تجربه‌ی کاربری ؛ آشنایی و معرفی آن

‌تجربه‌ی کاربری در پیوند با علوم انسانی- نمودی از تلاقی تکنولوژی و علوم انسانی-۱

نویسنده: محمدرضا ملکی

تخمین زمان مطالعه: ۸ دقیقه


یکی از مهم‌ترین مفاهیم به‌روز و جذاب دنیای تکنولوژی تجربه‌ی کاربری ست. چیزی که باعث قوام ارتباط انسانی با تکنولوژی می‌شود. در این نوشته همراه ما باشید تا در مورد این مبحث جذاب توضیحاتی بیان شود.


استیو جابز در آخرین سال‌های عمر خود در معرفی آی پد گفته بود: «در دی ان ای اپل این نکته جای گرفته است که تکنولوژی به‌تنهایی کافی نیست. تکنولوژی ما با علوم انسانی پیوند خورده است. این چیزی ست که قلب ما را به ضربان واداشته است و این چیزی ست که در دوران پس از کامپیوترهای شخصی وجود خواهد داشت».

یکی از سؤال‌های بزرگی ست که هر روز نقش پر رنگی در ذهن دانشمندهای علوم انسانی و متخصصین تکنولوژی پیدا می‌کند، این است؛ تکنولوژی با علوم انسانی در کجا تلاقی دارد؟ در جواب به این سوال، ما نمی‌توانیم تمام چیزهایی که از پیوند تکنولوژی و علوم انسانی برمی‌آیند یا باعث به وجود آمدن آن می‌شوند را بیابیم.

اما با این حال نقاط روشنی وجود دارند که می‌توانند ما را در پاسخ به این سوال یاری دهند. یکی از مهم‌ترین مفاهیم به‌روز و جذاب دنیای تکنولوژی تجربه‌ی کاربری است. چیزی که باعث قوام ارتباط انسانی با تکنولوژی می‌شود. در این نوشته همراه ما باشید تا در مورد این مبحث جذاب توضیحاتی بیان شود.

تجربه کاربریتجربه‌ی کاربری یا User Experience چیست؟

اولین سؤالی که ذهن بسیاری از ما را در شنیدن این کلمه مشغول می‌کند، در واقع تعریف تجربه‌ی کاربری ست. بعد از آن، دومین سوال نیز این است که کسی که طراح تجربه‌ی کاربری ست، چه کسی است و چه چیزی را طراحی می‌کند؟

UX مخفف User Experience به معنای تجربه کاربری است و همان‌طور که از نامش پیداست به مفهوم تجربیات کاربر درباره‌ی استفاده از یک محصول یا سرویس خاص است. به بیان ساده‌تر، UX همان اثری است که در ذهن کاربران باقی می‌ماند.

نخستین بار در تاریخ، فردریک وینسلو تیلور اولین پژوهش تجربه کاربری را انجام داد. این پژوهش در مورد تعامل کاربران با ابزارهایشان بود. بسیاری از مردم به اشتباه فکر می‌کنند که UX به معنای تجربه کاربر است، اما در واقع «انجام» فرآیند طراحی تجربه کاربر است.

تجربه فردی کاربر، آگاهی و دیدگاه ذهنی‌اش از اپلیکیشن یا سایت شماست. بازخورد کاربران بسیار در این فرایند اهمیت دارد. تجربه کاربری خیلی شبیه به فرآیندهای تحقیقاتی و علمی است، باید تحقیق‌های بسیاری صورت گیرد تا کاربران و انتظارات آن‌ها درک شود.

طراح تجربه کاربری

طراح تجربه کاربری فردی است که تجربه‌های خوب و بد کاربران را ارزیابی می‌کند. دقیقاً نیاز‌های آن‌ها را شناسایی می‌کند و برای حل مسائل آن‌ها راهکار پیدا می‌کند. وظیفه این شخص، ارائه خدمات یا محصولات موردپسند، ارزشمند، کارآمد، قابل استفاده، در دسترس و معتبر است. طراح تجربه‌ی کاربری معمولاً کسی است که توانایی تجزیه‌وتحلیل بالایی دارد و می‌تواند با بهره‌گیری از ذهن انتزاعی خود محصولات و خدمات را طراحی کند.

