پیمایش و سیاستگذاری

پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های دانشجویی یکی از ابزار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های کارامد برای مدیران و سیاستگذاران خرد و کلان دانشگاهی در شناخت نیاز‌‌‌‌‌‌‌‌ها، شرایط موجود دانشجویان از منظر‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مختلف روانی، اجتماعی، شغلی، خانوادگی و تحصیلی، نگرش دانشجویان به موضوعات مختلف و همچنین امکان بهبود تجربه دانشگاهی و بهینه سازی آن است.

نویسنده: سمیه موسوی

تخمین زمان مطالعه: ۷ دقیقه


 متن پیش رو در ابتدا به بیان اهمیت و ضرورت پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌های دانشجویی پرداخته و سپس با بررسی چندین سایت جمع آوری داده ­‌‌‌‌‌‌‌های حاصل از پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌های دانشجویی در کشور‌‌‌‌‌‌‌های انگلیس، آمریکا و استرالیا، تصویری از نحوه انجام پیمایش، موضوعات آن و دغدغه­‌‌‌‌‌‌‌های همبسته با آن ارائه ‌‌‌می‌ کند. در پایان سه نمونه از پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌‌ها در موضوعات روانشناختی، جامعه شناختی و زیست اجتماعی دانشگاهی در این کشور‌‌‌‌ها مطرح می­‌شود.


مقدمه

پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های دانشجویی یکی از ابزار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های کارامد برای مدیران و سیاستگذاران خرد و کلان دانشگاهی در شناخت نیاز‌‌‌‌‌‌‌‌ها، شرایط موجود دانشجویان از منظر‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مختلف روانی، اجتماعی، شغلی، خانوادگی و تحصیلی، نگرش دانشجویان به موضوعات مختلف و همچنین امکان بهبود تجربه دانشگاهی و بهینه سازی آن است. در کشور‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های توسعه‌یافته سرمایه‌گذاری بر روی انجام این پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌‌ها به شکلی جدی مورد توجه قرار ‌‌‌می‌‌گیرد. نقطه آغازین یک پیمایش هدف‌گذاری انجام آن، طراحی سوالات و مخاطب‌شناسی است. پس از آن اجرا، ایجاد توزیع و تنوع مناسب از شرکت‌کنندگان در پیمایش مورد توجه است و آنگاه  تحلیل داده­‌‌‌‌ها، جمع‌بندی و نتیجه‌گیری و ارائه آن‌‌‌‌ها مدنظر قرار ‌‌‌می‌­گیرد. نقصان در انجام هریک از این مراحل، کلیت پیمایش را از موضوعیت و کارایی ساقط ‌‌‌می‌­کنند.

از دیگر سو انجام پیمایش با موضوعاتی همچون حریم خصوصی و دغدغه­‌‌‌‌‌‌‌های اخلاقی و امنیتی استفاده از اطلاعات شخصی افراد در فضای عمو‌‌‌می‌ و گستره انتشار نتایج همبسته است. از این رو طراحان یک پیمایش دانشگاهی قبل از هر چیز باید آگاهی ­‌‌‌‌‌‌‌های لازم را نسبت به چرایی و چگونگی یک پیمایش کارامد و مفید کسب کرده و سپس به انجام آن اقدام ورزند. در راستای این هدف یادداشت پیش رو به بررسی مجموعه‌ای از پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌های دانشگاهی انجام شده و منتشر شده در دانشگاه­‌‌‌‌‌‌‌های معتبر انگلستان، آمریکا و استرالیا پرداخته و نمونه­‌‌‌‌‌‌‌هایی را از آن­‌‌‌‌ها ارائه ‌‌‌می‌­کند.

