نوآوری در علوم انسانی

معرفی یک مرکز موفق در زمینۀ نوآوری در علوم انسانی – اجتماعی در کنار علوم مهندسی و فنی

نویسنده: تمنا منصوری

بریتانیا به عنوان یکی از شاخص‌ترین کشورهای جهان در زمینۀ کاربردی سازی علوم انسانی و اجتماعی شناخته شده است. دفتر انتقال فناوری آکسفورد در راستای به چالش کشیدن این سوگیری متعارف بر سر کاربردی‌تر بودن علوم اس‌تی‌ای‌ام[۱] (طبیعی، فناوری، مهندسی و ریاضی) و حمایت از جامعۀ کلان‌تر، به‌پا گرفتن حدود ۳۰ استارت‌آپ در مرکز رشد خود که از سال ۲۰۱۱ آغاز به کار کرد کمک کرده است. نیمی از این استارت آپ‌ها از دل علوم اجتماعی سربر آورده اند. آنچه در ادامه‌ می‌خوانید چشم‌اندازی از فعالیت‌های این مرکز است.

تمام استارت آپ‌ها می‌خواهند جهان را به جایی بهتر تغییر دهند. اگر سریال آمریکایی سیلیکون ولی را دیده باشید، یکی از شعارهای کنایه‌آمیز تمام شرکت‌هایی که می‌خواهند در این درۀ جادویی جایگاهی برای خود دست‌و‌پا کنند این است که «ما می‌خواهیم جهان را به جایی بهتر تبدیل کنیم.» وقتی از بهتر بودن حرف به میان می‌آید منظور سودمند بودن و پایدار بودن است. آنچه کارآفرین‌ها را انگیزه‌مند می‌کند صرفاً انجام دادن چیزی اجتماعی نیست بلکه نیت شفاف خواستن برای تغییر جامعه است.

مناقشه بر سر سودمندی بیشتر علوم انسانی یا علوم طبیعی

انتقال فناوری یا بخش نوآوری در علوم انسانی دانشگاه‌ها از زمان تولد این ایده به عنوان حوزۀ تحت سلطۀ علوم بنیادین و پایه خود را معرفی کرد. این امر دلایل متعددی دارد؛ اول از همه سطح حمایتی است که یک شرکت اسپین اوت[۲] فیزیکی یا علوم طبیعی برای اینکه از یک شرکت کوچک به بازار برود احتیاج دارد. چرخۀ توسعه برای اسپین اوت در مقایسه با یک شرکت استارت آپ معمولی که می‌تواند قبل از رسیدن به مرحلۀ پولسازی هرجایی را از چند ماه تا سه یا پنج سال اشغال کند ممکن است به ۱۰ سال هم برسد.

همچنین بحث ثبت اختراع مطرح است که معمولاً بر نوآوری در علوم انسانی  فناورانه متمرکز است یعنی همان فعالیت اصلی یک دفتر نوآوری دانشگاهی نظیر نوآوری دانشگاه آکسفورد[۳]. درحالی که هیچ وحی منزلی در خصوص چگونگی فعل و انفعال ایده‌های نوآورانه وجود ندارد، قانون سر انگشتی کلی دربرگیرندۀ ثبت کردن ایده‌هایی خواهد بود که مرکز نوآوری آکسفورد قبل از پیش بردن آن‌ها مورد نظر قرار می‌دهد. این اتفاق برای حوزه‌هایی نظیر مهندسی یا کشف دارو دور از انتظار نیست اما برای ایده‌هایی در حوزۀ علوم انسانی و علوم اجتماعی داستان فرق می‌کند.

تحقق نوآوری در علوم انسانی با بنگاه‌های اجتماعی

مرکز فناوری دانشگاه آکسفورد به مطالبه روزافزون حمایت فناوری از جماعت علوم اجتماعی و انسانی پاسخ می‌دهد و درحال توسعۀ چندین محصول متفاوت است تا از افراد دانشگاهی که در صدد ایجاد اثر بزرگتر از درون ایده‌های خود هستند حمایت کند.

اول از همه، مدل بنگاه اجتماعی یا سرمایه گذاری اجتماعی است. در این حالت یک بنگاه اجتماعی که از یک سو شبیه خیریه و از سوی دیگر با یک شرکت غیر انتفاعی همپوشانی دارد می‌تواند ظواهر متفاوتی به خود بگیرد. اما ایده کلی در این مدل این است که تمامی سودهای حاصل از شرکت «همیشه سبز» هستند؛ یعنی به طور مستمر به شرکت باز می‌گردند تا به رشد پایدار بینجامند. نکته اصلی این است که این شرکت‌ها به سودآوری سازمانی ادامه می‌دهند اما تمرکزشان «بر اثر» است تا «بر سود».

