مدرسه طبیعت و اشتغال زایی

در گفت‌و‌گو با مدیر مدرسه طبیعت دماوند: برای بومی‌سازی مدارس طبیعت تلاش می‌شود که با فرهنگ و سنت همخوانی داشته باشد. 

گفت‌و‌گو کننده: نیلوفر ابراهیمی

تخمین زمان مطالعه: ۶ دقیقه


اشاره: اشرف امینی، مدیر مدرسه طبیعت دماوند است. او تا به حال مسئولیت‌های متعددی در شورای کتاب کودک داشته است از جمله مسئول خبرنامۀ داخلی شورا، گروه نشریات و گروه کتابخوانی بوده است. هم‌اکنون ایشان در بخش بررسی کتاب‌های تألیفی برای کودکان و بخش فرهنگنامه گروه آموزش ‌و ‌پرورش فعالیت دارند. در اینجا بخش دوم این مصاحبه را می خوانید. بخش اول این مصاحبه را نیز ببینید.


پرسش: در تأسیس این نوع مدرسه با چالشی هم روبرو شده‌اید؟

به‌هر حال تاحدودی ایدۀ جدیدی در ایران است. برای بومی‌سازی این ایده تلاش می‌شود که با فرهنگ و سنت همخوانی داشته باشد. لازمۀ این امر، صبر و شکیبایی است. چالشی که با آن روبرو هستیم تاحدودی نبود ارتباط و هماهنگی ارگان‌های مرتبط برای گسترش این نوع مدارس است. به‌نظر می‌رسد برای اینکه این ایدۀ اثرگذار گسترش پیدا کند؛ لازم است نهادها و ارگان‌های مرتبط ضرورت تأسیس این مکان‌ها را بیشتر متوجه شوند. شاید بازخوردهای والدین نسبت به اثرگذاری این مدارس برای کودکان در جهت گسترش مدارس طبیعت کمک کند و چالش‌های کمتری با ارگان‌های مرتبط برای گسترش این ایده داشته باشد. امیدوارم با صبر و شکیبایی و توانی که در سازمان‌ها و نهادهای مرتبط وجود دارد این ایده هر چه بیشتر گسترش پیدا کند.

 

پرسش: یادگیری کودک در مدرسه طبیعت چگونه است؟ چه برنامه‌های آموزشی در مدرسه شما برای تقویت مهارت‌ها انجام می‌شود؟

مدرسه طبیعت یک بستر یادگیری آزاد است؛ یعنی فقط در طبیعت قرار گرفتن نیست. اینکه چگونه با آزاد گذاشتن غریزۀ بازی، کودکان ما شادتر می‌شوند و یادگیری بهتری در تمام طول عمر پیدا می‌کنند. تحقیقات نشان داده است که در بازی خودانگیخته و بدون نظارت مخصوصا در بستر طبیعت، به یادگیری خودبه‌خودی بچه‌ها و افزایش اعتماد به‌نفس آن‌ها بسیار کمک می‌کند.

 در واقع مدارس طبیعت، یادگیری بدون اضطراب و درک عمیق از مفاهیم به دور از حفظ کردن آن مفاهیم است. مدرسه طبیعت در واقع شیوۀ اندیشیدن خلاق را در بستر خود ایجاد می‌کند و برای کودکان زیر ۱۲ سال، پرسشگری و اندیشه‌ورزی را تقویت می‌کند. روان‌شناسان معتقدند که دوران کودکی، دوران حسی‌انگیزشی است. همچنین کسب مهارت‌ها (صبوری، مهربانی و خودباوری، رشد توانایی‌های ذهنی و جسمی، توانایی حل مسئله، تصمیم‌گیری و…) این‌ها مواردی هستند که در مدرسه طبیعت اتفاق افتاده است.

آموزش مستقیمی در مدارس طبیعت وجود ندارد ولی یادگیری وجود دارد. به‌خاطر فضاها و عناصر موجود در طبیعت، تحریک‌های حسی‌حرکتی برای بچه‌ها ایجاد می‌شود و کسب مهارت می‌کنند. بنابراین در مدرسه طبیعت، یادگیری آزاد و خودانگیخته وجود دارد. کودک وقتی در بستر طبیعت قرار می‌گیرد به لحاظ رشد عاطفی، ارتباط با حیوانات دارد؛ در مورد رشد شناختی به‌عنوان مثال سبکی و سنگینی که به وسیلۀ انواع وسایل در زمان بازی در آب، احساس و مشاهده می‌کنند و یا موارد متعدد دیگری که بسیار است.

پرسش: به مزایای وجود و اثربخشی این نوع مدارس اشاره کردید، تا به امروز میزان استقبال از مدرسه طبیعت را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا والدین به اهمیت مدرسه طبیعت برای رشد بچه‌هایشان پی برده‌اند؟

به‌تدریج و متناسب با شناختی که والدین از کارکرد و اهمیت مدارس طبیعت پیدا می‌کنند، استقبال نیز بیشتر می‌شود. مقداری به این دلیل که این ایده کمتر شناخته شده از طرف والدین است و هنوز تقریبا نمی‌دانند که کارکرد مدرسه طبیعت چیست. به‌دلیل کمتر شناخته بودن شاید میزان استقبال در مدارس و مرکز مختلف متفاوت باشد. والدینی که بچه‌هایشان در مدرسه طبیعت حضور داشتند بسیار استقبال کرده‌اند چرا که تأثیر آن را در بچه‌ها مشاهده کرده‌اند. بنابراین پشتوانۀ ما والدینی هستند که اثر این فعالیت‌های موجود در مدارس طبیعت را دیده‌ و تجربه کرده‌‌اند.

