پژوهش علوم انسانی وکاربردی سازی علوم انسانی

پروژۀ ارزیابی پژوهش علوم انسانی و هنر می­تواند به مدلی مناسب برای نشان دادن تأثیر اقتصادی، علمی، فرهنگی، سیاسی علوم انسانی در ایران مبّدل گردد.

نویسنده: صالح صالح نژاد

مدت زمان مطالعه:۳ دقیقه


در سال­های اخیر و هم­زمان با مطرح شدن هزینه‌­های عمومی به یکی از مهم‏ترین مسائل داخلی کشورها، تقاضا برای شفافیت و مسئولیت­پذیری به‌­طور قابل توجهی افزایش یافته است؛ به‌­طوری‏که محرک­‌های بیشتری را برای ریاضت­‌کشی و صرفه‏‌جویی درون شبکه منابع مالی و پولی کشورهای مختلف به‌­وجود آورده است. گفته می­شود مجموع این عوامل سبب شده است که اجزای مختلف جامعه، اقتصاد و سیاست‏‌گذاری در سراسر دنیا، موضوع مورد مطالعۀ انواع مطالعات مرتبط با بررسی تأثیرات سیاست‏‌گذاری‏ها و مداخلات انسانی و حتی طبیعی قرار بگیرد.


    یکی از زیر بخش­هایی که می­توان با جرأت ادعا داشت که بخش عمدۀ هزینه­‌های عمومی غالب کشورها را مصرف می­کند، دانشگاه­ها و فعالیت­های علمی است. فعالیت­‌های آکادمیک از آنجا که در اغلب موارد از جمله رشته­‌های مربوط به حوزۀ علوم انسانی دارای تأثیرات غیر مستقیم، ناخواسته و بلندمدت اند، همواره از سوی مراکز مختلف حکمرانی و سیاست‌­گذاری مورد ایراد، انتقادات یا در افراطی­‌ترین صورت خود مورد حملاتی در باب کارایی  یا بهینگی قرار گرفته­‌اند. به­‌عنوان مثال، در این راستا می­توان به انتقادات وارد به کارآمدی علوم انسانی در ایران از سوی مراکز مختلف سیاست‌­گذاری و قدرت اشاره کرد. اگرچه بخشی از این ایرادات، ریشه در پایگاه­‌های ایدئولوژیک منتقدان دارد، با این­حال موضع­‌گیری­‌هایی نیز وجود داشته‌­اند که به‌‏طور خلاصه از نبود پیوند میان علوم انسانی با مسائل روز جامعه و اقتصاد ایران حکایت دارند.

با این‌­حال، انتقادات وارده به علوم انسانی و تحقیقات مرتبط با آن، محدود و منحصر به ایران نبوده و خود یکی از مسائل روز و مطرح بیشتر کشورهای جهان است. برای مثال، اخیراً در انگلستان ذیل پروژه­ای تحت عنوان “ارزیابی تأثیر پژوهش علوم انسانی و هنر در دانشگاه کمبریج” به مبحث بررسی میزان و نوع تأثیراتی که رشته­‌های علوم انسانی می­توانند برای هر دو جامعۀ علمی کمبریج و جامعۀ انگلستان داشته باشد، پرداخته شده است. اگرچه این تحقیق در کشوری متفاوت از کشور ما و با بستری متمایز صورت گرفته است، پروژۀ ارزیابی پژوهش علوم انسانی و هنر می­تواند به مدلی مناسب برای نشان دادن تأثیر اقتصادی، علمی، فرهنگی، سیاسی علوم انسانی در ایران مبّدل گردد؛ چراکه در کشور ما تحقیقات مرتبط با ارزیابی علوم انسانی در مراحل اولیۀ حیات خود قرار دارند.

پروژۀ ارزیابی تأثیر پژوهش علوم انسانی و هنر در دانشگاه کمبریج، در سال ۲۰۰۹ میلادی توسط گروه مطالعاتی رند[۱] و با حمایت دانشگاه کمبریج و مرکز پژوهش‏های علوم انسانی و هنر انگلستان (AHRC) و به­‌منظور سنجش فعالیت­های مرتبط با علوم انسانی و هنر کمبریج و ارائۀ یک مدل روش‌­شناختی – موسوم به چهارچوب تحلیلی بازگشتی- برای تحقیقات آتی در دانشگاه­های بریتانیا و سایر کشور به انجام رسیده است.

روش‌های مطالعاتی

روش این مطالعه، هم روش­های کمّی و هم کیفی بوده است و با استفاده از روش­های مصاحبه و پیمایش در میان پژوهشگران و اساتید دانشگاه کمبریج و کاربران خارجی علوم انسانی و هنر- همانند فستیوال‏‌ها، موزه­‌ها و روزنامه‌‏نگاران- متغیرهای مورد نظر و مهم استخراج شده اند و سپس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته­‌اند.

به­‌طور کلی می­توان مزایای این تحقیق را معطوف به دو حوزۀ دانشگاه کمبریج و مرکز پژوهش علوم انسانی و هنر دانست. در حالی‌­که هدف دانشگاه کمبریج از ارزیابی تأثیرات پژوهش علوم انسانی و هنر، نشان دادن نقش علوم انسانی و هنر در اقتصاد و جامعه است، مزیّت این پژوهش برای مرکز پژوهش علوم انسانی و هنر، معطوف به یک مقیاس ملی است. به‌­عبارت‌‏دیگر، حکومت بریتانیا در سطح ملی و برای سرمایه‌­گذاری در پژوهش علوم انسانی و هنر، نیازمند توجیهات بیشتری است که این موارد از طریق مرکز پژوهش علوم انسانی و هنر، گردآوری و به حکومت ارائه می­شوند.

پژوهش علوم انسانی

پژوهش علوم انسانی

منابع:

Levitt, Ruth & Et Al. (2010). Assessing the Impact of Arts and Humanities Research at the University of Cambridge. University of Cambridge and the Arts and Humanities Research Council.


[۱] . the Rand

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

14 + 9 =