشاره کرد.

متوسط درآمد

به گزارش Simply Hired که یک موتور جست‌وجوی شناخته‌شده در زمینۀ کاریابی در آمریکا است، حقوق متوسط مشاغل علوم انسانی دیجیتال، ماهیانه حدود ۶۵ هزار دلار است که درآمد متوسطی محسوب می‌شود.

همچنین می‌توان به آکادمی علوم اتریش به عنوان یک نمونۀ عینی اشاره کرد که در سال ۲۰۱۴ به ازای استخدام تمام‌وقت یک متخصص علوم انسانی دیجیتال با توانایی تحلیل داده و توسعه‌دهندگی وب، ماهیانه مبلغ ۲۵۰۰ یورو در نظر گرفته بود.

کالج سینتالاف به عنوان یکی از کالج‌های هنرهای آزاد واقع در مینه‌سوتای آمریکا، مبلغ ۹ دلار و ۷۵ سنت را به صورت ساعتی در تابستان سال جاری برای دانشجویان واجد شرایط در مرکز علوم انسانی دیجیتال و رسانه‌ها پرداخت می‌کند.

بدیهی است که آنچه علوم انسانی دیجیتال را از علوم انسانی سنتی متمایز می‌کند در تنوع، گستردگی و انعطاف‌پذیری حوزه‌های تحقیقاتی با دستگاه‌های نظری و روش‌شناختی بدیع و هیجان‌انگیز است. در این رشته، تنها مشاغل دانشگاهی حضور ندارند؛ بلکه فرد با کسب مهارت‌های علمی و نظری به صورت فرارشته‌ای می‌تواند در سازمان‌های مرتبط با خاطره و حافظه مانند موزه‌ها و کتابخانه‌ها، در صنعت و نیز در محافل دانشگاهی فعالیت کند.

درحالیکه چندین دهه از ظهور علوم انسانی دیجیتال در جهان می‌گذرد، به تازگی زمزمه‌هایی از آن در کشورها به چشم می‌خورد که محدود به برگزاری نشست و جلسه بحث پیرامون آن بوده است. علوم انسانی دیجیتال، مصداق روشن میان‌رشته‌ای عمل کردن در دنیای علم است که تا محقق شدن آن در ایران که نیازمند فراهم کردن بستر آشتی‌ساز میان علوم مهندسی و علوم انسانی است، راه درازی در پیش دارد.

منابع:

Burdick, A., Drucker, J., Lunenfeld, P., Presner, T., & Schnapp, J. (2012). Digital_humanities. the MIT Press.

https://www.insidehighered.com/news/2014/05/08/digital-humanities-wont-save-humanities-digital-humanists-say

https://www.hastac.org/blogs/amanda-visconti/2009/09/10/five-computer-skills-aspiring-digital-humanist

http://www.simplyhired.com/salaries-k-digital-humanities-jobs.html

[۱]- Digital Humanities

[۲]- Humanities Computing

[۳]- Human-Computer Interaction (HCI)

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

یازده − نه =