معرفی کتاب: «تاریخ علم در ایران» ـ نوشته دکتر مهدی فرشاد ـ انتشارات امیرکبیر

 

بیش از سه دهه پیش به همت انتشارات امیرکبیر، پژوهش ارزشمندی درباره سیر دانش و حیات علمی ایرانیان منتشر و روانه بازار کتاب شد. کاری از دکتر مهدی فرشاد که آن روزها به تدریس در دانشگاه شیراز مشغول بود. کتابی که به گفته مؤلف آن «درباره تاریخ علم و فن در ایران» است و فصل‌هایی از آن نیز «به شناخت سنت‌های فکری و روندهای علمی در فرهنگ ایران از دورزمان تا دوران معاصر اختصاص دارد». اما چه انگیزه‌ای دکتر فرشاد را به انجام چنین پژوهشی سوق داد؟ او می‌گفت که شرط اولیه بقا ـ و نه موفقیت ـ برای ما، داشتن اراده‌ای برای حرکت رو به جلو است و در دنیای پرشتاب کنونی جایی برای توقف و زمانی برای ایستادن وجود ندارد. اما او آگاهانه بر این واقعیت هم تأکید می‌کرد که بدون پشتوانه غنی یا نمی‌توان قدم از قدم برداشت یا نمی‌توان مسیر درست را پیدا کرد. به عبارت ساده‌تر، دکتر مهدی فرشاد معتقد بود که نخست باید آنچه را که در گذشته بوده و بعد آنچه را اکنون هست به خوبی و درست بشناسیم و سپس با اتکا به این شناخت به راهی که قرار است در پیش بگیریم بیندیشیم. از این‌رو مفاهیمی مانند «هویت تاریخی» و «هویت علمی» و «فرهنگ» و البته «تاریخ» ذهن او را درگیر می‌کرد؛ و نوشتن این کتاب هم پاسخی به این دغدغه‌های فکری بود. کتابی که البته ـ بعد از گذشت سی سال ـ بدون عیب و ایراد نیست و نقایصی در تحلیل‌ها و ضعف‌هایی در تفسیرهای آن به چشم می‌خورد. اما هنوز هم کاری مهم و قابل دفاع محسوب می‌شود و مطالعه آن برای کسانی که به تاریخ پُرافت و خیز علوم در ایران و شناخت مبانی و سرچشمه‌های این علوم علاقه دارند بسیار مفید خواهد بود.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

هجده + یازده =