با انتشار مصوبات جلسه‌ی بیستم شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری؛

سیاست ها و اولویت های علوم انسانی کشور ابلاغ می‌شود

بخشی از این مصوبات، مربوط به سیاست ها و اولویت های علوم انسانی کشور است. در این گزارش به مرور این مصوبات پرداخته شده است.

بهمن‌ماه ۱۳۹۵، بیستمین جلسه‌ی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) در دفتر معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. مصوبات این جلسه خرداد ۱۳۹۶ به تایید رئیس‌جمهور، حسن روحانی، و دبیر کل شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری، وحید احمدی، رسید و منتشر شد. بخشی از مصوبات این جلسه، به سیاست ها و اولویت های علوم انسانی اختصاص دارد که در ادامه‌ی این گزارش مرور می‌شود.

شمای کلی مصوبات جلسه‌ی بیستم شورای عتف

اسناد منتشر شده از مصوبات جلسه‌ی بیستم شورای عالی عتف، شامل اطلاعاتی راجع به دستورکار ۹ بندی این جلسه و ۵ پیوست است. پیوست یک به «عناوین ۲۲ طرح کلان ملی که با توجه به ملاحظات اقتصاد مقاومتی دراولویت قرار دارند» اختصاص دارد. پیوست دو شامل «عناوین ۱۳ طرح کلان ملی که با توجه به ملاحظات اقتصاد مقاومتی نیازمند بازنگری هستند» می‌شود. پیوست سه «عناوین ۱۲ طرح کلان ملی که مختومه می‌باشند» را شامل شده است. پیوست چهار به معرفی «سیاست‌ها و اولویت‌های علم و فناوری کشور در دوره‌ی زمانی ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰» پرداخته است. پیوست پنج نیز «آئین‌نامه‌ی اجرایی، معیارهای و شاخص‌های پایش و ارزیابی علم، فناوری و نوآوری کشور» را ابلاغ کرده است.

پیوست چهارم این گزارش که «سیاست‌ها و اولویت‌های علم و فناوری کشور در دوره‌ی زمانی ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰» را شامل می‌شود؛ در دو بخش «الف: سیاست‌های علم و فناوری کشور» و «ب: اولویت‌های پژوهش و فناوری کشور» تنظیم و ارائه شده است.

 

سیاست‌های علم و فناوری کشور

در «سیاست‌های علم و فناوری» توجه به ارتقاء علوم انسانی در بخش «تحقیق و توسعه» صورت گرفته است. این ارتقاء که با استناد به نقشه‌ی جامع علمی کشور، «ارتقاء کیفی» خوانده شده، از ارتقاء علوم انسانی و معارف دینی در کنار هم نام برده و رویکرد «درون‌زایی» را برای آن تجویز کرده است. راهبردهای سیاستی این بخش «حمایت از پژوهش در راستای اصلاح علوم انسانی به منظور تقویت ابعاد اسلامی آن با تاکید بر الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، سبک زندگی اسلامی و فرهنگ و تمدن اسلامی» ذکر شده است.

همچنین در «سیاست‌های علم و فناوری کشور»، بندی با عنوان «خلق قابلیت‌های انسانی» تعریف شده است. مرور «راهبردهای سیاستی» این بند، زمینه‌های عمل فناوری‌های نرم و در کل گستره‌ی عمل رشته‌های علوم انسانی را به یاد می‌آورد. برخی از راهبردهای مذکور به قرار ذیل‌اند:

  • توسعه و طراحی بینارشته‌های جدید ناظر بر به‌روزرسانی نیازهای کشور
  • تدوین و پیاده‌سازی برنامه‌ی راهبردی «شرافت علمی» به عنوان چارچوب اصلی حاکم بر اخلاق حرفه‌ای آموزش، پژوهش و فناوری کشور
  • گسترش دانش، بینش و مهارت‌های تفکر خلاق، تفکر انتقادی و تفکر مراقبتی در دانش‌آموختگان
  • هم‌گرایی و هم‌افزایی میان نظام آموزش و پرورش با نظام آموزش عالی در جهت ارتقاء کیفیت و اثربخشی آموزش، توسعه‌ی منابع انسانی و مدیریت استعدادها در کشور.

 

اولویت‌های پژوهش و فناوری کشور

بند ب پیوست چهار که به «اولویت‌های پژوهش و فناوری کشور» اختصاص دارد، در ماده‌ی «ب-۱۱» اختصاصا به علوم انسانی پرداخته است. در عنوان این بند، علوم انسانی در کنار معارف اسلامی آمده است و رویکرد غالب بندهای ۱۸ گانه‌ی آن توجه به معارف اسلامی است.