چنین مدلی با انگیزه‌های اخلاقی و اثر محور موجود در علوم اجتماعی و انسانی برای مشارکت در نوآوری همسوتر است. مرکز نوآوری دانشگاه آکسفورد نیز به همین ترتیب تحقیقاتی را در راستای برنامه‌های بنگاه‌های اجتماعی در نهادهای همتای خود در راستای نوآوری در علوم انسانی اجرا می‌کند و در حال حاضر درحال مذاکره با کل دانشگاه برای طراحی و به‌کارگیری پیشنهاد بنگاه اجتماعی آکسفورد است. از این مهم‌تر، این مرکز درحال تدوین راهبردها و طرح‌های ابتکاری است که راه اندازی، رشد و پایداری موفقیت‌آمیز بنگاه اجتماعی را تضمین کند. درحال حاضر اسپین اوت‌های تحت حمایت این مرکز، از نرخ بقای ۸۷ درصدی در مقایسه با نرخ میانگین ۵۴ درصدی برخوردار هستند. (منظور از نرخ بقا یعنی همچنان در محیط کسب و کار هستند و پس از گذشت سه سال از آغاز به کار، فروش موفقی دارند).

پروژه‌های مرکز نوآوری دانشگاه آکسفورد: LIFE، Greater Change و Inkpath

درحالی‌که هنوز پیشنهاد بنگاه اجتماعی این مرکز به طور رسمی به گردش در نیامده است، بیش از ۲۰ پروژه در دستور کار قرار دارد. در رقابت میان بخش علوم انسانی- اجتماعی با علوم پزشکی باید دید کدام یک زودتر از دیگری پیشی می‌گیرند: sOPHIa از علوم اجتماعی و انسانی و LIFE (دستورالعمل‌های زندگی‌بخش برای مواقع ضروری) از طب تروپیکال.

با نگاهی اجمالی به پروژه‌های پلتفرم سرمایه گذاری جمعی دانشگاه آکسفورد یعنی OXReach متوجه می‌شویم که پروژۀ LIFE توانسته است با جذب حدود ۶۳ هزار پوند با استفاده از موبایل و واقعیت مجازی برای آموزش پزشکی مردم کشورهای درحال توسعه گام بردارد. پروژۀ دیگر این مرکز، Greater Change است که با جذب ۳۳ هزار پوند برای کمک به افراد بی خانمان تلاش می‌کند.

InkPath نیز به عنوان یک اسپین اوت علوم انسانی در سال ۲۰۱۷ با هدف ارائۀ حمایت شغلی برای دانشگاهیان آغاز به کار کرده است. این پروژه اولین پلتفرم نرم افزاری جامع و داده محور در نوع خود است که به عنوان اسپین اوت علوم اجتماعی فعالیت می‌کند و به کاربران کمک می‌کند تا توسعه حرفه ای خود را در قالبی هوشمند برنامه ریزی و رهگیری کنند.

این پلتفرم که هم در قالب اپلیکیشن و هم پایگاه اینترنتی طراحی شده است برای مدیران اجرایی، آموزشی و نیز دانشجویان کاربرد دارد. ایدۀ اولیه آن به سال ۲۰۱۳ باز می‌گردد؛ یعنی زمانی که مؤسس این اسپین اوت، دکتر جان مایلز، در قسمت علوم انسانی دانشگاه آکسفورد مسئول آموزش بود. او که خود مدرس ادبیات شکسپیر و رنسانس در گروه زبان انگلیسی دانشگاه لندن بود در پاسخ به سؤال که آیا می‌توانیم به دانشجویان و محققان کمک کنیم توسعه شخصی و حرفه ای خود را به شیوه‌ای مشارکتی و معنادار ردگیری کنند و به آن‌ها در راه دستیابی به مشاغل هیجان انگیز و اثربخش کمک کنیم InkPath را راه اندازی کرد.

با اینکه دانشگاه علامه طباطبایی سال گذشته مرکز رشد خود را افتتاح کرده است، تاکنون برنامه مشابهی مانند آنچه در بالا ذکر شد به صورت اسپین اوت از دل این مجموعه بیرون نیامده است. نزدیکترین مورد به این کار را می‌توان در اپلیکیشن‌هایی مانند «راکار» یا «کاربانک» شاهد بود که حوزه عملکردشان در زمینه کاریابی است اما به طور ویژه در مورد مهارت‌های دانشجویان علوم انسانی و  نوآوری در علوم انسانی در فرصت‌های شغلی آن‌ها هم افزایی لازم که به خروجی اپلیکیشن بینجامد صورت نگرفته است.


منابع:

Bibliography

Mann, M., & Bayes-Brown, G. (2018, March 7). Innovating in humanities and social sciences. Retrieved from Medium: https://medium.com/oxford-university/innovating-in-humanities-and-social-sciences-194a6085da34

https://oxreach.hubbub.net/

https://www.inkpath.co.uk/


[۱] – STEM (Science, Technology, Engineering and Mathematics)

[۲] – Spin Out: یکشرکت اسپین-آف که از آن تحت عناوینی چون اسپین-اوت یا استاربرست یاد می‌شود، به عملی گفته می‌شود که در آن یک شرکت، بخش‌های خود را به عنوان تجارت‌های جداگانه تقسیم می‌کند.

[۳] – Oxford University Innovation (OUI)

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

بیست − سه =