پرسش: جذب نیروی انسانی در مدرسه طبیعت چگونه است؟

داوطلبانی که دوره‌های تسهیلگری را می‌گذرانند حداقل باید ۱۰ تا ۲۰ جلسه به‌عنوان کارآموز در فضای مدرسه طبیعت حضور داشته باشند. مشاهده‌گر رفتار تسهیلگران باشند و تجربه کسب کنند. به این شکل آمادگی آن‌ها برای کار بیشتر می‌شود.

پرسش: سهم رشتۀ علوم انسانی در اشتغال در این حوزه چقدر است؟ چرا که می‌دانیم مدرسه طبیعت مکمل رشته‌های علوم انسانی و محیط زیست است.

در حوزۀ علوم انسانی رشته‌هایی مانند علوم تربیتی، برنامه‌ریزی آموزشی، روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و مردم‌شناسی می‌توانند مخاطبان کارآفرینی و اشتغال‌زایی در مدرسه طبیعت باشد. طی کردن دوره‌های مرتبط با مدرسه طبیعت می‌تواند یکی از ضروریات باشد. در حوزۀ محیط زیست هم همینطور است. نگاه دیگری که وجود دارد این است که قطعاً لزوم تحصیل در این رشته‌ها به‌معنای موفقیت نیست. ممکن است فردی هنر خوانده باشد ولی به هنر و کودک علاقه‌مند است. با مطالعه و شرکت در دوره‌های مدرسه طبیعت می‌تواند در گروه کسانی باشد که برایشان اشتغال‌زایی ایجاد شود.

پرسش: دربارۀ میزان اشتغال ایجاد شده از طریق مدرسه طبیعت مخصوصاً برای رشته‌های علوم انسانی توضیحاتی بفرمایید؟

آیندۀ خوبی برای این کار می‌توان پیش‌بینی کرد. قطعاً دانش‌آموختگان رشته‌های علوم انسانی در صورت تمایل و گذراندن دوره‌های مرتبط می‌توانند مخاطبان آن باشند. بنابراین می‌توانیم امیدوار باشیم که در صورت گسترش ایدۀ مدرسه طبیعت و همکاری نهادها، زمینه‌های اشتغال‌زایی برای رشته‌های علوم انسانی را افزایش دهد.

پرسش: سرمایۀ شکل‌گیری این کار چگونه است؟ برای کسب‌و‌کار در این حوزه به‌چقدر سرمایه (انسانی و غیرانسانی) نیاز است؟

مدارس طبیعت به شکل‌های مختلفی تأسیس شده‌اند چرا که حداقل ۳۰۰۰ متر زمین برای تأسیس آن نیاز است. در حال حاضر سرمایه‌گذاری مدارس طبیعت  به دو شکل اجرا می‌شود: یکی بخش خصوصی است و دیگری کسانی هستند که زمین به آن‌ها اهداء و یا واگذار شده است یا به‌صورت اجاره دریافت کرده‌اند. به‌عنوان مثال از شهرداری‌ها، منابع طبیعی یا بخشی از پارک‌ها و…  به این شکل اداره می‌شوند. بنابراین دربارۀ نیروی انسانی بستگی به حضور کودکان در مدرسه طبیعت دارد. به‌ازای هر پنج کودک در مدرسه طبیعت یک تسهیلگر کارآزموده باید وجود داشته باشد.

پرسش: درآمدزایی در حوزۀ مدرسه طبیعت چگونه است؟

من فکر می‌کنم اکثریت مدارس در حال حاضر به درآمدزایی نرسیده‌اند. علت این قضیه هم این است که تعداد دانش‌آموزان حاضر در مدرسه هنوز به آن حد نرسیده که به درآمدزایی برسد. حتی خیلی از مدارس را می‌دانم که خودشان هزینه می‌کنند. امیدوارم سازمان‌ها و نهادهایی مانند وزارت آموزش‌و‌پرورش، بهزیستی و… بخش‌نامه و دستورالعملی را صادر کنند که حداقل هفته‌ای یک‌روز بچه‌ها در این مراکز حضور داشته باشند.

پرسش: تأمین مالی این مدارس صرفاً براساس شهریه از والدین است؟ لطفاً کمی در این رابطه توضیح دهید.

تأمین هزینۀ مدرسه تا حدودی با شهریه‌هایی است که از بچه‌ها گرفته می‌شود اما تا زمانی که استقبال زیادی نشود و تعداد مراجعه‌کنندگان زیاد نباشد مدارس طبیعت و مدرسه ما باید مقداری خودمان هزینه کنیم. شاید لازمۀ اینکه مدارس بیشتر روی پای خودشان باشند؛ استقبال بیشتر خانواده‌ها، مدارس، مهدکودک‌ها و این مراکز است.

پرسش: در بخش پایانی گفت‌و‌گو اگر نکته‌ای دارید که در سؤالات اشاره نشده است یا توصیه‌ای برای دانشجویان و دانش‌آموختگان دارید بفرمایید.

اولین توصیۀ من به دانشجویان عزیزی که قصد دارند برای گسترش این ایده و فعالیت در این مراکز داشته باشند، مطالعۀ منابع است. بعد از آن مدارسی که نزدیک به شهر و محل زند‌گی‌شان است را پیدا کنند و به صورت تجربی مشاهده‌گر فعالیت‌ها باشند.


افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

شانزده + نوزده =