روان‌شناسی و سوءمصرف مواد

این حرفه برای کمک به افراد دچار سوءمصرف مواد ایجاد شده است تا بتوانند این افراد را به زندگی سالم برگرداند.

نویسنده: طاهره کرمی‌شعار

تخمین زمان مطالعه: ۵ دقیقه


 در راستای مطالبی که پیش از این در رابطه با تنوع بازار کار رشتۀ روان شناسی منتشر شد، در این مقاله سعی داریم به معرفی حرفه مشاورۀ سوءمصرف مواد و اختلالات رفتاری بپردازیم. سوءمصرف مواد جزء اختلالات رفتاری است که علاوه بر تاثیرات مخرب روانی و جسمی بر خود فردِ دچار اعتیاد، بر خانوادۀ وی و جامعه نیز بسیار تاثیرگذار است. این حرفه برای کمک به افراد دچار سوءمصرف مواد ایجاد شده است تا بتوانند این افراد را به زندگی سالم برگرداند. در ادامه به توضیح بیش‌تر این حرفه می‌پردازیم.


مقدمه

مشاوران سوءمصرف مواد برای افرادی که درگیر مشکلات مصرف مواد هستند، درمان و حمایت فراهم می‌کنند. این درمان‌ها می‌تواند در قالب مشاوره‌های تک‌نفره، خانواده‌درمانی یا گروه‌های حمایتی باشد. منظور از گروه‌های حمایتی، گروه‌هایی است که در آن جمعی از افرادی که از مشکل مشابهی رنج می‌برند به صورت منظم همدیگر را ملاقات کرده و در رابطه با مشکلشان با یکدیگر صحبت می‌کنند تا با کمک هم بتوانند بهتر با مشکلات روبه‌رو شوند. همچنین این مشاوران، برنامه‌های پیش‌گیری برای جلوگیری از عود مصرف‌کنندگان پس از ترک، نیز دارند. علاوه بر مصرف موادی چون تنباکو، الکل و سایر مواد محرک و مخدر، مشاوران سوءمصرف مواد و اختلالات رفتاری به درمان و کمک افرادی که دچار مشکلاتی چون قمار یا مشکلات خوردن هستند نیز می‌پردازند.

وظایف مشاوران سوءمصرف مواد و اختلالات رفتاری

در کشورهایی که نظارت زیادی بر خدمات سلامت روان وجود دارد، وظایفی که یک مشاور سوءمصرف مواد و اختلالات رفتاری دارد، مانند سایر روان شناسان بالینی به صورت زیر است:

  • کامل‌کردن و نگه‌داری گزارش‌های مربوط به تاریخچه و فرآیند بیمار، خدماتی که ارائه شده یا سایر اطلاعات موردنیاز
  • ارائۀ مشاوره به مراجعان و بیماران به صورت جلسات فردی یا گروهی برای کمک به غلبه بر وابستگی، سازگاری نسبت به زندگی یا ایجاد تغییر
  • مصاحبه با مراجعان، مرور گزارش‌ها و مشورت با سایر متخصصان برای ارزیابی شرایط روانی و فیزیکی و برای تعیین برنامه یا پلن درمانی برای بیمار
  • تهیۀ برنامۀ درمانی بر اساس تحقیقات، تجربیات بالینی و تاریخچۀ بیمار
  • مرور و ارزیابی فرآیند درمان مراجع نسبت به اهدافی که در برنامه‌های درمان و مراقبت تعیین شده است.

محیط کاری و مدرک تحصیلی

مشاوران سوءمصرف مواد و اختلالات رفتاری در محیط‌های متنوعی مانند مراکز سلامت روان، مراکز سلامتی انجمن‌ها، زندان‌ها و سایر کلینیک‌های خصوصی امکان کار کردن دارند. داشتن مدرک تحصیلی کارشناسی روان شناسی و مشاوره برای ورود به این حرفه کافی است؛ اما بیشتر افرادی که در ایالات متحده به این حرفه مشغول هستند، دارای مدرک کارشناسی ارشد و تعداد کمی از ایشان دارای دکترای تخصصی هستند.

