هنردرمانی ؛ تلفیقی از دانش روانشناسی و هنر

نویسنده: طاهره کرمی‌شعار

تخمین زمان مطالعه: ۶ دقیقه


همان‌طور که در مقالات قبل به این موضوع پرداخته شد، بازار کار رشته روانشناسی تنوع بی‌نظیری دارد و شناخت این تنوع می‌تواند روانشناسان را برای ورود به بازار کار آماده‌تر سازد. یکی از حرفه‌هایی که در روانشناسی وجود دارد و جذابیت فراوانی دارد، هنردرمانی است. این حرفه برای روانشناسانی که به هنر علاقه و باور دارند، انتخاب مناسبی خواهد بود. هنردرمانی برای تمام سنین و برای طیف وسیعی از اختلالات روانی، از اتیسم تا افسردگی به کار گرفته می‌شود. در این مقاله قصد داریم به معرفی مختصر این حرفه برای روانشناسان یا سایر افرادی که به روان‌درمانی می‌اندیشند، بپردازیم.


مقدمه

هنردرمانی خدمتی یکپارچه برای بهبود سلامت روان است که زندگی افراد، خانواده‌ها و انجمن‌ها را از طریق فعالیت‌های هنری، نظریه روانشناسی کاربردی و تجربه انسانی در حین روان‌درمانی بهبود می‌بخشد و غنی می‌سازد. این سبک درمانی برای ارتقای عملکردهای حسی-حرکتی و شناختی، پرورش عزت نفس و خودآگاهی، رشد تاب‌آوری هیجانی، بهبود بینش و مهارت‌های اجتماعی، کاهش و حل تعارض‌ها و آشفتگی‌ها و افزایش تغییرات اجتماعی و محیطی استفاده می‌شود.

کارهایی که هنردرمانگران در جلسه درمان انجام می‌دهند عبارت است از:

  • صحبت با مراجعان در طی جلسات هنردرمانی برای ایجاد رابطه درمانی، پیش بردن فرآیند درمان یا بازتاب واکنش‌های فرد به فرآیندهای هنری؛
  • هدایت جلسات هنردرمانی و فراهم کردن تجربیات خودبیانی برای کمک به بازیابی مراجعان از آسیب‌های شناختی، هیجانی یا حتی فیزیکی؛
  • طراحی جلسات یا برنامه‌های هنردرمانی برای رسیدن به اهداف مراجع؛
  • طرح‌ریزی برنامه‌های درمانی، خلاصه‌ها، فرآیندها یا سایر گزارش‌های مربوط به مراجعان؛
  • مشاهده و مستند کردن واکنش‌ها، فرآیند درمانی یا سایر پیامدهای مربوط به هنردرمانی.

هنردرمانگر باید مهارت‌ها و علوم مختلفی را فراگیرد تا بتواند در این حرفه موفق شود. درادامه به طور مختصر به معرفی این علوم و مهارت‌ها می‌پردازیم.

  • روانشناسی: دانش رفتار و عملکرد انسان؛ تفاوت‌های فردی در توانایی، شخصیت و علائق؛ یادگیری و انگیزش؛ روش‌های پژوهش روانشناختی و ارزیابی و درمان اختلالات عاطفی و رفتاری.
  • ‌هنرهای زیبا: دانش نظریات و تکنیک‌های مورد‌نیاز برای ترکیب کردن، تولید کردن و اجرا کردن کارهای موسیقیایی، رقص، هنرهای تجسمی، نمایش و مجسمه‌سازی.
  • برداشت اجتماعی: آگاه بودن از واکنش دیگران و فهم اینکه چرا افراد این‌گونه رفتار می‌کنند.
  • شنیدن فعال: معطوف کردن تمام توجه به آنچه دیگران می‌گویند؛ صرف زمان برای فهم نکاتی که وجود دارد؛ پرسیدن سوال‌های مناسب در زمان‌های مناسب.
  • صحبت کردن: صحبت کردن با دیگران برای انتقال مؤثر اطلاعات به ‌آن‌ها.
  • تفکر انتقادی: استفاده از منطق و استدلال برای تعیین قوت و ضعف راه‌حل‌های موجود، نتیجه‌گیری یا رویکردهای مختلف به مسائل.
  • قضاوت و تصمیم‌گیری: در نظر گرفتن هزینه‌ها و سودهای احتمالی برای انتخاب بهترین گزینه‌های ممکن.

