سید مجید حسینی در نشست «مسئله‌ی علوم انسانی چیست؟»:

نظام آموزشی؛ مهم‌ترین مسئله‌ی علوم انسانی کشور است

دوشنبه، ۲۶ تیرماه، نشست «مسئله‌ی علوم انسانی چیست؟» با سخنرانی سید مجید حسینی برگزار شد. این نشست، هفتمین جلسه از سلسله‌نشست‌های «عصر علوم انسانی» بود که به همت دبیرستان تخصصی علوم انسانی شرف‌الدین برگزار می‌شد.

سید مجید حسینی، استادیار علوم سیاسی دانشگاه تهران، در این نشست، مسئله‌ی علوم انسانی در ایران را با گره زدن به نظام آموزشی توضیح داد. از نظر حسینی نظام آموزشی در ایران دارای سه ایراد عمده است. بحث نشست «مسئله‌ی علوم انسانی چیست؟» بر محور این سه نقص، ایراد شد.

نظام آموزشی و فقدان عزت نفس

به زعم حسینی اولین نقص نظام آموزشی ایران، از بین بردن عزت نفس در فرد است. حسینی توضیح داد این کار، با کشتن استعداد از طریق استاندارد سازی اتفاق می‌افتد. وی اصطلاح «استانداردسازی» را در توضیح فرایندی به کار برد که نظام آموزشی ظی آن به همسان‌سازی و شبیه‌سازی دانش‌آموزان می‌پردازد.

مثال حسینی در این باره نیز جالب توجه بود: «اگر دانش‌آموزی در درس ادبیات حائز نمره‌ی ۲۰ و در ریاضی حائر نمره‌ی ۱۵ باشد؛ نظام آموزشی به طور خودکار به جای تمرکز بر نمره‌ی درس ادبیات این فرد که نشان‌دهنده‌ی استعداد اوست، بر نمره‌ی ریاضی که نقطه‌ی ضعف فرد محسوب می‌شود، تمرکز می‌کند. و از این راه سعی در به تعادل رساندن تمام زمینه‌ها در فرد دارد. درصورتی که یک نظام آموزشیِ پیشرو در مواجهه با این فرد، درس ریاضی را به صفر می‌رساند تا فرد بتواند در ادبیات که استعداد اوست، نبوغ خود را نشان دهد».

نظام آموزشی و کشتن خلاقیت

حسینی، دومین نقص نظام آموزشی را ذیل واژه‌ی «خلاقیت» برد تا توضیح دهد «براساس نتایج یک تحقیق که به بررسی کتب درسی سه کشور پرداخته است؛ نظام آموزشی ایران مبتنی بر پیروی، نظام چین مبتنی بر همدلی و نظام آموزشی آلمان، مبتنی بر پیشرفت است». از نظر حسینی «پیروی» همان کشتن خلاقیت‌ها، همسان‌سازی و به تعادل رساندن افراد در سیستم آموزشی است.

نظام آموزشی و تقلیل استعداد

حسینی سومین مسئله‌ی نظام آموزشی ایران را نوع برخورد با مفهوم «استعداد» دانست. نویسنده‌ی کتاب «هاروارد مک‌دونالد» معتقد بود در نظام آموزشی ایران، تقلیل استعداد به هوش ریاضی اتفاق افتاده است. این در صورتی است که طبق تحقیقات، نوع بشر دارای ۳۴ نوع هوش شناخته شده است و هر فرد در پنج نوع از انواع هوش، دارای نبوغ است. نظام آموزشی ایران طبق قاعده‌ی هنجارسازی (نرمالایز کردن)، اجازه‌ی شناخت و بروز پنج استعداد برتر را به افراد نمی‌دهد و بر هوش ریاضی، تاکید مخربی دارد.

از نظر حسینی برخورد نظام آموزشی با این سه عامل، مهم‌ترین مسئله‌ی علوم انسانی کشور است و حل بحران علوم انسانی در کشور، منوط به تحول نظام آموزشی است.

انتزاع نظام آموزشی از جامعه

حسینی در بخش دیگری از صحبت‌های خود، به منتزع بودن مطالعات علوم انسانی از مسائل روزمره‌ی اجتماعی پرداخت. به گفته‌ی وی، مطالعات و بررسی‌ها حتی در دوره‌ی دکترا، ارتباطی به مسائل جامعه ندارد. مسئله‌ی جامعه‌ی ما بیکاری و فقر است، اما دانش‌آموزِ حتی علوم انسانی خوانده‌ی ما، توانایی پیوند زدن میان محتوای درسی و مسائل مبتلابه جامعه را ندارد.

حسینی این‌طور تصریح کرد که «علوم انسانی ما روی زیست ما نمی‌نشیند. چون نظام آموزشی، طوری عمل می‌کند که این علوم از زیست ما دور می‌شوند».

به اذعان حسینی، راه پیشرفت از دو مسیر می‌گذرد؛ اروپای غربی از راه اصلاحات دینی به پیشرفت رسید، در حالی که آسیای شرقی مسیر آموزش را برگزید. به زعم وی، راه‌حل ما برای پیشرفت نیز از راه آموزش می‌گذرد. حسینی این موضوع را در صورت‌بندی نهایی صحبت‌های خود، این‌طور وضوح بخشید که «مسئله‌ی علوم انسانی این است که نمی‌داند مسئله‌ی ما چیست؟ مسئله‌ی علوم انسانی، ارتباطی به جامعه ندارد. راه نجات ما آموزش است. و چون نظام آموزشی ما آدم‌کش و استعدادکش است، باید برود سراغ خلاقیت و استعداد». سید مجید حسینی، راه کشف استعداد و پرورش خلاقیت را نیز علوم انسانی دانست.

حسینی در انتهای سخنان خود اشاره‌ای به نتایج رتبه‌بندی موسسه‌ی تیمز داشت. این موسسه با بررسی وضعیت دانش‌آموزان در مدارسِ ۴۷ کشورِ عضوِ موسسه، مسئله‌ی «خواندن و نوشتن» را در مقطع چهارم ابتدایی بررسی کرده است. در این بررسی، رتبه‌ی ایران، ۳۷ از بین ۴۷ کشور عضو است. حسینی با این آمار تاکید کرد تا نظام آموزشی به سمت «کار» و «خلاقیت» نرود، به رتبه‌های بهتری حتی در خواندن و نوشتن نیز دست نخواهد یافت.

این نشست با گفت‌وگوی تعاملی میان سخنران و دانش‌آموزان و معلمان مدرسه‌ی شرف‌الدین به پایان رسید.

دبیرستان شرف‌الدین، نخستین مدرسه‌ی تخصصی علوم انسانی کشور است که سلسله‌نشست‌های «عصر علوم انسانی» را از طریق طرح یک پرسش بنیادین درباره‌ی علوم انسانی و اجتماعی و دعوت از اساتید علوم انسانی کشور برای پاسخ به این سوالات، برگزار می‌کند. تاکنون شش جلسه‌ی دیگر با عناوینی چون «وضعیت علوم انسانی در ایران و نسبت آن با جامعه»، «علوم انسانی و انقلاب اسلامی»، «چرا باید علوم انسانی بخوانیم؟» و … برگزار شده است.

فاطمه مرتضوی/

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

1 × چهار =