معرفی کتاب: «کارنامه اسلام»؛ دستاوردهای علمی مسلمانان

نویسنده: عبدالحسین زرین‌کوب ـ انتشارات: امیرکبیر

 

فهرست بلندبالای آثار مرحوم زرین‌کوب دربرگیرنده شماری از بهترین تحقیقاتی است که تاکنون به زبان فارسی نوشته شده‌اند. یکی از مهم‌ترین این آثار، کتاب کوچک «کارنامه اسلام» است که وی در آن به بررسی مجاهدت‌های علمی مسلمانان در قرن‌های نخستین اسلامی و نیز میراث برجای مانده از آن دوران درخشان می‌پردازد. به گفته خودش این کتاب چیزی نیست جز «صورتی مختصر از آنچه مسلمین به بازار معرفت و فرهنگ جهانی آورده‌اند» و در توجیه این کوشش خود می‌نویسد: «در دو قرن اخیر یک جنگ صلیبی نامرئی و تازه قلمرو اسلام را در معرض تجاوز غرب نهاده است تفوق غرب درین برخورد مستمر جز تفوق اسلحه‌اش که علم و فرهنگ اوست سببی ندارد و اگر دنیای اسلام می‌خواهد درین معرکه مخفی هم دست‌کم بقدر معرکه قدیم پیروزی بیاید، چاره‌یی جز آن ندارد که در نوع اسلحه خویش تجدید نظر کند، و بر اساس علم و فرهنگ گذشته خویش ـ نه آنچه کورکورانه از غرب گرفته است ـ بنای علم و فرهنگ تازه‌یی بگذارد. سابقه تمدن و فرهنگ هزار ساله گذشته‌اش که بی‌شک در تاریخ انسانیت نقش موثری داشته است نشان می‌دهد که این کار برای وی شدنی است ـ زود یا دیر».

زرین‌کوب کمی جلوتر، در همان نخستین صفحات کتاب به جمله‌ای از گوبینو اشاره می‌کند و می‌گوید: «اگر اعتقاد مذهبی را از ضرورت سیاسی جدا کنند هیچ دیانتی تسامح‌جوی‌تر و شاید بی‌تعصب‌تر از اسلام وجود ندارد. در واقع همین تسامح و بی‌تعصبی بود که در قلمرو اسلام بین اقوام و امم گوناگون تعاون و معضدتی را که لازمه پیشرفت تمدن واقعی است به‌وجود آورد و همزیستی مسالمت‌آمیز عناصر نامتجانس را ممکن ساخت. اما آنچه استفاده ازین همزیستی را در زمینه علم و فرهنگ بیشتر میسر می‌ساخت علاقه مسلمین بود به علم که منشأ آن تأکید و توصیه اسلام بود، در اهمیت و ارزش علم».

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

7 − شش =