درآمد

بر اساس آمار ادارۀ کارگران آمریکا[۲] میانگین درآمد مشاوران سوءمصرف مواد و اختلالات رفتاری در سال ۲۰۱۶ به صورت سالانه ۴۱۰۷۰ دلار و به صورت سالانه ۱۹٫۷۵ دلار است. بهترین درآمدی که در سال ۲۰۱۵ در آمریکا به این حرفه اختصاص داده شده است، ۶۳۰۳۰ دلار، و کم‌ترین درآمد ۲۵٫۸۶۰ دلار، و میانگین درآمد در سال ۲۰۱۵، ۳۹٫۹۸۰ دلار بوده است. همچنین بنابر آمار تعداد افرادی که در ایالات متحده به این حرفه مشغول بوده‌اند، در سال ۲۰۱۴، ۹۴۹۰۰ نفر ارزیابی شده است و پیش‌بینی شده است از سال ۲۰۱۴ تا سال ۲۰۲۴ به میزان ۴۱۱۰۰ امکان شغلی در این حرفه ایجاد شود. پیش‌بینی می‌شود میزان افزایش اشتغال روان شناسان به مشاورۀ سوءمصرف و اختلالات رفتاری از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ به میزان ۲۲ درصد بیش از میانگین سایر مشاغل افزایش یابد.

مشاوران ‌ و روان شناسان سوءمصرف مواد در ایران

در ایران، کلینیک‌های ترک اعتیاد تنها مختص سوءمصرف مواد است و از کلینیک‌های اختلالات رفتاری مجزا است. اختلالات رفتاری مثل اختلالِ خوردن در سایر کلینیک‌های روان شناسی و روان‌پزشکی مورد درمان قرار می‌گیرند.

نکتۀ دیگری که مطرح است این است که در ایران نظارت منظم و سازمان‌یافته‌ای بر کلینیک‌های ترک اعتیاد و کار مشاوران و روان شناسان سوءمصرف مواد وجود ندارد. در بسیاری از کلینیک‌های ترک اعتیاد که به وفور در سطح شهرها دیده می‌شود، تنها مادۀ متادون توزیع می‌شود تا جایگزین مخدری که فرد به آن اعتیاد دارد، شود. بسیاری از افرادی که دچار اعتیاد به مواد مخدر هستند با مراجعه به این مراکز تنها مادۀ متادون دریافت می‌کنند و به نظر می‌رسد خودشان نیز به این دلیل که مجبور نیستند در جلسات روان‌درمانی شرکت کنند، راضی هستند. آمار دقیقی از درآمد کلینیک‌های ترک اعتیاد در ایران در دست نیست، اما به صورت کلی می‌توان گفت که بسیار سودآور هستند؛ زیرا تعداد این کلینیک‌ها روزبه‌روز در حال افزایش است. در بسیاری از این کلینیک‌ها جلسات فردی و گروهی درمانی و مشاوره چندان به صورت منظم برگزار نمی‌شود و بُعد روانی وابستگی افراد به اعتیاد چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد. روشی به نام ماتریکس نیز برای کمک به ترک افرادِ دچار سوءمصرف شیشه مورد استفاده قرار می‌گیرد که در این روش خدمات روان‌درمانی و مشاوره ارائه می‌شود و خبری از متادون نیست. اما این موضوع که چقدر این روش به صورت دقیق و بنا بر اصول اجرا می‌شود، جای بررسی بیشتری دارد. امید است موضوع نظارت بر خدمات سلامت روان در ایران بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و ارائۀ راه‌کار برای پیشرفت این خدمات، تنها واگذاری روان شناسی از وزارت علوم به وزارت بهداشت نباشد.


منابع

https://www.onetonline.org

https://www.bls.gov/OOH/community-and-social-service/substance-abuse-and-behavioral-disorder-counselors.htm

[۱][۱] Substance Abuse and Behavioral Disorder Counselors

[۲] Bureau of Labor statistics

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

18 − چهارده =