روانشناسی و آموزش زوج ها

نقدی بر طرح مربیگری مهارت‌های ازدواج

نویسنده: زهرا عرب

تخمین زمان مطالعه: ۴ دقیقه


در این نوشته کوتاه تلاش کرده ام تجربه ام را از یکی از دوره هایی که وزارت ورزش و جوانان در راستای کم‌کردن طلاق در جامعه برای روانشناسان گذاشته بود بگویم و توضیح دهم که در این دوره ها چگونه ابهامات زیادی حول و حوش مفهوم زنانگی و مردانگی، نقش های زوجین و محتوای آموزشی دارند و در حقیقت به جای دادن مهارت به افراد، ابهامات بیشتری درست می کنند. در نهایت هدف این متن این بود که توجه دوستان روانشناس را به این نکته جلب کنم که کلیشه های ذهنی خودمان را جای واقعیت هایی که قرار است به مردم بدهیم نگیریم. قطعا روانشناسی از طریق مهارت‌های فردی، بالا بردن ‌مهارت‌های زندگی و حل مسئله و … چیزهای زیادی برای عرضه کردن به زوج ها دارد.


دفتر ازدواج و تعالی خانوادۀ وزارت ورزش و جوانان در راستای کم‌کردن طلاق در جامعه برای اولین‌بار شروع به برگزاری دوره‌هایی با موضوع «مربیگری مهارت‌های ازدواج» برای روانشناسان و مشاوران کرده است. قرار است از طریق این دوره‌ها ۲۵۰۰ نفر از دانش‌آموختگان رشته‌های روانشناسی و مشاوره آموزش ببینند و از فروردین ۹۶ دوره‌هایی را برای عموم مردم برگزار کنند. هدف این دوره‌ها آموزش پیش از ازدواج و مدیریت سال اول آن است. قرار است محتوای این آموزش‌ها یکسان باشد و همۀ روانشناسان و مشاوران، یک امر واحد را در این دوره‌ها بگویند.

برگزاری این دوره‌ها واقعاً ارزشمند است. در هر حال ازدواج، به آموزش‌هایی نیاز دارد و از طرف دیگر برای کنترل مسئله‌ای به عنوان طلاق، یکی از راه‌حل‌ها آموزش است.

 در کنار کار ارزندۀ وزارت جوانان که امیدوارم ادامه یابد، به عنوان یک روانشناس و کسی که در یکی از دوره‌های مربیگری مهارت‌های ازدواج شرکت کرده است، می‌خواهم  نکات و نقدهایی را که به ذهنم می‌رسد به منظور پویاتر شدن و نتیجه‌بخش‌‌تر شدن این طرح بیان کنم.

چند سؤال جدی:

قرار است چه چیزی را آموزش دهیم؟

دربارۀ ازدواج در جلسه صحبت‌های زیادی شد. همۀ روانشناسان و مشاوران اتفاق نظر داشتند که آشنایی پیش از ازدواج ضروری است. دربارۀ چالش‌های این دوره هم صحبت شد، اما ظاهراً مدرس دوره موضوعی به نام صیغه را راه‌حل این مسئله می‌دانستند. سؤالی که برای من پیش می‌آید، این است: ما برای کدام جامعه صحبت می‌کنیم؟ به دور و اطرافمان هم که نگاه کنیم، افراد با فرهنگ‌های مختلف در کنار ما زندگی می‌کنند. اینکه ما بخواهیم چیزی را به جامعه تزریق کنیم، محکوم به شکست است. هر فرهنگی، بد و خوب، سازوکارهایی برای ازدواج دارد. صیغه فقط راه‌حلی برای یک طیف جامعۀ ایران است. به نظرمن تأکید ما بهتر است فقط روی آشنایی پیش از ازدواج و مسائل آن باید باشد تا نسخه‌پیچی دربارۀ آن که این آشنایی چگونه باید اتفاق بیفتد. از اینجا به بعد مدرس دارد یا دربارۀ اعتقادات خودش یا اعتقادات گروهی خاص صحبت می‌کند!

کدام مرد؛ کدام زن!؟

یکی از مشکلات این بود که جلسه پر از پیش‌فرض‌هایی دربارۀ زنان و مردان بود: زنان بیشتر این روحیه را دارند؛ مردان روحیۀ دیگری؛ زنان مردان مقتدر می‌خواهند؛ زنان باید به زنانگی خود برسند؛ زنان نباید خیلی جزئی‌نگر باشند؛ مردان باید بتوانند کار کنند ولی مدیریت مالی با زنان باشد و…. اگر با افراد هر جامعه‌ای صحبت کنید به لیست بلندبالایی از این پیش‌فرض‌ها برمی‌خورید. به گمان من یکی از وظایف روانشناسان و مشاوران ازدواج این است که این فهرست‌ها را بشکنند نه اینکه ذهن افراد را با باورهایی از طبقۀ خود یا تجربۀ زیستۀ خود پر کنند. آنچه ما باید به افراد آموزش دهیم اتفاقاً کنارگذاشتن کلیشه‌هایی است که اغلب حاصل ترس‌ها و محیط رشد ما هستند. بهتر است توجه فرد را به جای این کلیشه‌ها به شناخت واقعی فرد مقابلش معطوف کنیم و از این طریق افراد را به سمت فهم منظر یکدیگر سوق دهیم.

زوج‌ها قرار است چه شکلی باشند؟

از جلسه این نتایج استنباط می‌شد که مردها افرادی هستند که صبح از خواب بیدار می‌شوند و می‌روند سرکار؛ زن‌ها هم یا کار می‌کنند یا نه، ولی هرچه هست با زنانگی خود که بیشتر همان آرایش و زیبایی است، این مردها را کنار خود نگه می‌دارند. با این نگاه گمانم صنف لوازم آرایشی‌ و آرایشگاه‌ها بیشتر از ما روانشناسان می‌توانند به تداوم خانواده کمک کنند. باورم این است که روانشناسان و مشاوران باید کمی نگاه عمیق‌تری داشته باشند. قطعاً زوج‌های مختلف با هم متفاوتند. همسران ممکن است چیزهای مختلفی را از هم بخواهند: محبت، احترام، مراقبت، رابطۀ جنسی، ثروت، قوی بودن، خانوادۀ صاحب‌نام، بچه‌دار شدن و… که هیچ‌کدام هم اشکالی ندارد. برای نگه‌داشتن یک پیوند، یکی از مؤلفه‌های بسیار مهم، تقویت فهم نگاه فرد مقابل و تأکید بر احترام به آن است که واقعا جای آن‌ها در این جلسه بسیار خالی بود و حتی چنین نگاه‌هایی مانع این اهداف می شود.

1+

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

بیست + هجده =