مشاوره فلسفی  ، برآمده از دل مطالعات و تحقیقات میان رشته ای ؛ روان درمانی با فلسفه

نویسنده :  زهرا نیک‌نام

تخمین زمان مطالعه: ۶ دقیقه


در یادداشت پیش رو به معرفی مشاوره فلسفی پرداخته شده و مبانی، تکنیک ها و رویکردهای یک مشاور فلسفی بیان می گردد. پس از آن تاریخچه ای از انجمن مشاوره فلسفی آمریکا و چرایی تاسیس آن و همچنین نوع خدماتی که مشاوران فلسفی عضو این مرکز به مراجعان ارائه می دهند و درآمد آنها، به عنوان نمونه ای موفق از نهادی رسمی برای مشاوران فلسفی تصویر می شود. در پایان نیز به طور مختصر به جریان مشاوره فلسفی در ایران پرداخته می شود.


مشاور فلسفی کیست و چه می کند؟

مشاوره فلسفی (Philosophical consultation )  حرکت نسبتاً جدیدی در فلسفه عملی و دنیای مشاوره و روان درمانی و در راستای کاربردی سازی فلسفه است. مشاور فلسفی (Philosophical counselor ) شخصی است که با بهره‌گیری صحیح از بینش و مهارت فلسفی خود، در زمینه‌هایی به افراد کمک می‌کند؛ برخی از این زمینه‌ها عبارت‌اند از: حل مسائل مفهومی و مبهم؛ پاسخ به سؤالات فلسفی و اخلاقی مانند ارزش زندگی انسان و روابط، مفاهیم شادی و تحقق، ارزش­های اخلاقی و تناقضات اخلاقی؛ حل مشکلات شخصی مانند: بحران‌های نیمه زندگی، مشکلات روحی، اضطراب، افسردگی، خودشیفتگی؛ مشکلات ازدواج مانند: اختلافات زناشویی؛ مشکلات تحصیل؛ مشکلات شغلی مانند فقدان شغل؛ مشکلات تصمیم‌گیری، اجتماعی و….

 روش‌های یک مشاور فلسفی

روش­ها و جهت­گیری‌های مشاوران فلسفی متفاوت است. برای مشاور فلسفی روش خاصی وجود ندارد، بلکه  تکنیک­های یک مشاور فلسفی همان تکنیک‌ها و روش‌های فلسفه است و مانند روش‌های فلسفه متنوع است؛ روش‌های مهم فلسفی عبارت است از: روش گفتگو، استدلالی-قیاسی، تجزیه و تحلیل.

خدمات انجمن مشاوره فلسفی ملّی

 در ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۹۲، انجمن مشاوره فلسفی ملّی (NPCA) را فیلسوف آمریکایی، دکتر الیوت. دی. کوهن  (Elliot . De Cohen )  و همکارش دکتر پل شارکر (Paul Sharkey)، تحت نظارت انجمن فلسفی آمریکا (APPA) تأسیس کردند. این انجمن قبلاً «انجمن آمریکایی فلسفه، مشاوره و روان‌ درمانی» نام داشت. NPCA با همکاری مرکز درمانی مؤسسه تفکر انتقادی (ICT)، برنامه‌های آموزشی به روش درمان مبتنی بر منطق (LBT) را به افرادی که مشاور فلسفی هستند، ارایه می­دهد. این روش را دکتر کوهن اختراع کرده است که از روش استادش آلبرت آلیس (REBT  )، یعنی درمان مبتنی بر رفتار احساسی-عقلانی نشئت گرفته است. NPCA  علاوه بر آموزش و ارائه گواهی معتبر به اساتید ممتاز فلسفه و مشاوره و روان درمانی، به عنوان مشاور فلسفی به ارائه خدمات مشاوره فلسفی نیز می‌پردازد. این انجمن متشکل از فیلسوفان و متخصصان سلامت ذهنی از جمله مددکاران اجتماعی، روان‌شناسان، مشاوران سلامت روانی، روان‌پزشکان و پرستاران روان‌پزشک است؛ آنها ایده‌های خود را مطرح می‌کنند تا به کمک همدیگر روش‌های مؤثر برای حل مشکلات را بیابند. نکته کلیدی در NPCA این است که مشاور فلسفی نقش حمایت از متخصصان سلامت ذهنی را در کمک به مردم برای مقابله با مشکلات زندگی برعهده دارد. NPCA  در زمان تأسیس فقط ۲۰ مشاور فلسفی داشت، اما در حال حاضر دارای ۳۰۰ مشاور فلسفی است.