۱۸ بند اولویت‌های پژوهش و فناوری کشور در زمینه‌ی علوم انسانی و معارف اسلامی به قرار زیر است:

  1. تحول و ارتقاء پژوهش در علوم انسانی و هنر با رویکرد اسلامی
  2. تحول و ارتقاء پژوهش در معارف اسلامی
  3. توسعه‌ی ارتباطات فرهنگی با نسل‌های سوم و چهارم ایرانیان در خارج از کشور و میان‌فرهنگی با اولویت کشورهای فارسی‌زبان، همسایه و مسلمان
  4. گسترش ارتباطات و همکاری میان‌رشته‌های علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر با رشته‌های دیگر علمی و پژوهش‌های میان‌رشته‌ای
  5. آینده‌نگاری و سیاست‌گذاری در علوم انسانی، معارف اسلامی و هنر و توانمندسازی دانش‌گران و نهادهای علمی در پاسخ به نیازها و تقاضاهای جامعه
  6. مدیریت یکپارچه‌ی محیط جغرافیایی و مخاطرات طبیعی و کاهش آسیب‌پذیری و مصون‌سازی در چارچوب اقتصاد مقاومتی
  7. ترویج و همگانی‌سازی علم و ارتقاء نقش مردم و سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن) در علم، فرهنگ و هنر
  8. همگرایی ملی و اجتماعی و بهبود و ارتقاء ارزش‌های اسلامی و سرمایه‌ی اجتماعی و رفتارهای مدنی به‌ویژه با رویکرد ساختار و کارکردهای فرهنگ رسمی و غیررسمی و بازآزمایی و بازآفرینی کارکرد رسانه
  9. پشتیبانی از تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری برای مکان‌های روستایی با رویکرد توسعه و هوشمندسازی روستاها و مناطق محروم
  10. مدیریت پدیده‌های اجتماعی مانند کودکان کار، رسانه‌های نوین اعتیاد، خانواده، اشتغال، امید و نشاط
  11. گسترش معنویت و اخلاق اسلامی در مناسبات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی
  12. گسترش مناسبات دینی در پیوند دین و ملیت، مذهب و ملیت و دین و حقوق عمومی وخصوصی و همچنین همگرایی قومیت‌ها و مذاهب
  13. توسعه‌ی اقتصاد ملی و جهانی هنر ایرانی اسلامی به‌ویژه با رویکرد فناوری‌های نوین
  14. مدیریت تهدیدها و فرصت‌ای فضای مجازی و رویکردهای درست اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی و جاکمیتی مبتنی بر بینش‌ها و ارزش‌های اسلامی
  15. گسترش زبان فارسی معیار به ویژه در میان کودکان و نوجوانان و همچنین در فضای مجازی با رویکردهای فنی و محتوایی
  16. حمایت از پژوهش‌های مرتبط با فلسفه‌های مضاف در علوم انسانی با رویکرد اسلامی
  17. حمایت از پژوهش در مبانی علوم انسانی بر اساس معارف قرآنی
  18. تحکیم هویت ملی و معرفی میراث فرهنگی، به‌ویژه زبان و ادبیات فارسی در آن.

طرح‌های علوم انسانی که نیازمند بازنگری شناخته شدند

همچنین پیوست دو این گزارش به معرفی «۱۳ طرح کلان ملی که با توجه به ملاحظات اقتصاد مقاومتی نیازمند بازنگری هستند» پرداخته است. طرح‌هایی از این بخش که به طور مستقیم مرتبط با علوم انسانی باشد «طرح جامع مطالعات امنیت ملی» و «فرهنگ جامع زبان فارسی» است.

 

طرح‌های علوم انسانی که مختومه اعلام شدند

پیوست سه این گزارش نیز که به عناوین «۱۲ طرح کلان ملی که مختومه هستند» اختصاص دارد. در این پیوست، از طرح‌های مرتبط با علوم انسانی، «مطالعات، بررسی و تدوین معیارهای برنامه‌ریزی و طراحی شهری اسلامی ایرانی»، «شبکه‌ی ملی اطلاعات»، «فلسفه‌ی سیاسی اسلامی»، «اصلاح خط مشی‌ها و سازوکارهای اقتصادی کشور با رویکر اقتصاد مقاومتی» به چشم می‌خورند.

متن کامل مصوبات بیستمین جلسه‌ی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری، از طریق روزنامه‌ی رسمی کشور در دست‌رس است.

فاطمه مرتضوی/

 

 

 

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

18 − 13 =