معماری و روانشناسی

روانشناسی معماری‌محور؛ اثر محیط‌های ساخته‌شده بر زندگی ما چیست- بخش دوم

نویسنده: معصومه سلمانی

تخمین زمان مطالعه: ۵ دقیقه


محیط اطراف ما تأثیر بسیاری زیادی در خلق‌وخو و همین‌طور عملکرد ما خواهد گذاشت. در بخش دوم این مطلب سعی می‌شود به رابطه معماری شهری و جرم  پرداخته شود.


نقش منفی معماری شهری و رابطه‌ی آن با جرم

همچنان که بسیاری از موارد مثبت در طراحی معماری شهری و یا ساختمان‌ها امروزه موردتوجه و اشاره قرار گرفته است، بسیاری از مواردی که معماری می‌تواند بر روی روان ما و همین‌طور عملکرد کلی ما تأثیر منفی بگذارد نیز موردمطالعه بسیاری قرار گرفته است.

در واقع بسیاری این عقیده را دارند که در دوران بازسازی پس از جنگ جهانی دوم به علت ساخت خانه‌های زیاد در زمان کمتر و در واقع ساخت ساختمان‌های کوچک‌تر و فشرده‌ و آپارتمان‌های جعبه مانند در دهه‌ی ۱۹۵۰ قسمت اعظمی از فرم زیبایی‌شناسی مدرن به‌نوعی محیطی سرد و یک دست و نامهربان با طبع بشری را پدید آورد.

امروزه این امر روشن است که ساختارهای موجود در فضا و محیط همچنین می‌توانند مسائلی مانند امنیت و ایمنی را نیز تحت تأثیر قرار دهند.

در صورت عدم عملکرد مناسب ساختارهای فضایی و معماری سیستم‌هایی مانند سیستم‌های دوربین‌های مداربسته و همین‌طور سیستم‌های هشدار نقش اساسی را این میان بازی خواهند کرد.

بنابراین معماری‌هایی که توجه به این مسئله نکرده باشند ظرفیت بالقوه‌ی وقوع جرم و یا وندالیسم را خواهند داشت.

از طرف دیگر درصورتی‌که این ساختارها به امنیت توجه کرده باشند می‌توانند یکی از عوامل مثبت جهت بهبود امنیت و ایمنی محسوب شوند.

محیطی که ما در آن احاطه شده‌ایم و زندگی می‌کنیم درواقع زمین بارور شدن استعدادها و رشد شخصی هر یک از ماست. در واقع محیط اطراف ما باعث ایجاد افزایش عزت‌نفس و رضایت ما خواهد شد.

در نتیجه‌ای برعکس اگر این محیط که ما را احاطه کرده حس رضایت بخشی را برای ما نیاورد، نارضایتی و بیگانگی را به همراه خواهد آورد.

بنا به نظر دکتر دییزنبرگر این اثرات در بسیاری از ساختمان‌ها به‌صورت کوتاه‌مدت قابل‌مشاهده نیستند.

یکی از محققان اجتماعی به نام دنیل فریدمن نیز در طی پژوهشی رابطه‌ای میان شرایط سکونت و سلامت فردی و همین‌طور تمایل به جرم و علاقه به تحصیل یافته است.

او در یک پژوهش نشان داده است که شرایط بد سکونت به شدت به عدم موفقیت تحصیل و افزایش مشکلات سلامت و همین‌طور تمایل به جرم همبسته است.

یعنی افزایش و بهبود کیفیت و همین‌طور اندازه‌ی محل سکونت، در کنار افزایش کیفیت محله‌ی سکونت ازجمله همسایگی محل سکونت اثر بسیار مثبتی در کاهش جرم پذیری و افزایش سلامت بدنی و همین‌طور امور تربیتی و آموزشی دارد.

تأثیرهای متقابل محیط و روان

ساختارهای مکانی الگوهای خاصی از رفتار را به عمل می‌آورند و عوامل مربوط به طراحی و تجهیزات مختلف اطراف ما را به سمت روش‌ها و راه‌های معینی از استفاده از آن‌ها پیش می‌برند. پدیده‌هایی چون خراب‌کاری و یا استفاده نامناسب از اشیا معمولاً دلیل‌های ساختارمندی دارند.

معماری فضا می‌تواند حس مثبتی جهت احساس تعلق به مکان پدید آورد و در نهایت ایجاد حس مسئولیت‌پذیری را برای کاربران فضا به ارمغان بیاورد. سؤال‌هایی از قبیل چگونگی و چرایی امکان این اتفاق برای هر پروژه‌ای می‌بایست به‌صورت ویژه‌ای موردتوجه قرار گیرد و بنا به شرایط پاسخ داده شود.

همچنین باید این مسئله را نیز در نظر گرفت که محیط‌های اطراف ما به‌نوعی در جریان هویت‌یابی شخصیت ما نیز بسیار مؤثر هستند. اگر عواملی از این دست جهت تقویت شخصیت ما سودمند باشند حس مسئولیت‌پذیری ما نیز به محیط اطرافمان به‌عنوان یک عامل توسعه‌دهنده‌ی ما، بیشتر خواهد شد.

در نتیجه، ترکیب فضای داخلی، تجهیزات و وسایل موجود و همین‌طور اندازه‌های فضایی و تأثیر آن‌ها بر مسیر حرکت افراد و استفاده و کنش‌های آن‌ها در محیط از جمله مسائل مهم برای استفاده و رفتار انسان‌ها در پیوند با معماری هستند.

اگر فضاها به‌گونه‌ای طراحی ‌شده باشند که در مقابل الگوهای رفتاری و حرکتی ما قرار بگیرند، حرکات و کنش‌های ما را محدود کرده و در نتیجه می‌تواند باعث به وجود آمدن تنش‌های روانی و خشم و خستگی گردند. به‌صورت بلعکس، طراحی بهینه‌ی فضایی که همسو با الگوهای رفتاری ما باشد می‌تواند به ما احساس آرامش بیشتری هدیه کند.

درنتیجه‌ی عدم رعایت این پارامتر طراحی، احتمال وقوع الگوهای رفتاری مخرب و یا پرخاشگر نیز امکان وقوع دارد. اسباب و اثاث خانه و همین‌طور نورپردازی و طراحی آکوستیک خانه، کلید تأثیر معماری داخل ساختمان بر احساسات ما هستند. از این نظر معماران باید متوجه ضرورت این عوامل بر کارکردهای ما باشند.

بسته به ساختمان موردنظر برای مثال یک بیمارستان باید ایجاد حس مطلوب اعتمادبه‌نفس و امید را در بیماران زنده کند و در کنار بیمارستان‌ها مدارس نیز باید کنجکاوی، شور و هیجان را به کاربران خود عرضه کند و ساختمان‌های اداری نیز باید جهت تقویت خلاقیت، در کنار تمرکز و کارکرد بیشتر طراحی شده باشد.

منبع:

https://medium.com/archilyse/1-the-influence-of-architecture-on-our-psyche-f183a6732708

https://uwaterloo.ca/psychology/news/hidden-ways-architecture-affects-how-you-feel


بخش اول را اینجا بخوانید

روانشناسی معماری‌محور؛ اثر محیط‌های ساخته‌شده بر زندگی ما چیست- بخش اول

1+

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

شانزده − شش =