دکتر الیوت. دی. کوهن یکی از همین مشاوران فلسفی و مدیر اجرایی درNPCA/ICT  است که به روش درمان مبتنی بر منطق (LBT) که نوعی درمان رفتاری است، اضطراب-افسردگی (چند ابتلایی) افراد را درمان می‌کند. در روش (LBT) با شناساییِ استدلالی که افراد مضطرب ارائه می دهند و بررسی، تجزیه و تحلیل مقدمات آن استدلال و شناسایی و تصحیح مقدمات نادرست استدلال به نتایج منطقی برای کاهش اضطراب – افسردگی دست می‌یابد. شخصی که دچار اضطراب-افسردگی (چند ابتلایی) است، احساس ناامنی متافیزیکی می­کند، یعنی شخص نسبت به وجود خود و حتی نواقض خود احساس بی‌اعتباری دارد. این روش قوی درمانی فرد را به حالت امنیت فیزیکی برمی‌گرداند؛ یعنی شخص را نسبت به وجود خود و حتی نواقض خود مطمئن می­کند. در نتیجه، باعث می­شود فرد عدم قطعیت در جهان را بپذیرد؛ با احتمالات و با امید منطقی زندگی کند؛ از این احتمالات و رویدادهای بد در جهان به عنوان فرصتی برای پیشرفت و پرورش ویژگی‌های شخصیتی مانند شجاعت، تعادل و احتیاط در مواجهه با چالش‌های انسانی استفاده کند و زندگی سرشار از امید و انگیزه داشته باشد.

از خدمات دیگر مشاوره فلسفی در NPCA/ICT ، زوج درمانی است که دکتر کوهن موفق شد با استفاده از روش «کتاب درمانی» به درمان اختلافات زناشویی بپردازد. دکتر کوهن کتاب «انقیاد زنان» subjection women)  The ) جان استوارت میل، فیلسوف قرن ۱۹ را به زنی که شوهری سلطه‌گر داشت، معرفی می‌کند. این کتاب درباره زنانی است که خودشان  با خواست و  اراده خود برده و تسلیم شوهر پرخاشگر خود بودند. خواندن این کتاب تأثیر عمیقی بر آن زن گذاشت و آن زن دیگر خودش را برده‌ای در  برابر شوهرش نمی‌دانست. خواندن این کتاب‌های فلسفی که در آن متفکران برای مشکلات، راه حل‌هایی ارائه دادند، تلاشی برای گسترش استدلال فرد یا آگاهی از تمایلات اخلاقی مخالف است.

درآمد مشاور فلسفی                                                                                 

درآمد مشاور فلسفی متفاوت است. اغلب مشاوران فلسفی پاره‌وقت کار می‌کنند و درآمد خود را از مشاوره فلسفی و آموزش یا تحقیقات دانشگاهی کسب می‌کنند. بعضی از مشاوران فلسفی تمام وقت کار می‌کنند. به گزارش وب سایت chorn.com یک مشاور فلسفی در ایالات متحده آمریکا ۲۰ ساعت در هفته کار می‌کند و در هر جلسه که تقریباً برای هر مشتری یک ساعت طول می‌کشد، ۱۰۰ دلار دریافت می‌کند. درآمد سالیانه او نیز ۴۰۰۰/ ۱۰ دلار است که از این درآمد سالیانه، باید حقوق خود و هزینه‌های دیگر مانند: هزینه اجارۀ فضای اداری یا هزینه آگهی را پرداخت کند. البته مشتریانی که توانایی مالی ندارند ۷۰ دلار برای هر جلسه پرداخت می‌کنند.

مشاوره فلسفی در ایران

 در ایران نیز برای پشتیباتی از اجرای طرح مشاوره فلسفی، مرکز تحقیقات میان رشته­ ایِ «فلسفه و روان شناسی» در مجموعه جهاد دانشگاهی دانشگاه زنجان، با مشارکت اساتید گروه‌های فلسفه و روان شناسی تأسیس شده است تا زمینه انجام پژوهش‌های میان رشته ای را در این زمینه فراهم کند. در دانشگاه خوارزمی تهران نیز دکتر یحیی قائدی دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت نیز دوره‌هایی را در این زمینه در کشور‌های سوئد و فرانسه گذارنده است. دکتر قائدی در کارگاه‌های پرورش تسهیلگر فلسفه برای کودکان، مشاوره فلسفی را با رویکرد سقراطی و تحلیلی اجرا می‌کند و آموزش می دهد.

منابع:

www.npcassoc.org

www.psychologytoday.com

www.quartz.com

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

6 + 3 =