علوم اجتماعی و اقتصاد ؛  سنجش اثر

 طرح  اثر علوم اجتماعی در مدرسة اقتصاد و علوم سیاسی لندن و اثر پژوهش‌های دانشگاهی در سیاست‌گذاری‌های بریتانیا

نویسنده: تمنا منصوری

تخمین زمان مطالعه : ۸ دقیقه


 رابطۀ علم، به معنای پژوهش و دانش، با اقتصاد، به معنای ارزش افزوده، و نیز سیاست، در معنای تصمیم‌گیری­‌های کلان،چنان تنگاتنگ پیچیده‌است که فشار خود را بر دوش دولت، صنعت و بیش از همه دانشگاه تحمیل می­‌کند. در اینجا نگاهی می­‌اندازیم به گزارش پاتریک دانلوی، استاد مدرسۀ اقتصاد و علوم­ سیاسی لندن، در مورد اثر اقتصادی علوم اجتماعی در بریتانیا، چالش­‌هایی که بر سر راه سنجش این اثر وجود دارد و راه حل­‌های پیشنهادی برای بهبود برآوردهای ما از فواید اقتصادی علوم اجتماعی.


معرفی طرح ، علوم اجتماعی و اقتصاد

طرح اثر علوم اجتماعی[۱] برنامه­‌ای چند ساله است که اعتبار آن را شورای تأمین اعتبار آموزش عالی برای انگلستان (HEFCE) تأمین می­‌کند. هدف از اجرای این طرح مشخص کردن این نکته است که پژوهش­‌های دانشگاهی در زمینۀ علوم اجتماعی چگونه به آثار مربوط به سیاست­‌های عمومی دست می­‌یابند، به شکوفایی اقتصادی کمک می‌­کنند و در مورد فهم عموم از مسائل سیاست و تغییرات اجتماعی و اقتصادی خبر می­‌دهند.

هدف اصلی این طرح تدوین روش­‌های دقیق برای اندازه‌­گیری و ارزیابی اثر پژوهش در حوزۀ عمومی و نسبت میان علوم اجتماعی و اقتصاد است. در واقع اعضای این طرح می­‌کوشند سنجه های کمّی را برای اندازه­‌گیری اثر تدوین کرده و تحلیل­‌های تطبیقی را، بر مبنای مطالعه‌ای آزمایشی، بر روی ۱۲۰ عضو دانشگاه اجرا کنند که از پیشینه­‌های متفاوتی در علوم اجتماعی برخوردار هستند. آنها بر این باور هستند که داده­‌های تولیدیشان به نفع تمامی دانشگاه‌­های بریتانیا است و دانشگاهیان ذی­ربط بهتر می‌­توانند اثرهای پژوهش­‌های نظری و کاربردی، که با زمینة علوم‌­اجتماعی انجام می‌­شود، را پیگیری کنند.

این برنامه با محوریت یک تیم در گروه سیاست عمومی در مدرسة اقتصاد لندن اجرا می­‌شود، اما با چند سازمان دیگر همکاری می‌کند؛ مؤسسة گرانتهام که در کالج امپریال لندن در زمینة تغییر اقلیم فعالیت می­‌کند، مؤسسة پژوهشی پایداری در دانشگاه لیدز، مرکز سلامت مدرسة اقتصاد و علوم ­سیاسی لندن و مرکز عملکرد اقتصادی در این مدرسه. به گفتة دست­‌اندرکاران این طرح، ورودی­‌های پژوهش‌­های فردی انجام شده در آزمایشگاه‌­ها به طور خاص در توسعة بهترین عملکرد و تأمین اطلاعات موردی برای افراد و نهادهای ذی­ربط ارزشمند است. به­‌رغم آنکه پژوهش محوری در این طرح بر علوم اجتماعی متمرکز است اما ورودی­‌های پژوهش­‌های مؤسسات مذکور در پوشاندن حد­فاصل میان رشته­‌‌های علوم اجتماعی و علوم ریاضی، فنی و پایه در حوزه‌­های تغییر اقلیم و سیاست­های پایدار­پذیری توسعه نقش بسزایی دارد.

علوم اجتماعی دقیقاً چیست؟

پاتریک دانلوی[۲] استاد علوم­ سیاسی و سیاست عمومی در مدرسۀ اقتصاد و علوم ­سیاسی لندن و از بنیانگذاران گروه سیاست عمومی در این دانشگاه است. سازمانی مستقل برای مشاوره و پژوهش که برای گسترۀ متنوعی از مشتریان تحلیل­‌ها و توصیه­‌های جامع و فراگیر فراهم می‌­کند و به عنوان واسط میان دانشگاهی، بخش خصوصی، بخش عمومی و بخش سوم اقتصاد عمل می­‌کند. این محقق فرهیخته، در مطالعه‌­ای پیرامون آثار اقتصادی علوم اجتماعی و نسبت میان علوم اجتماعی و اقتصاد در جامعة بریتانیا، به بررسی حدود و ثغور این علوم و علوم دیگر و نیز ارائۀ آمارهای مربوط به سهم علوم اجتماعی در اقتصاد پرداخته است.