سبک کاری

سبک کاری هنردرمانگری نیز تا حد زیادی مشابه درمانگری بالینی متعارف است. به برخی از ویژگی‌های این سبک کاری در ادامه اشاره می‌کنیم:

  • خودکنترلی: این شغل مستلزم حفظ آرامش، بررسی هیجانات، کنترل خشم و پرهیز از رفتار پرخاشگرانه حتی در موقعیت‌های دشوار است.
  • نگرانی برای دیگران: این شغل مستلزم حساس بودن نسبت به نیازها و احساسات دیگران و فهم و درک ایشان و یاری‌گر بودن است.
  • یکپارچگی: این حرفه مستلزم صادق و اخلاقی بودن است.
  • تحمل استرس: پذیرش انتقاد دیگران و به طور مؤثر و با آرامش برخورد کردن به ویژه در شرایط استرس‌زا، از ویژگی‌های مهم این حرفه است.
  • سازگاری/انعطاف‌پذیری: پذیرابودن تغییر (چه مثبت و چه منفی) و پذیرش تنوع چشم‌گیر در محیط کار نیز از ویژگی‌های این شغل است.

درآمد

بر اساس جست‌وجوهای انجام‌شده، میانگین درآمد هنردرمانگران در سال ۲۰۱۶ در ایالات متحده امریکا سالانه ۴۶٫۴۱۰ دلار و به صورت ساعتی ۲۲٫۳۱ دلار است. در سال ۲۰۱۴، ۱۹۰۰۰ روانشناس در امریکا به کار هنر‌درمانی مشغول بوده‌اند. پیش‌بینی شده است که از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ رشد این حرفه و اشتغال افراد به این کار از ۹ تا ۱۳ درصد بیش از میانگین باشد و همچنین میزان افزایش موقعیت‌های کاری در این حرفه در همین دوره ۶۶۰۰ خواهد بود. بیشتر روانشناسانی که‌ در امریکا به هنردرمانی مشغول‌اند، زنان هستند و اکثر ایشان از رضایت شغلی بسیاری برخورداراند.

آمار انجمن پزشکی آمریکا نشان می‌دهد که میزان درآمد هنردرمانگران، مانند سایر مشاغل و حرفه‌ها با افزایش تجربه آن‌ها افزایش می‌یابد. هنردرمانگران در ابتدای کار، به طور میانگین دارای درآمد سالانه ۳۹۰۰۰ دلار هستند. هنردرمانگران با تجربه متوسط به طور میانگین درآمد بین ۳۰۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰ دلار در سال دریافت می‌کنند. زمانی که تجربه کاری هنردرمانگران به حد مطلوب برسد، به طور میانگین درآمد ۸۰۰۰۰ تا ۱۴۹۰۰۰ دلار در سال را به خود اختصاص می‌‌دهند.

انجمن هنردرمانی امریکا[۱]

انجمن هنردرمانی امریکا سازمان غیرانتفاعی، غیرحزبی و آموزشی است که به رشد و توسعه حرفه هنردرمانی اختصاص دارد. این انجمن که در سال ۱۹۶۹ دایر شد، یکی از سازمان‌‌های پیشتاز در عرصه هنردرمانی است. هدف اصلی این سازمان، توسعۀ دسترسی به هنردرمانگران حرفه‌ای و هدایت جامعه به پذیرش هنردرمانی به عنوان حرفه مربوط به سلامت روان متعارف است. انجمن هنردرمانی امریکا شامل مجله پژوهشی برای چاپ مقالات مرتبط در این زمینه، مؤسسه آنلاین برای برگزاری دوره‌های آموزشی برای هنردرمانگران، کنفرانس‌های سالانه و رویدادهایی از این قبیل است تا هنردرمانی را بیش از پیش توسعه و گسترش دهد.

هنردرمانی در ایران

هنردرمانی در ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است. موسیقی‌درمانی/ صوت‌درمانی، شن‌درمانی، سفال‌درمانی، عروسک‌درمانی، نقاشی‌درمانی، نمایش‌درمانی یا روان‌نمایش‌درمانی، هنردرمانی وحدت‌مدار و هنرهای تجسمی از جمله هنردرمانی‌هایی هستند که در ایران اجرا می‌شود. همچنین گفته می‌شود که هنردرمانی خانواده نیز شکل گرفته است؛ از این تکنیک خصوصاً برای بهبود رابطه والد- کودک استفاده می شود. مکان‌ها و مؤسساتی نیز وجود دارد که در آن تلاش می‌شود از طریق هنردرمانی به کودکان دچار اتیسم کمک شود. اگرچه هنردرمانی در ایران وجود دارد و مؤسسات و کلینیک‌هایی به این درمان اختصاص یافته‌اند، اما به نظر می‌رسد که تا به اوج رسیدن این حرفه در ایران راه زیادی باقی است.

منابع:

http://www.rahnemon.org/

https://www.onetonline.org

https://arttherapy.org/

[۱] American Art Therapy Association (AATA)

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

پانزده + هجده =