انگلستان

در کشور انگلستان، یک مؤسسه آموزش عالی به همراه یک مؤسسه خیریه، به طور مشخص بر روی جمع آوری داده­‌‌‌‌ها و اطلاعات دانشجویی فعالیت ‌‌‌می‌­کنند. آن­‌‌‌‌ها هر ساله داده­‌‌‌‌ها را از دانشگاه­‌‌‌‌‌‌‌های انگلستان گرفته بر روی یک پایگاه اینترنتی و آنلاین جمع آوری ‌‌‌می‌ کنند. از دیگر سو، آن‌‌‌‌ها گزارش و نتایج این آمار و داده­‌‌‌‌ها را به گروه ‌‌‌‌‌‌‌های پژوهشی دولتی و غیردولتی که نیاز به استفاده از آن دارند، ‌‌‌می‌­فروشند. این داده­‌‌‌‌ها ‌‌‌می‌ تواند در موارد زیر مورد استفاده قرار گیرند؛ برنامه‌ریزی­‌‌‌‌‌‌‌های استراتژیک دولتی و خصوصی مرتبط با آموزش عالی، پژوهش­‌‌‌‌‌‌‌های دانشگاه‌محور و توصیف و تحلیل روند‌‌‌‌‌‌‌های اجتماعی و اقتصادی در دانشگاه. این سایت همچنین به برگزاری سمنیار‌‌‌‌‌‌‌های آموزشی در زمینه تحلیل داده­‌‌‌‌ها برای مؤسسات و افراد علاقمند اقدام ‌‌‌می‌­ورزد. این داده­‌‌‌‌ها در زمینه­‌‌‌‌‌‌‌های زیر طبقه­‌بندی شد‌‌‌‌ه‌اند؛ دوره­‌‌‌‌‌‌‌های آموزشی، فرصت­‌‌‌‌‌‌‌های شغلی آینده فارغ‌التحصیلان، مشارکت­‌‌‌‌‌‌‌های دانشجویی، آمار‌‌‌‌‌‌‌های دانشجویی، کارمندان نهاد‌‌‌‌‌‌‌های دانشگاهی و ضوابط اشتغال و قرارداد‌‌‌‌‌‌‌های کاری آنان، حامیان مالی دانشگاه ­و آمار مربوط به انتشارات دانشگاهی.

در بخش اطلاعات دانشجویان یا کارمندان مواردی همچون داده­‌‌‌‌‌‌‌های زیر در این وب‌سایت در درسترس قرار ‌‌‌می‌­گیرد؛ تاریخ تولد، معلولیت، قومیت، مشکلات مرتبط با سلامت، نام و نام خانوادگی، جنسیت، اسکان در دوره تحصیل و … . این داده­‌‌‌‌ها را ‌‌‌می‌­توان به سه دسته داده­‌‌‌‌‌‌‌های خصوصی، داده­‌‌‌‌‌‌‌های خصوصی حساس و اطلاعات غیر خصوصی تقسیم کرد. همان طور که ملاحظه ‌‌‌می‌­شود، بخش اعظمی از این داده­‌‌‌‌ها شامل اطلاعات محرمانه و خصوصی افراد ‌‌‌می‌­شوند. در انگلستان دانشگاه­‌‌‌‌ها بر اساس قانون مکلف به نگهداری داد‌‌‌‌‌‌‌ه ای شخصی و تامین امنیت حقوق و حیطه شخصی افراد هستند. اما از دیگر سو ضرورت حفظ عملکرد دانشگاه و لزوم داشتن این داده­‌‌‌‌ها برای مواردی همچون ارائه مشاوره به و حمایت از دانشجویان، بازبینی علمی تحقیقاتی دانشگاه و ارجاعات نهادی، مقامات دانشگاه را ناچار به ضبط این اطلاعات ‌‌‌می‌­کند. از این رو افرادی که مایل به استفاده از داده­‌‌‌‌ها و تحلیل آن­‌‌‌‌ها هستند، همچون شرکت­‌‌‌‌‌‌‌های وام دهنده به دانشجویان، ادارات دولتی و امنیتی و سازمان‌‌‌‌‌‌‌های مالیاتی باید بر طبق قانون دارای مجوز‌‌‌‌ها و شرایط خاصی برای استفاده از آن باشند.

ایالات متحده

در ایالات متحده استفاده از داده­‌‌‌‌‌‌‌های پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌های دانشجویی به شکل گسترد‌‌‌‌‌‌‌ه‌ای رو به افزایش است. در این کشور مواردی هم چون آینده کاری، انتظارات تحصیلی و آموزش‌های دوره کارشناسی برای دانشجویان در آستانه ورود به مقطع کارشناسی ارشد مورد توجه قرار ‌‌‌می‌­گیرد. این پیمایش­‌‌‌‌ها در دوره‌های متناوب بر روی پرسش‌شوندگان قبلی برای بازبینی نتایج، تکرار می­‌شود. در مورد دانشجویان مقاطع پسادکتری، پیمایش تجربیات دانشجویی در حین تحصیل، تجربه ورود به کار و تشکیل خانواده انجام می­‌گیرد. پیمایش دیگری در دانشگاه­‌‌‌‌‌‌‌های  آمریکا طی یک پژوهش جامع بر روی دانشجویان مقاطع مختلف تحصیلی به بررسی نحوۀ تامین هزینه­‌‌‌‌ها و مخارج تحصیلی آن‌‌‌‌ها ‌‌‌می‌ پردازد.

 پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌های رفاه و سلامت ذهنی دانشجویان، میزان مشارکت دانشجویی، وضعیت اجتماعی، وضعیت سلامت روانی و جسمی آنان، باور‌‌‌‌ها و عقاید مذهبی و سیاسی آن­­‌‌‌‌ها از دیگر پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌های انجام شده در دانشگاه­‌‌‌‌‌‌‌های ایالات متحده است. این پیمایش­‌‌‌‌ها از لحاظ پرسش‌شوندگان طیف وسیعی از مخاطبان از دانشجویان سال اول دانشگاه تا تحصیلات تکمیلی و همچنین فارغ‌التحصیلان و کارمندان شاغل در دانشگاه را شامل ‌‌‌می‌­شود. نظام گردآوری داده­‌‌‌‌ها در این سیستم کل گرا بوده و پیمایش­‌‌‌‌‌‌‌های موضوعی مختلف همسو با یکدیگر و در کنار هم مورد تحلیل قرار ‌‌‌می‌­گیرند؛ برای نمونه پیمایش عملکرد تحصیلی دانشجویان، همراه با  پیمایش موقعیت اجتماعی و سبک­‌‌‌‌‌‌‌های ارتباطی آن­‌‌‌‌ها تحلیل­‌‌‌‌‌‌‌های نظام مند و معنادار را فراهم ‌‌‌می‌­­سازند.

نمونه‌ای از پیمایش­‌‌‌‌ها

پیمایش شخصیت در محل کار که در استرالیا زیر نظر اساتید روانشناسی انجام شده است، نمونه یک پیمایش روان‌شناختی است. مخاطب پیمایش دانشجویان شاغل دانشگاه‌هاست. پیمایش حدود ۳۵۰ سؤال را در برداشته و به صورت اینترنتی و آنلاین اجرا ‌‌‌می‌­شود. در این پیمایش نخست اطلاعات متغیر‌‌‌‌‌‌‌های جمعیت‌شناختی و شرایط فردی و اشتغال مخاطب مورد توجه قرار ‌‌‌می‌­گیرد. و سپس سؤال­‌‌‌‌‌‌‌هایی این چنین از فرد پرسیده ‌‌‌می‌­شود؛ خود را رهبر خوبی ‌‌‌می‌­داند یا خیر؟ فرد لجبازی است یا پیامد‌‌‌‌‌‌‌های رفتارش را ‌‌‌می‌­پذیرد؟ تمایل به رشد و کمال دارد یا خیر؟ تا چه حد کنش­‌‌‌‌‌‌‌های اخلاقی برای او در محیط کار مهم هستند؟

پیمایش دیگری که نمونه‌ای از یک پیمایش جامعه‌شناختی است، در دانشگاهی انگلیسی انجام شده و با توجه به ساختار چند فرهنگی دانشگاه­‌‌‌‌‌‌‌های این کشور،  به بررسی ارزش­‌‌‌‌‌‌‌های فرهنگی و تجربیات چند فرهنگی در محیط دانشگاه ‌‌‌می‌­پردازد. هدف از این پیمایش بررسی رابطه میان تجربیات مربوط به طرد یا پذیرش در یک گروه فرهنگی ‌‌‌می‌­باشد. فرایند شرکت در پیمایش داوطلبانه بوده و پاسخ­‌‌‌‌ها محرمانه خواهد ماند. در این پیمایش ابتدا از اطلاعات فردی و جمعیتی و قومیتی و فرهنگی فرد و سپس ویژگی­‌‌‌‌‌‌‌های شخصی­‌اش سوال ‌‌‌می‌­شود. سپس مواردی همچون میزان مشارکت فرد در فعالیت‌‌‌‌‌‌‌های فرهنگی خانواده و فهم و پذیرش آن توسط خانواده، میزان تعلق او به ارزش­‌های فرهنگی محیط زندگی و جامعه میزبان، تفاوت­‌‌‌‌‌‌‌های فرهنگی که در آن رشد یافته و فرهنگ جامعه میزبان، مورد سؤال قرار ‌‌‌می‌­گیرد.

نمونه پیمایش دیگر در ایالات متحده صورت پذیرفته و موضوع آن زندگی اجتماعی زیست دانشگاهی است. در این پیمایش که به صورت آنلاین انجام ‌‌‌می‌­شود، پس از بررسی اطلاعات و متغیر‌‌‌‌‌‌‌های جمعیتی و فردی مخاطب درباره تمایلات و رفتار‌‌‌‌‌‌‌های جنسی او با جزئیات سؤال ‌‌‌می‌­شود. عقاید و دیدگاه­‌‌‌‌‌‌‌های دانشجو از گذر پرسش از نظر او نسبت به مقولاتی همچون سقط جنین، تعدد روابط جنسی، خیانت در رابطه عاطفی و نقش­‌‌‌‌‌‌‌های جنسیتی مورد توجه قرار ‌‌‌می‌‌گیرد.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

15 − 14 =