تجربه‌ی کاربری، برگ برنده‌ی بسیاری از کمپانی‌هاست

با گسترش رو افزون بازارهای دنیای تکنولوژی و ظهور عصر سلطنت گوشی‌های هوشمند، نیاز به تجربه‌ی کاربری به‌صورت روزافزونی حس شده و می‌شود. برگ برنده‌ی بسیاری از کمپانی‌های موفق دنیا در تجربه‌ی کاربری نهفته است. چیزی که در ابتدای متن از زبان استیو جابز به آن اشاره کردیم، در واقع برگ برنده‌ی اپل در سال‌های اوج خود بود. تجربه‌ی ارزشمند کاربری.

با این همه، این روزها ما بهبود دستگاه‌های مختلف را می‌بینم و تجربه‌ی کاربری همانند چیزی که پیش از این قابل نمود در شکل و ظاهر تلفن‌های هوشمند بود، نیست. اما اپلیکیشن‌های بسیاری ما را در دوره‌ای که هستیم درنوردیده‌اند. اپلیکیشن‌هایی که حتی نمی‌توانیم به یاد بیاوریم چگونه شیفته‌ی آن‌ها شدیم. وب‌سایت‌های بسیاری نیز با همین خاصیت ما را به دنبال خود می‌کشانند.

با این حال ما نمی‌دانیم چه چیزی ما را شیفته‌ی این محصولات می‌کند. جواب سؤال واقعی اینجاست که تجربه‌ی کاربری حرف اول را می‌زند. باتجربه‌ی کاربری، خطاهای کاربری پایین می‌آید. تکنولوژی آسان‌تر می‌شود. مردم بیشتر از تکنولوژی‌های جدید استفاده می‌کنند و در نتیجه استفاده از محصولات جدید رونق می‌گیرد. درعین‌حال هزینه‌های توسعه محصول کاهش‌یافته و علاوه بر تمام این موارد هزینه‌های پشتیبانی نیز کاهش می‌یابد و یک کسب‌وکار و یا استارت آپ رشد بیش از حد را تجربه خواهد کرد.

تجربه کاربریآیا علوم انسانی و تجربه‌ی کاربری واقعاً به هم مربوط هستند؟

جواب این سوال بله است. بله واقعاً به هم مربوط هستند. یکی از موفق‌ترین پروژه‌ها در زمینه‌ی نقش ویژه‌ی تجربه‌ی کاربری اسلَک (Slack) است. استوارت باترفیلد مدیرعامل اسلک، فارغ‌التحصیل رشته فلسفه از دانشگاه ویکتوریای کاناداست و کارشناسی ارشد فلسفه‌ی علم از دانشگاه کمبریج نیز در کارنامه‌ی او وجود دارد.

شرکت تکنولوژی اسلک یکی از استارت‌های موفقی ست که بالغ بر ۸ میلیون کاربر روزانه دارد. این پیام‌رسان گروهی دارای یک ربات تعاملی انیمیشنی ست که در مورد نحوه‌ی کارکرد نرم‌افزار، حس و تجربه‌ی کاربری تعامل با یک انسان را انتقال می‌دهد. موفقیت اسلک یکی از نمادهای موفقیت تجربه‌ی کاربری و پیوند واقعی علوم انسانی با دنیای تکنولوژی است.

اجزای کلی یک تجربه‌ی کاربری

اجزای کلی یک تجربه‌ی کاربری، در واقع طراحی تعاملی، معماری اطلاعات و محتوا و کاربردپذیری و کاربر پژوهی هستند. شاید برای کسانی که با اصطلاحات بالا آشنا نیستند؛ ربط این موارد به علوم انسانی قابل درک نباشد. با این حال در ادامه می‌توان از ارتباط کافی موارد بالا اطمینان حاصل پیدا کرد.

