گفتارهایی در تاریخ علم

نویسنده: جرج سارتن ـ مترجم: غلامحسین صدری‌افشار ـ نشر آییژ

 

جرج سارتن (جرج آلفرد لئون سارتن) دانشمندی پرکار و جستجوگری خستگی‌ناپذیر بود. نخستین تجربیات دانشگاهی و نیز نخستین موفقیت‌های علمی خود را در رشته‌ی شیمی کسب کرد، اما بعد به ریاضیات دل بست و در این رشته تا کسب مدرک دکتری پیش رفت. در بحبوحه جنگ اول جهانی، بلژیک را به مقصد انگلیس ترک کرد، اما در این کشور نیز ماندگار نشد و از آن‌جا راهی ایالات متحده شد. سرانجام در دانشگاه هاروارد اقامت گزید و از سال ۱۹۲۰ در آن‌جا به سخنرانی و تدریس مشغول شد. زندگی و کارهای علمی و پژوهشی او بیش از سه دهه دیگر ادامه یافت؛ در این مدت با بنیاد بین‌المللی صلح کارنگی نیز همکاری داشت و حتی گفته‌اند که برای یادگیری زبان عربی و دیدن دستنوشته‌های دانشمندان مسلمان و مطالعه نسخه‌های خطی برجای مانده از دوران تمدن اسلامی به آسیای غربی مسافرت کرد.

گویا به تدوین دانشنامه‌ای درباره تاریخ علم می‌اندیشید؛ اثری که در آن تمام تلاش‌های دانشمندان شرقی و غربی و جایگاه و سهم هرکدام از آن‌ها در تاریخ علم و افزودن به این میراث عظیم بررسی شود. اما مسیری که می‌پیمود نیمه‌تمام ماند و دانشنامه‌ای که در سر داشت ـ به شکل مورد نظر وی ـ هرگز نوشته نشد. پیش از مرگ «جامعه تاریخ علم سارتن» را تأسیس کرد و به هدف ایجاد انگیزه و پویایی بیشتر در میان محققان، جایزه‌ای سالانه ـ به نام مدال جرج سارتن ـ برای مورخان علم در نظر گرفت.

کتاب «گفتارهایی در تاریخ علم» او هم چنان که از عنوانش پیداست دربرگیرنده مقاله‌هایی از خود او درباره تاریخ علم است. این اثر چکیده‌ای از بهترین تحقیقات و نوشته‌های سارتن را در خود جای داده است و هنوز بعد از گذشت بیش از نیم‌قرن از نخستین انتشار آن، کتابی خواندنی و قابل دفاع به شمار می‌رود. گفتنی است که برخی‌ها جرج سارتن را برای تحقیقات عمیقش درباره سیر رشد و تحول دانش بشری و کوشش‌هایی که برای بررسی تلاش و تأثیر دانشمندان گذشته انجام داد «پدر تاریخ علم» می‌نامند.

1+

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

1 × 3 =