طرح اثر علوم اجتماعی در مدرسة اقتصاد و علوم­ سیاسی لندن، علوم اجتماعی را در منظومه­‌ای متأثر از سایر حوزه­‌ها و گرایش­‌های علمی تعریف می­‌کند. به این ترتیب که وقتی صحبت از حقوق، مطالعات فرهنگی، مطالعات بین­‌الملل و تطبیقی، یا زبان­‌شناسی باشد، آن چیزی که به علوم اجتماعی نزدیک می­‌شود چشم­‌اندازهای علوم­ انسانی است، این درحالی است که خود علوم ­انسانی تحت تأثیر تئاتر و موسیقی در رشته­‌های هنر و طراحی هستند و به این ترتیب، رنگ و لعاب­‌های مختلف را به علوم اجتماعی اضافه می­‌کنند.

از سوی دیگر، علوم اجتماعی را به هیچ عنوان نباید رشته­‌هایی مجزا از علوم بنیادین (STEM) یعنی علوم طبیعی، فناوری، مهندسی و ریاضی دانست. به عنوان مثال، با وجودی که معماری و طراحی شهری  در علوم ­انسانی ریشه دارند اما در حلقۀ حوزه­‌های غیر علوم اجتماعی می­‌گنجند و از سوی دیگر علوم اجتماعی را از دستاوردهای خود محروم نمی‌سازند. همچنین می‌توان این مورد را در برخی از بخش‌­های ریاضیات و آمار، نظام­‌های اطلاعاتی، روان­‌شناسی و همچنین جغرافیا و مطالعات سلامت صادق دانست، چرا که هم شانه­‌به‌­شانۀ مطالعات غیر علوم اجتماعی و انسانی حرکت می­‌کنند و هم از جمله نقاط اشتراک این علوم با علوم اجتماعی هستند.

علوم اجتماعی و اقتصاد

دشواری­‌های سنجش اثر : علوم اجتماعی و اقتصاد

بنا بر گزارش دانلوی، در فرایند سنجش نقش علوم اجتماعی و نسبت علوم اجتماعی و اقتصاد اختلال­‌هایی وجود دارد:

  • برآوردهای پیشین در مورد ارزش افزوده­‌ای که دانشگاه به همراه می‌­آورد، بیش از حد تجمعی بوده‌­اند. علوم اجتماعی حدود ۳۳ درصد از این بخش را به خود اختصاص داده است.
  • علوم اجتماعی در مقایسه با حوزه‌­های علوم ریاضی، فنی مهندسی و علوم پایه به شیوه­‌ای جمعی کار می­‌کند- یعنی تحقیقات اغلب مزیت رقابتی برای شرکت­‌های خصوصی (یا دولت­‌ها) ایجاد نمی­‌کنند.
  • روش‌­های موجود برای ترسیم اثرها و نوآوری‌­ها تطابق اندکی با نقش علوم اجتماعی دارد.
  • وقتی صحبت از جوامع پیشرفته و صنعتی باشد این مسئله پر رنگ­‌تر می­‌شود چرا که بخش سوم یعنی خدمات، بر اقتصاد مسلط است. مانند اتفاقی که در بریتانیا درحال رخ دادن است. به­‌ویژه از زمانی که تغییرات مدرن دیجیتال و تحولات اقتصادی در این کشورها بر دو موضوع تمرکز کرده است: خدمت رسان کردن محصولات و کالایی سازی و تولیدمحور بودن خدمات.

جدول زیر، آثار اقتصادی هزینه­‌ها را در بخش­های علوم اجتماعی بریتانیا در سال های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ نشان می­دهد:

ارزش افزوده در بخش­های علوم اجتماعی (مستقیم) ۲٫۷ میلیارد پوند
ارزش افزوده جای دیگر در اقتصاد (غیر مستقیم) ۰٫۵ میلیارد پوند
ارزش افزوده ناشی از هزینه کردن از دستمزدها (القا شده) ۱٫۶ میلیارد پوند
ارزش افزوده کل بریتانیا ۴٫۸ میلیارد پوند

در برآوردهای مزایای اقتصادی علوم اجتماعی به این نکات توجه کنیم:

  • به ندرت می­توان ردپای خروجی­‌های علوم اجتماعی را در محصولات یا دانش کدگذاری شده یافت. در عوض لازم است مزایای چنین پژوهش­‌هایی به واسطۀ محققان مجرب منتقل و اجرا شود.
  • کارکنان خبره­‌ای که فارغ‌­التحصیل شده اند مستقیماً توسط کاربران نهایی پژوهش‌­ها یا میانجی‌­گران به کار گرفته شوند (برای مثال شرکت­‌های مشاوره).
  • بنابراین ما باید در صدد تخمین این موضوع باشیم که کاربران نهایی برای نقش میانجی­‌گری پژوهش­‌ها در علوم اجتماعی چه چیزی پرداخت می­‌کنند.
  • وجود برخی شکاف­‌ها مانند دولت محلی و نیز استفاده از پیمایش مختص به آمارهای کار، مانند Labour Force Survey برای به دست آوردن تعداد کارکنان، برآوردهای محافظه­‌کارانه از درصد افرادی که در چنین پژوهش‌­هایی مشارکت دارند به دست می­‌دهد..

برای آشنایی بیشتر با این طرح به صفحۀ آن در مدرسۀ اقتصاد و علوم سیاسی لندن به نشانی http://blogs.lse.ac.uk

مراجعه کنید.

منبع :


http://blogs.lse.ac.uk/impactofsocialsciences/files/2011/06/Patrick-Dunleavy-rv-Economic-Impacts-of-the-Social-Sciences-4-December-2012.pdf


پی‌نوشت:

[۱] -Impact of Social Sciences

[۲] – Partick Dunleavy

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

پانزده + یازده =