در واقع طراحی تعاملی یعنی رابطه‌ی میان انسان و محصول و معماری اطلاعات و محتوا، نحوه دسته‌بندی و نمایش اطلاعات و محتوای کاربر پژوهی. پژوهش‌هایی ست که در میان کاربران محصول جهت اندازه‌گیری رضایت و دیگر پارامترها موردبررسی قرار می‌گیرد.

با ارائه‌ی تعاریف بالا کافی ست که به‌گونه‌ای دیگر به عبارات مطرح‌شده به‌عنوان یک دانشجوی علوم انسانی نگاه کنید. بسیاری از دانشجویان علوم انسانی در طی تحقیقات خود به روابط انسانی و مطالعه‌ی آن‌ها روی می‌آورند. روش‌های مختلف انتقال محتوا و داده‌ها و تحلیل آن‌ها را می‌آموزند. و دست‌آخر در بسیاری از پژوهش‌های خود از روش‌هایی مثل مصاحبه استفاده می‌کنند. تقریباً اکثر روش‌های مورد استفاده در پژوهش‌های رابط کاربری همان چیزی ست که دانشجویان علوم انسانی با آن پیش از این سروکار داشته‌اند.

فرآیند پژوهش تجربه‌ی کاربری

بیایید با یکدیگر برای بهتر فهمیدن این مسئله به تمام فرآیند پژوهش تجربه‌ی کاربری به صورت خلاصه نگاه کنیم:

  1. استراتژی: استراتژی اولین مرحله در طراحی است و کمک می‌کند که مشخص و با هدف گام برداشته شود.
  2. تحقیق: شناخت نقاط ضعف و قدرت محصول یا سرویس از دیدگاه کاربران و شناخت نیازهای آن‌ها دومین گام در این فرایند است.
  3. تحلیل: در سومین گام، برای کاربران پرسونا تعریف می‌شود و کاربر هدف مشخص و با توجه به شناخت خصوصیات و خواسته‌های او قدم برداشته می‌شود.
  4. طراحی: گام چهارم این است که به صورت مکتوب و روی کاغذ از ابتدا تا انتها طرح دیده می‌شود و باگ‌های احتمالی برطرف می‌شود.
  5. تولید و راه‌اندازی اولیه: در پنجمین گام پس از تولید یک نسخه آزمایشی از طرح راه‌اندازی می‌شود.
  6. ارزیابی: در گام ششم کل طرح را ارزیابی خواهد شد و نقاط ضعف را برطرف می‌شود.
  7. ارائه محصول: در آخرین گام محصول یا سرویس به کاربران ارائه می‌شود.

به‌سادگی می‌توان فهمید اغلب فرضیه‌سازی و روش‌های تحقیق موجود در علوم انسانی به خصوص در رشته‌هایی مانند جامعه‌شناسی و علوم روانشناسی با روش‌های بالا تطابق دارند. ازاین‌رو می‌توان گفت بسیاری در علوم انسانی دانشجویان خود را به طریقی رشد می‌دهند که از ابتدا یک کارشناس و متخصص تجربه‌ی کاربری باشند.

یکی از بهترین مثال‌های موردنظر در این مورد رشته‌های جامعه‌شناسی و روانشناسی است و رشته‌های که بیشترین تعامل را با انسان‌ها و زندگی روزمره‌شان دارند. در ادامه می‌خواهیم از دیدگاه دو دانش‌آموخته‌ی رشته‌های جامعه‌شناسی و روانشناسی که در حال حاضر متخصص تجربه‌ی کاربری محسوب می‌شوند استفاده کنیم.

ادامه دارد…

بخش دوم را اینجا بخوانید.

برای آشنایی بیشتر در مورد پیوند رشته های محتلف با تکنولوژی و علوم انسانی با تکنولوژی، می‌توانید صفحات کاربردی سازی و استارت اپ علوم انسانی را کلیک کیند.

0

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

20 − 4 =